close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

    Strona Archiwalna
    Aktualna strona znajduje się pod adresem: gov.pl/dyplomacja

  • KODYFIKACJA PRAWA MIEDZYNARODOWEGO

  •  

    KODYFIKACJA PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO

     

    Prawo międzynarodowe, w odróżnieniu od prawa wewnętrznego, nie jest jako całość skodyfikowane. Prace nad kodyfikacją prawa międzynarodowego są przede wszystkim prowadzone w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych. Karta Narodów Zjednoczonych przewiduje w artykule 13 ustęp 1 lit a) jako zadanie Zgromadzenia Ogólnego inicjowanie badań i udzielanie zaleceń w celu „popierania postępowego rozwoju prawa międzynarodowego i jego kodyfikacji”. Służy to umacnianiu rządów prawa w stosunkach międzynarodowych.

     

     

    KOMISJA PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO

     

    W 1947 roku Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych powołało specjalny organ pomocniczy - Komisję Prawa Międzynarodowego (http://www.un.org/law/ilc) w celu realizacji tego zadania. Statut Komisji Prawa Międzynarodowego przez kodyfikację rozumie „formułowanie w sposób ścisły i usystematyzowany norm prawa międzynarodowego w sprawach, w których już istnieje znaczna praktyka państw, precedensy i opinie naukowe”. Stopniowy rozwój prawa międzynarodowego polega na „redagowaniu umów w sprawach, których jeszcze nie reguluje prawo międzynarodowe lub co do których prawo nie jest jeszcze dostatecznie rozwinięte”.

     

    Komisja Prawa Międzynarodowego składa się z 34 członków cieszących się uznanym autorytetem w zakresie prawa międzynarodowego, występujących w charakterze niezależnych ekspertów, a nie przedstawicieli rządów. Wybierani są oni na 5 lat przez Zgromadzenie Ogólne spośród kandydatów przedstawianych przez rządy państw członkowskich ONZ przy uwzględnieniu zasady reprezentacji głównych systemów prawnych świata. Komisja obraduje na corocznych posiedzeniach. Sprawozdania z prac Komisji publikowane są w Rocznikach (Yearbook of the International Law Commission).

     

    Komisja Prawa Międzynarodowego zajmuje się przede wszystkim opracowaniem projektów dokumentów dotyczących różnych zagadnień prawa międzynarodowego wybranych przez samą Komisję lub na zalecenie VI Komitetu Zgromadzenia Ogólnego, innych organów Organizacji lub organizacji wyspecjalizowanych. Raporty przedstawiające wyniki prac Komisji Prawa Międzynarodowego są corocznie rozpatrywane i oceniane przez VI Komitet Zgromadzenia Ogólnego. Po przyjęciu tematu kodyfikacji Komisja Prawa Międzynarodowego wyznacza spośród swoich członków referenta, który przygotowuje odpowiednie sprawozdania i projekty dyskutowane następnie przez Komisję. Projekt zaakceptowany przez Komisję Prawa Międzynarodowego jest przedstawiany państwom, które mogą formułować uwagi. W oparciu o te uwagi, Komisja Prawa Międzynarodowego rewiduje projekt i przedstawia go Zgromadzeniu Ogólnemu, które podejmuje decyzję dotyczącą dalszych kroków związanych z tym projektem. Zgromadzenie Ogólne może uchwalić projektowaną umowę międzynarodową w formie rezolucji, może zadecydować o zwołaniu konferencji dyplomatycznej w celu przyjęcia umowy międzynarodowej w oparciu o projekt Komisji Prawa Międzynarodowego, może również nie podejmować żadnych dalszych działań.

     

    Komisja Prawa Międzynarodowego opracowała projekty, które stały się podstawą umów międzynarodowych, w tym o tak fundamentalnym znaczeniu jak: cztery konwencje genewskie prawa morza przyjęte w 1958 roku, konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych z 1961 roku, konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych z 1963 roku i konwencja wiedeńska o prawie traktatów z 1969 roku. Ponadto Komisja Prawa Międzynarodowego opracowała projekty przepisów dotyczących immunitetu państwa, przepisów dotyczących odpowiedzialności państw, przepisów dotyczących opieki dyplomatycznej.

     

    Aktualny program prac Komisji Prawa Międzynarodowego obejmuje następujące zagadnienia:  wydalenie cudzoziemców, zasada aut dedere aut judicare, ochrona osób w przypadku katastrof, immunitet funkcjonariuszy publicznych od obcej jurysdykcji karnej, zagadnienie przyszłych umów i praktyki państw dotyczącej interpretacji umów międzynarodowych (treaties over time), klauzula największego uprzywilejowania, tymczasowe stosowanie umów międzynarodowych, tworzenie norm międzynarodowego prawa zwyczajowego i przekonanie o ich mocy wiążącej. Przebieg prac Komisji Prawa Międzynarodowego można na bieżąco śledzić na stronie internetowej (http://www.un.org/law/ilc).

     

    INNE  PRACE  KODYFIKACYJNE  W  RAMACH  ONZ

     

    Prace nad kodyfikacją prawa międzynarodowego są także prowadzone poza Komisją Prawa Międzynarodowego w ramach ONZ. W 1970 roku Zgromadzenie Ogólne uchwaliło Deklarację zasad prawa międzynarodowego, a w 1967 roku uchwaliło Pakty Praw Człowieka opracowane przez Komisję Praw Człowieka. W 1982 roku na konferencji międzynarodowej zwołanej przez Zgromadzenie Ogólne przyjęto Konwencję o prawie morza.

     

    INNE ORGANY BADAJĄCE I ROZWIJAJĄCE PRAWO MIĘDZYNARODOWE

     

    Komisja Prawa Międzynarodowego nie jest jedynym organem badającym i rozwijającym prawo międzynarodowe. Podobne działania są podejmowane np. w ramach Komisji ONZ ds. Międzynarodowego Prawa Handlowego UNCITRAL (http://www.uncitral.org), Konferencji ONZ ds. Handlu i Rozwoju UNCTAD (http://www.unctad.org), Międzynarodowej Organizacji Pracy (http://www.ilo.org), Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury UNESCO (http://www.unesco.org).

     

            PRACE VI KOMITETU ZGROMADZENIA OGÓLNEGO

     

    Właściwym forum do rozpatrywania spraw prawnych jest VI Komitet Zgromadzenia Ogólnego, który jest jednym z głównych komitetów Zgromadzenia Ogólnego. W trakcie tegorocznej 67 sesji VI Komitet Zgromadzenia Ogólnego obraduje w dniach od 8 października do 16 listopada 2012 roku. Informacja nt. programu i przebiegu prac VI Komitetu Zgromadzenia Ogólnego jest dostępna na stronie internetowej (http://www.un.org/en/ga/sixth).

     

    TWORZENIE PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO W RAMACH RADY EUROPY

     

    Istotną rolę w zakresie tworzenia norm prawa międzynarodowego pełni Rada Europy (http://www.hub.coe.int/), pierwsza międzynarodowa organizacja współpracy demokratycznych państw europejskich, utworzona w 1949 roku, o ogromnym dorobku prawnym, na który składają się liczne konwencje o istotnym znaczeniu dla ochrony prawnej osób, których dotyczą. Dotychczas w ramach Rady Europy zostało zawartych 214  konwencji międzynarodowych.

     

    Konwencje Rady Europy odnoszą się do następujących dziedzin: prawa człowieka, mniejszości, demokracja lokalna, współpraca transgraniczna, kultura, oświata, sport, media, współpraca prawna, środowisko naturalne, sprawy społeczne, zdrowie. Podstawową dziedziną działalności Rady Europy jest ochrona praw człowieka, a instrumentem szeroko wykorzystywanym w tym zakresie jest Europejska konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 roku wraz z protokołami dodatkowymi.

    Prace nad opracowaniem projektów konwencji wymagające ich uzgodnienia między państwami są prowadzone w ramach instytucjonalnych Rady Europy. Ostateczny tekst konwencji jest przedkładany do decyzji Komitetu Ministrów Rady Europy, po czym jest otwarty do podpisu dla państw członkowskich Rady Europy oraz innych państw i organizacji międzynarodowych, które brały udział w jego opracowaniu. Zdecydowana większość konwencji Rady Europy przewiduje możliwość przystąpienia innych państw niebędących państwami członkowskimi tej Organizacji na podstawie zaproszenia Komitetu Ministrów Rady Europy.

     

    Szerszą informację nt. procedury zawierania konwencji międzynarodowych w ramach Rady Europy oraz informację o aktualnym stanie podpisania i ratyfikacji konwencji międzynarodowych przez poszczególne państwa członkowskie, w tym przez Polskę można znaleźć na stronie internetowej Rady Europy (http://www.conventions.coe.int).