close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • AKTUALNOŚCI

  • 24 czerwca 2017

    W dniu 22 czerwca 2017 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka notyfikował rządowi RP decyzję w sprawie Jan Załuska p. Polsce i Marianna Rogalska p. Polsce oraz 398 innych skarg. Na podstawie tej decyzji 400 skarg zostało skreślonych z listy spraw zawisłych przed Trybunałem.

    Europejski Trybunał Praw Człowieka w StrasburguDecyzja została wydana w ramach procedury pilotażowej prowadzonej przez Trybunał na podstawie wyroku z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie Rutkowski i Inni p. Polsce (skargi nr 72287/10, 13927/11 oraz 46187/11). Procedura pilotażowa została wszczęta przez Trybunał w związku z problemem przewlekłości postępowań sądowych, który Ministerstwo Sprawiedliwości próbuje rozwiązać od 26 października 2000 r., tj. od wydania wyroku Trybunału w sprawie Kudła p. Polsce (skarga nr 30210/96).

     

    W wyroku pilotażowym w sprawie Rutkowski i Inni Trybunał stwierdził naruszenie przez Polskę art. 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) oraz art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w związku z przewlekłością postępowań sądowych oraz brakiem skuteczności skargi na przewlekłość postępowania przewidzianej ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tj. Dz.U. z 2016 r. Nr 178).

     

    W ramach procedury pilotażowej Trybunał zakomunikował rządowi RP 591 skarg dotyczących przewlekłości postępowań sądowych. Zawiesił postępowanie rozpoznawcze we wszystkich tych sprawach na okres 2 lat, tj. do dnia 7 października 2017 r. Rząd został zobowiązany do rozpatrzenia w tym terminie wszystkich spraw i przedłożenia w nich stanowisk procesowych.

     

    Do końca lutego 2017 r. rząd przedłożył Trybunałowi 5 transz deklaracji jednostronnych (w dniach 7 grudnia 2015 r., 3 marca 2016 r., 7 lipca 2016r., 3 listopada 2016 r. oraz 28 lutego 2017 r.), obejmujących łącznie 419 spraw. Dodatkowo, rząd wnioskował o skreślenie 12 skarg z listy spraw Trybunału z uwagi na śmierć skarżących (wszystkie te sprawy zostały skreślone z listy spraw decyzją Trybunału z dnia 7 marca 2017 r.). W przypadku 5 kolejnych spraw rząd wnioskował o skreślenie skarg z listy spraw z innych powodów niż śmierć skarżących. Jedna sprawa została przez Trybunał skreślona z listy z uwagi na jej niepodtrzymywanie przez skarżącego. Obecnie przygotowywana jest przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych kolejna transza skarg, która zostanie przekazana do Trybunału w pierwszej połowie lipca br. 

     

    W złożonych deklaracjach jednostronnych rząd RP przyznał, że doszło do naruszenia przez Polskę art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Konwencji w związku z przewlekłością postępowań sądowych oraz brakiem skuteczności krajowego środka odwoławczego. Rząd zaproponował także wypłacenie określonych kwot mających zadośćuczynić sytuacji poszczególnych skarżących. Zobowiązał się również do wprowadzenia środków generalnych mających na celu zapobieżenie problemowi przewlekłości postępowań w przyszłości. Jednocześnie rząd wniósł na podstawie art. 37 ust. 1 lit. c Konwencji o skreślenie skarg wymienionych w deklaracjach jednostronnych z listy spraw Trybunału.

     

    Trybunał podzielił w swoim rozstrzygnięciu skarżących na dwie grupy.

     

    Odnośnie do 270 spraw, w których skarżący zaakceptowali propozycje finansowe rządu, Trybunał uznał, że doszło do zawarcia ugody stosownie do art. 39 Konwencji. W zakresie słusznego zadośćuczynienia Trybunał zauważył, że zaproponowane przez rząd kwoty stanowią 50-60% kwot, które zostałyby zasądzone przez sam Trybunał w przypadku, gdyby w Polsce nie istniał krajowy środek przeciwko przewlekłości postępowań. Mając na uwadze wysokość zaproponowanych kwot Trybunał uznał, że są one wystarczające i nie istnieją jakiekolwiek względy dotyczące poszanowania praw człowieka uzasadniające dalsze rozpatrywanie tych spraw. W związku z powyższym Trybunał zdecydował o skreśleniu 270 skarg z listy spraw na podstawie art. 37 ust. 1 lit. b Konwencji i art. 39 ust. 3 Konwencji.

     

    W odniesieniu do 112 spraw, w których skarżący odmówili przyjęcia zaproponowanych kwot, a także w odniesieniu do 18 spraw, w których skarżący nie wypowiedzieli się co do propozycji rządu, Trybunał postanowił zakończyć rozpatrywanie spraw, akceptując deklaracje jednostronne rządu.

     

    Trybunał podkreślił, że jego głównym zadaniem jako międzynarodowego organu sądowego jest przede wszystkim ochrona poszanowania praw człowieka, a nie wyczerpująca i drobiazgowa kompensacja strat skarżących. W przeciwieństwie do krajowych systemów sądowych nacisk w działalności Trybunału jest położony na wydawanie orzeczeń, które ustanawiają standardy ochrony praw człowieka w Europie. Dlatego też w sprawach, takich jak niniejsza, które obejmują dużą grupę skarżących będących w podobnych sytuacjach, konieczne jest przyjęcie jednolitego podejścia. Wobec tego Trybunał zdecydował o skreśleniu powyższych 130 skarg z listy spraw na podstawie art. 37 ust. 1 lit. c Konwencji.

     

    W swojej decyzji Trybunał odnotował nowelizację tzw. ustawy o skardze na przewlekłość, która weszła w życie w dniu 6 stycznia 2017 r. Celem tej nowelizacji było wyeliminowanie systemowych dysfunkcji dotyczących funkcjonowania tego środka krajowego, wskazanych przez Trybunał w wyroku pilotażowym. W szczególności Trybunał odnotował wprowadzenie do ustawy bezpośredniego odwołania do Konwencji jako wzorca kontrolnego dla sądów krajowych, a także przepisów zapobiegających tzw. „fragmentacji” postępowań przy ocenie długości ich trwania.

     

    Oceniając natomiast przepisy dotyczące kwot, które powinny być zasądzane przez sąd krajowy w przypadku stwierdzenia przewlekłości, Trybunał nie przesądził na tym etapie, czy wprowadzona nowelizacja doprowadzi do oczekiwanej zmiany praktyki orzeczniczej sądów. Trybunał wskazał, że to na sądach krajowych spoczywa ciężar stosowania znowelizowanych przepisów zgodnie ze standardami wynikającymi z orzecznictwa Trybunału.

     

    W konkluzjach decyzji Trybunał podkreślił, że rząd, podejmując różne działania mające na celu implementację wyroku pilotażowego w sprawie Rutkowski, w tym inicjatywy legislacyjne, wykazał aktywne i odpowiedzialne zaangażowanie w celu zaradzenia systemowym problemom występującym w krajowym ustawodawstwie oraz orzecznictwie sądów, które zostały zidentyfikowane przez Trybunał.

     

    Wszystkie zasądzone zadośćuczynienia, w łącznej kwocie 7 174 131,40 zł, podlegają wypłacie w terminie 3 miesięcy od dnia notyfikacji rządowi decyzji Trybunału, tj. do dnia 22 września 2017 r.

     

    Warto podkreślić, że pierwotnie proponowana przez Trybunał kwota zadośćuczynień wynosiła 13 349 887,00   zł. W wyniku skutecznej reprezentacji procesowej MSZ kwotę tę udało się jednak obniżyć o 6 175 755,60  zł.

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: