close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

    Strona Archiwalna
    Aktualna strona znajduje się pod adresem: gov.pl/dyplomacja

  • WYDARZENIA

  • 12 września 2017

    Rada Regencyjna, mimo swej niesuwerenności i zależności od Niemiec i Austro-Węgier, odegrała istotną rolę w procesie odbudowy Państwa Polskiego. W związku z 100. rocznicą jej utworzenia Archiwum MSZ publikuje szereg dokumentów archiwalnych i fotografii, ilustrujących zarówno proces powstawania Rady, jak i jej późniejsze działania.

    Rada Regencyjna została formalnie utworzona 12 września 1917 r. na mocy patentu niemieckich i austrowęgierskich władz okupacyjnych. Jej powołanie poprzedziły jednak działania Niemiec i Austro-Węgier podejmowane w związku z I wojną światową, w celu zjednania społeczeństwa polskiego i pozyskania rekrutów do walki przeciw Rosji. Do najważniejszych tego typu inicjatyw należy ogłoszenie w 1916 r. tzw. aktu 5 listopada, który przewidywał powstanie Królestwa Polskiego. 

     

    Rada Regencyjna miała tymczasowo pełnić najwyższą władzę w Królestwie Polskim, aż do czasu jej przekazania Królowi lub Regentowi. Władza ta jednak (zgodnie z patentem) nie mogła w niczym naruszać „międzynarodowego stanowiska władz okupacyjnych”.

     

    W skład Rady weszli arcybiskup Aleksander Kakowski, Zdzisław Lubomirski i Józef Ostrowski. Sprawowała ona początkowo ograniczoną władzę administracyjną, głównie w zakresie szkolnictwa i wymiaru sprawiedliwości. W listopadzie 1917 r. powołała rząd Jana Kucharzewskiego, a 4 lutego 1918 r. Regenci utworzyli Radę Stanu Królestwa Polskiego, będącą organem przedstawicielskim, mającym skromne uprawnienie ustawodawcze.

     

    7 października 1918 r. Rada Regencyjna oficjalnie proklamowała utworzenie niepodległego Państwa Polskiego „obejmującego wszystkie ziemie polskie z dostępem do morza, z polityczną i gospodarczą niezawisłością, jako też terytorialną nienaruszalnością”.

     

    11 listopada 1918 r. Rada przekazała przybyłemu do Warszawy Józefowi Piłsudskiemu władzę nad wojskiem, a 14 listopada także pełnię władzy cywilnej. W oficjalnym orędziu Regenci „kierując się dobrem Ojczyzny” zadecydowali także o samorozwiązaniu Rady.

     

    Rada Regencyjna mimo braku możliwości samodzielnego działania odegrała istotną rolę w procesie kształtowania struktur administracyjnych odradzającego się państwa oraz przygotowania kadr urzędniczych. Miała także wpływ na rozwój polskiej służby dyplomatycznej i konsularnej poprzez tworzenie zagranicznych przedstawicielstw, a także poprzez powołanie dekretem z 26 października 1918 r. Ministerstwa Spraw Zewnętrznych.

     

     

    Oprac. Wydział Wiedzy Historycznej BAZI

    Akt 5 listopada z 1916 r., zapowiadający utworzenie przez cesarzy Austro-Węgier i Niemiec Królestwa Polskiego, otworzył drogę do połączenia dążeń niepodległościowych środowisk polskich w zaborach austro-węgierskim i pruskim (Polona.pl)
    Akt 5 listopada z 1916 r., zapowiadający utworzenie przez cesarzy Austro-Węgier i Niemiec Królestwa Polskiego, otworzył drogę do połączenia dążeń niepodległościowych środowisk polskich w zaborach austro-węgierskim i pruskim (Polona.pl)
    Publikacja rozporządzenia powołującego Tymczasową Radę Stanu w Królestwie Polskim, 6 grudnia 1916 r.
    Publikacja rozporządzenia powołującego Tymczasową Radę Stanu w Królestwie Polskim, 6 grudnia 1916 r.
    Publikacja rozporządzenia powołującego Tymczasową Radę Stanu w Królestwie Polskim, 6 grudnia 1916 r.
    Publikacja rozporządzenia powołującego Tymczasową Radę Stanu w Królestwie Polskim, 6 grudnia 1916 r.
    Posiedzenie inauguracyjne Tymczasowej Rady Stanu w dawnym Pałacu Rzeczypospolitej. Widoczni m.in. Wojciech Rostworowski (kierownik Referatu Spraw Politycznych) oraz Józef Piłsudski (kierownik Referatu Wojny), 15 stycznia 1917 r. (NAC)
    Posiedzenie inauguracyjne Tymczasowej Rady Stanu w dawnym Pałacu Rzeczypospolitej. Widoczni m.in. Wojciech Rostworowski (kierownik Referatu Spraw Politycznych) oraz Józef Piłsudski (kierownik Referatu Wojny), 15 stycznia 1917 r. (NAC)
    Dokument upamiętniający pierwsze posiedzenie Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego, 15 stycznia 1917 r. (AAN)
    Dokument upamiętniający pierwsze posiedzenie Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego, 15 stycznia 1917 r. (AAN)
    Plakat informujący o powołaniu Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego, 15 stycznia 1917 r. (AAN)
    Plakat informujący o powołaniu Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego, 15 stycznia 1917 r. (AAN)
    Tableau przedstawiające członków Tymczasowej Rady Stanu, Departamentem Spraw Politycznych kierował Wojciech Rostworowski (ostatni rząd, drugi od lewej) (IPMS).
    Tableau przedstawiające członków Tymczasowej Rady Stanu, Departamentem Spraw Politycznych kierował Wojciech Rostworowski (ostatni rząd, drugi od lewej) (IPMS).
    Dokument Departamentu Spraw Politycznych Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego dot. konferencji dyplomatyczno-historycznej, 20 marca 1917 r.  (AAN)
    Dokument Departamentu Spraw Politycznych Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego dot. konferencji dyplomatyczno-historycznej, 20 marca 1917 r. (AAN)
    Członkowie Rady Regencyjnej w dniu zaprzysiężenia na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Warszawie, 27 października 1917 r. (NAC)
    Członkowie Rady Regencyjnej w dniu zaprzysiężenia na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Warszawie, 27 października 1917 r. (NAC)
    Protokół pierwszego posiedzenia rządu Rady Regencyjnej kierowanego przez Jana Kucharzewskiego. Za sprawy polityczne odpowiadał Władysław Rostworowski, 11 grudnia 1917 r. (AAN)
    Protokół pierwszego posiedzenia rządu Rady Regencyjnej kierowanego przez Jana Kucharzewskiego. Za sprawy polityczne odpowiadał Władysław Rostworowski, 11 grudnia 1917 r. (AAN)
    Członkowie Rady Regencyjnej: Józef Ostrowski (nr 3), Zdzisław Lubomirski (nr 2), Aleksander Kakowski (nr 3), 1917 r. (IPMS)
    Członkowie Rady Regencyjnej: Józef Ostrowski (nr 3), Zdzisław Lubomirski (nr 2), Aleksander Kakowski (nr 3), 1917 r. (IPMS)
    List papieża Benedykta XV do Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, oryginał, strona 1, 7 stycznia 1918 r. (AAN)
    List papieża Benedykta XV do Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, oryginał, strona 1, 7 stycznia 1918 r. (AAN)
    List papieża Benedykta XV do Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, oryginał, strona 2, 7 stycznia 1918 r. (AAN)
    List papieża Benedykta XV do Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, oryginał, strona 2, 7 stycznia 1918 r. (AAN)
    List papieża Benedykta XV do Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, tłumaczenie, strona 1, 7 stycznia 1918 r. (AAN)
    List papieża Benedykta XV do Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, tłumaczenie, strona 1, 7 stycznia 1918 r. (AAN)
    List papieża Benedykta XV do Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, tłumaczenie, strona 2, 7 stycznia 1918 r. (AAN)
    List papieża Benedykta XV do Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, tłumaczenie, strona 2, 7 stycznia 1918 r. (AAN)
    Publikacja dekretu o tymczasowej organizacji władz naczelnych w Królestwie Polskim, na mocy którego działał Departament Stanu - zalążek Ministerstwa Spraw Zagranicznych, 1 lutego 1918 r.
    Publikacja dekretu o tymczasowej organizacji władz naczelnych w Królestwie Polskim, na mocy którego działał Departament Stanu - zalążek Ministerstwa Spraw Zagranicznych, 1 lutego 1918 r.
    Szef Generalnego Gubernatorstwa Wojskowego w Lublinie informuje Radę Regencyjną o objęciu stanowiska, 25 lutego 1918 r. (AAN)
    Szef Generalnego Gubernatorstwa Wojskowego w Lublinie informuje Radę Regencyjną o objęciu stanowiska, 25 lutego 1918 r. (AAN)
    Regulamin audiencji Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, 13 marca 1918 r. (AAN)
    Regulamin audiencji Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, 13 marca 1918 r. (AAN)
    Niektórzy członkowie rządu Jana Kucharzewskiego w dniu złożenia dymisji, 11 lutego 1918 r., od lewej: Minister Skarbu Jan Kanty Steczkowski, Minister Aprowizacji Stefan Przanowski, Prezydent Ministrów Jan Kucharzewski oraz dyrektor Departamentu Stanu Wojciech Rostworowski (IPMS).
    Niektórzy członkowie rządu Jana Kucharzewskiego w dniu złożenia dymisji, 11 lutego 1918 r., od lewej: Minister Skarbu Jan Kanty Steczkowski, Minister Aprowizacji Stefan Przanowski, Prezydent Ministrów Jan Kucharzewski oraz dyrektor Departamentu Stanu Wojciech Rostworowski (IPMS).
    Przedstawicielstwa Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego wydawały dokumenty poświadczające pozostawanie danej osoby pod ochroną przedstawicielstwa, na zdjęciu list ochronny wystawiony w Moskwie, 21 lipca 1918 r. (AAN)
    Przedstawicielstwa Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego wydawały dokumenty poświadczające pozostawanie danej osoby pod ochroną przedstawicielstwa, na zdjęciu list ochronny wystawiony w Moskwie, 21 lipca 1918 r. (AAN)
    7 października 1918 r. Rada Regencyjna w orędziu do narodu polskiego zadeklarowała ogłoszenie niepodległości państwa polskiego.
    7 października 1918 r. Rada Regencyjna w orędziu do narodu polskiego zadeklarowała ogłoszenie niepodległości państwa polskiego.
    Kopia telegramu do Kanclerza Rzeszy Niemieckiej w Berlinie z żądaniem uwolnienia działaczy niepodległościowych, 7 października 1918 r. (AAN)
    Kopia telegramu do Kanclerza Rzeszy Niemieckiej w Berlinie z żądaniem uwolnienia działaczy niepodległościowych, 7 października 1918 r. (AAN)
    Odezwa Rady Regencyjnej do narodu polskiego informująca o przekazaniu władzy wojskowej i naczelnego dowództwa Józefowi Piłsudskiemu, 11 listopada 1918 r. (Polona.pl)
    Odezwa Rady Regencyjnej do narodu polskiego informująca o przekazaniu władzy wojskowej i naczelnego dowództwa Józefowi Piłsudskiemu, 11 listopada 1918 r. (Polona.pl)
    Akt przekazania pełni władzy przez Radę Regencyjną na ręce Józefa Piłsudskiego, 14 listopada 1918 r. (AAN)
    Akt przekazania pełni władzy przez Radę Regencyjną na ręce Józefa Piłsudskiego, 14 listopada 1918 r. (AAN)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: