close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

    Strona Archiwalna
    Aktualna strona znajduje się pod adresem: gov.pl/dyplomacja

  • STOSUNKI DWUSTRONNE Z PAŃSTWAMI REGIONU

  • Współpraca polsko-amerykańska ukształtowana na przestrzeni minionych dwóch dekad realizowana jest w dopełniających się wzajemnie sferach: politycznej, bezpieczeństwa i obrony, gospodarczej, kontaktów międzyludzkich oraz inicjatyw wspierających demokratyczne przemiany w świecie.  Głównymi czynnikami wpływającymi w ostatnim okresie na dynamikę polsko-amerykańskiej współpracy są, z jednej strony, przewartościowania w ramach polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i obrony USA, z drugiej, systematyczny wzrost pozycji Polski w Unii Europejskiej stanowiącej naturalne zakotwiczenie interesów naszego kraju. Te obiektywne czynniki nie zmieniają kanonu polsko-amerykańskich relacji opartych na ścisłych sojuszniczych więziach w ramach NATO, aktywnym zaangażowaniu USA w Europie i rozbudowanej strukturze kontaktów i projektów współpracy dwustronnej.

     

    Główne obszary i kierunki współpracy

     

    Współpraca w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony

     

    Obecna polityka Rosji wobec Ukrainy oraz postawa wobec państw Zachodu znacząco zmieniły sytuację bezpieczeństwa w sąsiedztwie Polski. Stany Zjednoczone jednoznacznie potwierdziły zobowiązania wobec Polski i innych państw regionu dotyczące obrony sojuszniczej w ramach NATO. Amerykańska obecność wojskowa w Europie Środkowej ma charakter ciągły i rotacyjny oraz zgodnie z deklaracjami Waszyngtonu będzie trwać „tak długo jak będzie potrzebna”. Polska zabiega o dalsze rozszerzenie amerykańskiej obecności w regionie i na naszym terytorium.

     

    W ramach środków potwierdzających ww. zobowiązania, wiosną 2014 r. USA udzieliły wsparcia misji NATO patrolującej przestrzeń powietrzną państw bałtyckich (NATO’s Baltic Air Policing mission); zwiększona została obecność w Polsce amerykańskich sił powietrznych (w ramach projektu Aviation Detachment; AVDET) oraz intensywność ćwiczeń z udziałem sił amerykańskich. W ciągu kolejnych miesięcy jednostki amerykańskich sił lądowych i powietrznych wzięły udział w szeregu ćwiczeń i wspólnych przedsięwzięć na naszym terytorium i w regionie. Podobna aktywność wojskowa USA w Polsce jest kontynuowana obecnie.

                                        

    Obecność sił amerykańskich m.in. jest pochodną ogłoszonej przez prezydenta Obamę (w trakcie wizyty 3-4 czerwca 2014 r. w Warszawie) Inicjatywy na rzecz gwarancji bezpieczeństwa dla Europy (European Reassurance Initiative - ERI) skierowanej do europejskich sojuszników, na którą w budżecie obronnym USA na 2015 r., administracja planowała środki rzędu 1 mld USD. Inicjatywa ERI jest współbieżna z postanowieniami szczytów NATO w Newport (4-5 września 2014 r.) dot. wzmocnienia wschodniej flanki Sojuszu m.in. poprzez rotacyjną obecność sił na terytorium Polski i innych państw regionu, wydzielenie sił b. szybkiego reagowania, utworzenie dowództw oraz podniesienie gotowości Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego w Szczecinie oraz w Warszawie (8-9 lipca 2016 r.), na którym podjęto decyzje o rozmieszczeniu w państwach bałtyckich oraz w Polsce 4 jednostek państw NATO w sile batalionu. Stany Zjednoczone przyjęły rolę tzw. państwa ramowego (koordynującego) działania batalionu w Polsce.

    W ramach szerokiego spektrum polsko-amerykańskiej współpracy w zakresie bezpieczeństwa i obrony realizowany jest projekt budowy w Redzikowie (2016-2018) amerykańskiej bazy obrony przeciwrakietowej (European Phased Adaptive Approach, EPAA).

     

    Współpraca gospodarcza

     

    Rok 2016 był kolejnym w którym odnotowano wysoką dynamikę polsko-amerykańskiej wymiany handlowej, z wartością obrotów handlowych pomiędzy Polską i USA przekraczającą 10 mld USD (blisko 10,5 mld USD). Eksport z Polski do USA osiągnął wartość 4,8 mld USD (wzrost
    o 10 %). Import z USA do Polski osiągnął wartość 5,6 mld USD  (wzrost o 6%). USA były w 2016 r. dla Polski 12 partnerem w eksporcie z udziałem 2,4% oraz 8 w imporcie z udziałem 2,8%. Największa pozycja w eksporcie i imporcie w postaci silników oraz turbin to efekt wspólnych inwestycji m.in. w polską Dolinę Lotniczą.

     

    Stan amerykańskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w Polsce na koniec 2015 r. wyniósł 5,4 mld USD (7,5 mld USD w 2014 r.). Jednak faktyczna wartość inwestycji amerykańskich jest wyższa, szacuje się, że całkowita wartość zaangażowania inwestycyjnego USA w Polsce wynosi ok. 40 mld USD i zatrudnienie ogółem około 200 tys. osób. Stan należności z tytułu polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Stanach Zjednoczonych na koniec 2015 roku osiągnął wartość 715 mln USD (635 w roku poprzednim). Analiza liczby wejść polskich firm na rynek amerykański, wskazuje na coraz większe zainteresowanie polskich przedsiębiorców rynkiem USA.

     

     

    TTIP (Transatlantyckie Partnerstwo w dziedzinie Handlu i Inwestycji).

    Na podstawie mandatu negocjacyjnego TTIP przyjętego 14 czerwca 2013 r. Rada ds. Zagranicznych w formacie ministrów UE ds. handlu, KE przeprowadziła dotychczas 15 rund negocjacyjnych (ostatnia 3-7 października 2016 r.). Rozmowy pomiędzy UE i USA odbywały się w trzech obszarach: dostępu do rynku, współpracy regulacyjnej i reguł w handlu. Wybory prezydenckie w USA spowodowały wyhamowanie prac nad porozumieniem (TTIP jest postrzegane jako dziedzictwo prezydenta Obamy). Perspektywa i formuła ich wznowienia będzie uzależniona od wizji relacji transatlantyckich wypracowanej przez nową administrację Trumpa (na sekretarza handlu został wybrany Wilbur Ross, a na przewodniczącego Narodowej Rady Handlu w Białym Domu Peter Navarro). Za powrotem do stołu negocjacyjnego przemawia potencjał korzyści związanych z rozwojem współpracy w obszarze transatlantyckim. Intensyfikacja wymiany handlowej i działalności inwestycyjnej pomiędzy UE i USA prowadząca do dalszego otwierania rynków (ponad 500 mln obywateli w UE i ponad 300 mln w USA), może nie tylko stanowić odpowiedź na potrzeby polityki wewnętrznej po obu stronach Atlantyku (wzrost gospodarczy i nowe miejsca pracy), ale ma szansę wzmocnić konkurencyjność gospodarek UE i USA na scenie globalnej.

     

    Więcej informacji o TTIP znajduje się na stronie Ministerstwa Rozwoju:

    http://www.mr.gov.pl/strony/zadania/wspolpraca-miedzynarodowa/wspolpraca-gospodarcza/ttip/

     

    Współpraca w zakresie energii i klimatu; bezpieczeństwo energetyczne

     

    Główne obszary współpracy polsko-amerykańskiej w dziedzinie energii i klimatu obejmują: geostrategiczne aspekty bezpieczeństwa energetycznego, współpracę naukowo-technologiczną
    w dziedzinie energii i klimatu (nowe technologie energetyczne, rozwój odnawialnych zasobów energii itp.), i rozwój energetyki nuklearnej. Kwestie polsko-amerykańskiej współpracy energetycznej oraz poprawy bezpieczeństwa energetycznego są stałym tematem rozmów na wysokim szczeblu, w tym w ramach Polsko-Amerykańskiego Dialogu Strategicznego.

    Polska przyjęła w 2010 r. zaproszenie USA do udziału w Globalnej Inicjatywie na rzecz Gazu Łupkowego (GSGI, przekształconej później w Unconventional Gas Technology Exchange Program, UGTEP), której celem jest wsparcie administracji w kwestiach instytucjonalnych i regulacyjnych. Istotnym komponentem współpracy polsko-amerykańskiej w dziedzinie energii jest zaangażowanie amerykańskich przedsiębiorstw w poszukiwania gazu łupkowego w Polsce. Największe amerykańskie koncerny, które uzyskały koncesje na poszukiwania gazu łupkowego w Polsce, wycofały się podając jako jeden z głównych powodów umiarkowane uwarunkowania geologiczne wydobycia surowca. Na rynku polskim pozostały aktywne amerykańskie firmy serwisowe, zainteresowane zaangażowaniem w budowę sektora gazu łupkowego. 

     

    Podczas szczytu klimatycznego COP21 w Paryżu, 13 grudnia 2015 r. przyjęto porozumienie klimatyczne (podpisane w kwietniu w Nowym Jorku), co stanowi przełomowy punkt w historii globalnych negocjacji klimatycznych ponieważ jego zapisy odnoszą się do wszystkich stron Konwencji. Stanowi ono punkt wyjścia dla dalszych działań mających na celu stworzenie całkowicie skutecznego systemu ochrony klimatu na poziomie międzynarodowym.

     

     

    Współpraca w zakresie promocji demokracji

     

    Zainicjowana w 2000 r. Wspólnota Demokracji (WD) uzyskała pozycję ważnego forum współpracy polsko-amerykańskiej, szczególnie w kontekście procesów demokratyzacyjnych na obszarze wschodniego sąsiedztwa Polski. W ramach inicjatywy WD Democracy Partnership Challenge Polska wraz z USA podjęła się współprzewodniczenia Grupie Zadaniowej ds. Mołdawii (Moldova Task Force), wspierającej przemiany demokratyczne w tym państwie. Wydarzenia „Arabskiej Wiosny” były inspiracją do podjęcia wspólnych wysiłków w celu wsparcia zmian systemowych również w państwach Afryki Północnej (m.in. Tunisia Mentorship Initiative - przygotowanie listy ekspertów i organizacji oraz stworzenie internetowej platformy wymiany wiedzy, służącej przekazywaniu doświadczeń transformacyjnych).

     

    Polsko-amerykański Dialog nt. Demokracji. Dynamiczny rozwój współpracy w zakresie promocji demokracji legł u podstaw decyzji - podjętej w trakcie spotkania ministra Radosława Sikorskiego z sekretarz stanu Hillary Clinton (Waszyngton, marzec 2011 r.) – o sformalizowaniu polsko-amerykańskiego Dialogu nt. Demokracji (jako odrębnej części już funkcjonującego Dialogu Strategicznego). Celem regularnych spotkań jest koordynacja działań w zakresie wspierania demokratyzacji oraz promocji rządów prawa i praw człowieka. Inauguracja dialogu miała miejsce w Warszawie, 28.03.2011 r. (kolejne rundy: 8.05.2012 r. w Waszyngtonie, 28.02.2013 r. w Warszawie, 22-24.05.2014 r. w Waszyngtonie, 17.07.2015 r. w Warszawie).

     

    Inne obszary współpracy

     

    Ramy współpracy w zakresie nauki i badań określa Umowa o Współpracy Naukowej (podpisana przez Polskę i USA w lutym 2006 r.). Regularnie dobywają się posiedzenia wspólnego komitetu (Joint Committee Meeting – JCM). Wymiana naukowa jest realizowana na mocy nowej umowy o Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta (podpisanej 10 marca 2008 r.).

     

    Polsko-amerykańska współpraca w dziedzinie innowacji.  Podpisanie w Warszawie w czerwcu 2014 r. przez szefów dyplomacji RP i USA specjalnej umowy ramowej (Innovation Program Framework) pozwoliło na intensyfikację współpracy z USA w zakresie działalności badawczo-rozwojowej i wdrożeniowej. Odpowiedzialną za nadanie odpowiedniego kierunku dla rozwoju tego dialogu jest Polsko-Amerykańska Rada Innowacji (PARI), która została powołana do życia w listopadzie 2014 r. w Los Angeles podczas Polsko-Amerykańskiego Tygodnia Innowacji. W Polsce funkcjonuje 38 amerykańskich ośrodków badawczo-rozwojowych (ds. GE, IBM, Citi International, Microsoft, Pfizer i Google) zatrudniających ok. 5 tys. pracowników, a 28 dużych firm amerykańskich współpracuje z polskimi uczelniami.

     

    Zniesienie obowiązku wizowego dla obywateli polskich podróżujących do Stanów Zjednoczonych. Główną przeszkodą formalną na drodze do członkostwa Polski w programie ruchu bezwizowego Visa Waiver Program (VWP) jest procent odmów wizowych (próg 3 proc.), który w ostatnich latach wynosił: 2014 – 6,4%, 2015 – 6,37 %, 2016 – 5,3%.

     

    W ostatnich latach w Kongresie USA zgłoszonych zostało kilka projektów ustaw zakładających modyfikację zasad VWP. W czerwcu 2013 r. Senat USA przyjął kompleksową ustawę imigracyjną (Border Security, Economic Opportunity, and Immigration Modernization Ac, S. 744). Projekt zawiera istotne z punktu widzenia Polski propozycje dot. możliwości podniesienia wskaźnika odmów wizowych do poziomu 10% przy jednoczesnym wskaźniku nielegalnego przedłużenia pobytu (overstay rate) na poziomie do 3%. Dalsze prace nad ustawą imigracyjną zostały zahamowane w Izbie Reprezentantów. Inną możliwą ścieżką byłoby wznowienie prac obu Izb Kongresu nad ustawą Jobs Originated Through Launching Travel Act (JOLT Act), zawierającą propozycje zmian w VWP (stworzenie możliwości przyjęcia do VWP kraju, dla którego procent odmów wizowych nie przekracza 10 proc). Projekt jak dotąd nie został poddany pod głosowanie w Kongresie. Ważnym „instrumentem” wsparcia inicjatyw dot. VWP jest liczny Polish Caucus (165 członków) w Izbie Reprezentantów USA.

     

    9 stycznia 2014 r. weszła w życie nowelizacja rozporządzenia wizowego UE nr 539/01, wnosząca szereg zmian dotyczących klauzuli wzajemności wizowej. Nowelizacja nie przewiduje jej automatycznego działania, jednak wprowadza rozbudowaną strukturę stopniowych, długookresowych działań, których celem jest wymuszenie na krajach trzecich wzajemności wizowej. W reakcji na rosnące obawy Amerykanów przed zamachami terrorystycznymi podobnymi do tych w Paryżu (13.11.2015) i San Bernardino w Kalifornii (02.12.2015), 8 grudnia 2015 r. Izba Reprezentantów przyjęła przeważającą większością 407 głosów (przy 19 demokratycznych głosach sprzeciwu) ustawę Visa Waiver Improvement and Terrorist Travel Prevention Act (H.R. 158) autorstwa Candice Miller (R-MI), która wprowadza regulacje uszczelniające program bezwizowy (VWP).

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: