close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • AKTUALNOŚCI

  • 1 sierpnia 2015

    Zapraszamy do obejrzenia czwartego odcinka cyklu "Zaolzie Potrafi", którego autorką jest Izabela Wałaska. Celem projektu, wspieranego przez Ambasadę RP i Instytut Polski w Pradze, jest pokazanie ciekawych, wyjątkowych osobistości należących do mniejszości polskiej żyjącej na Zaolziu. Przedstawiamy Renatę Putzlacher-Buchtę.

    Zaolzie to skrawek ziemi obecnie należącej do Republiki Czeskiej, ziemi, która dzięki trzydziestu tysiącom Polaków tam żyjących, nie zatraciła swojego polskiego kolorytu. Polskość tutaj kojarzona jest od zawsze z pracowitością, obowiązkowością, przywiązaniem do rodziny, ziemi, własnych korzeni oraz utrzymywaniem polskich tradycji. Polska mniejszość pielęgnuje swoją tożsamość narodową, jednak jest również otwarta na wpływy ze strony czeskich sąsiadów, z którymi na co dzień się spotyka, pracuje i spędza wolny czas. Tutaj rodzą się czesko-polskie przyjaźnie, tworzą się dwujęzyczne związki, zakładane są dwukulturowe rodziny.

     

    To właśnie dwujęzyczność i wielokulturowość Polaków z tego regionu sprawia, że kariera wielu z nich rozwija się dwutorowo, tak jak ma to miejsce chociażby w przypadku Ewy Farnej, czy Haliny Mlynkovej. Te dwa nazwiska to tylko wierzchołek góry, na którą trzeba się wspiąć, żeby móc poznać piękno całego regionu oraz dostrzec osobistości, które z niego się wywodzą. Oto tylko nieliczni z tych, którzy cieszą się powszechnym uznaniem, którzy osiągnęli sukces w skali krajowej lub międzynarodowej...

     

     

    fot. Marian Siedlaczek    

     

    RENATA PUTZLACHER-BUCHTA

    Tę tłumaczkę, poetkę i dramatopisarkę cechuje niespożyta energia we wszystkim, co robi. Jej wielopoziomowa działalność artystyczna, wynikająca częściowo z różnobarwnego życia zawodowego sprawiła, że stała się ona znaczącą animatorką życia kulturalnego nie tylko na Zaolziu, ale praktycznie w całych Czechach. Z wykształcenia jest polonistką, jednak w jej bogatym dorobku znalazło się też miejsce na pisanie wierszy, opowiadań, tekstów piosenek, adaptacji teatralnych, sztuk oraz publicystykę.

     

    Słowo dualizm mogłoby stać się przydomkiem Renaty Putzlacher, bo jej tożsamość oscyluje pomiędzy polskością i czeskością (urodziła się w ówczesnej Czechosłowacji), a życie prywatne i zawodowe dzieli teraz pomiędzy dwa miasta: Czeski Cieszyn i Brno, gdzie na tamtejszym Uniwersytecie Masaryka prowadzi zajęcia z literatury polskiej i translatoryki. Rozdarcie kulturowe rozniecone poprzez dwujęzyczność tej poetki znad Olzy (rzeki a jednocześnie granicy państwowej) stało się częstym tematem jej wierszy, które (jak sama mówi) stanowiły próbę oswojenia  rzeczywistości i pogodzenia się z tym, czego nie było można zmienić.

     

    fot. Marian Siedlaczek

     

    Bezpośrednio po studiach w Krakowie uzyskała posadę w czeskocieszyńskim teatrze. Tam w latach 1989–2001 pracowała jako kierownik literacki Sceny Polskiej. Przetłumaczyła około dwudziestu sztuk teatralnych. Jest autorką dziesięciu inscenizacji, między innymi dwujęzycznego spektaklu muzycznego Cieszyńskie niebo, z którym aktorzy Polskiej i Czeskiej Sceny Teatru Cieszyńskiego objechali niemal całe Czechy i część Słowacji i Polski. Ponad stukrotne wystawienie tego spektaklu zawdzięcza swoją popularność również prezentowanym w nim piosenkom Jaromíra Nohavicy. Utwory tego czeskiego barda, ale również takich pieśniarzy jak Karel Kryl, Tomáš Kočko czy Richard Krajčo mogły dzięki znakomitym tłumaczeniom Renaty Putzlacher zabrzmieć na polskiej scenie muzycznej. W dziedzinie muzyki nie poprzestała jednak wyłącznie na tłumaczeniach – może się też pochwallić autorstwem piosenek poetyckich, które znalazły się na płytach Lamus i Cieszyńskie/Těšínské divertimento (muzyka: Zbigniew Siwek), jak i również autorstwem tekstów pieśni oratoryjnych - projekt Brána poutníků (muzyka:Jiří Pavlica).

     

    W jej prozie przeplatanej wierszami W kawiarni Avion, której nie ma pojawia się nie tylko kawiarnia Avion jako ważny element przeszłości, ale również historia Cieszyna - miasta granicznego, a przede wszystkim zaś główny motyw - poszukiwanie rodzinnych korzeni, oraz próba uchwycenia tego, co już minęło, ale co głęboko tkwi w ludzkiej pamięci. Autorka książki W kawiarni Avion, której nie ma najlepiej czuje się właśnie w owej kawiarni, która w 2010 roku mogła zaistnieć ponownie. Odbudowanie kawiarni, która w latach 30. minionego stulecia stanowiła centrum życia towarzyskiego i kulturalnego całego Cieszyna, stało się rzeczywistością także dzięki jej inicjatywie. Renata Putzlacher jako autorka koncepcji ideowej kawiarni, stała się niejako jej „matką chrzestną“. Na miano to zasługuje również z racji tego, że przez trzynaście lat w czeskocieszyńskim teatrze (na początku wraz z Jaromírem Nohavicą, potem z aktorami obu scen teatru) prowadziła program kabaretowy W kawiarni Avion, której nie ma, którego pięćdziesiąt edycji „pomieściło” ponad setkę ciekawych osobistości życia kulturalnego Czech i Polski. Niektóre odsłony tego cyklu literacko - muzycznego miały też miejsce w Brnie i Pradze.Tego rodzaju programy popularyzujące przede wszystkim polskich pisarzy poza granicami ich kraju, ale też tłumaczenia takich książek jak naprzykład Bílé propasti. Antologie současné polské poezie (Antologia współczesnej poezji polskiej) stały się wybitnym przyczynkiem poetki do popularyzacji literatury polskiej w Czechach.

     

    W 2000 roku pisarka zakłada Spolek -Towarzystwo Avion, żeby w jego ramach organizować festiwal literacki Avion Fest oraz wydawać książki zaolziańskich poetów. Warto też przypomnieć, że w 2011 roku Renata Putzlacher-Buchtowa była kierownikiem literackim polskiej części festiwalu Měsíc autorského čtení (Miesiąc Spotkań Autorskich), a w 2014 roku przygotowała razem ze swoimi studentami kilkanaście audycji radiowych w ramach cyklu Polský rok na Vltavě (Rok Polski w Czeskim Radiu - Vltava).

     

    Wywiad w czasopiśmie Zwrot (nr 12/2013)

     

    Autorka wielu programów kulturalnych do tej pory wydała osiem tomów poetyckich i jedną książkę wspomnieniową. Jest laureatką wielu nagród. Do najważniejszych należą – przyznana jej w 1994 roku przez Konsulat Generalyn RP w Ostrawie Nagroda Srebrnych Spinek za przekłady oraz nagroda  przewodniczącego jury w Konkursie Literackim im. Georga Trakla, a następnie wyróżnienie w ramach Nagrody Literackiej im. Kościelskich (2002), Perła Śląska 2010 za wybitne dokonania dla kultury i promocji Śląska oraz nagroda translatorska Literatury na Świecie za rok 2012 w kategorii poezja - za przekład książki Jiřego Kolářa Naoczny świadek. W tym roku przygotowuje kolejny projekt teatralny Hra-nic-e razem z reżyserem Radovanem Lipusem i scenografem Šimonem Cabanem.

     

    Swój tryb życia Renata Putzlacher streściła kiedyś słowami: „Sama sobie jestem sterem, żeglarzem, menedżerem“. A czytelnicy jej dzieł literackich oraz „konsumenci” projektów kulturalnych, których jest autorką, dodaliby zapewne: „i to doskonałym...”

     

     


    POZOSTAŁE ODCINKI


     

    Z poetą czeskim Petrem Hrušką
    Z poetą czeskim Petrem Hrušką
    Z poetą Ryszardem Krynickým
    Z poetą Ryszardem Krynickým
    Z twórcami "Cieszyńskiego nieba"
    Z twórcami "Cieszyńskiego nieba"
    Warsztaty
    Warsztaty

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: