close

 

Global Governance: uwagi ogólne

Ostatnia dekada pokazała słabość globalnej architektury gospodarczej oraz mechanizmów globalnego zarządzania. Konsekwencją kryzysu gospodarczego i finansowego ostatnich lat stała się proliferacja nieformalnych płaszczyzn współpracy powodująca brak uporządkowanej struktury globalnego zarządzania. Obecnie trwa intensywna debata mająca na celu wzmocnienie zarządzania gospodarczego i wypracowanie mechanizmów zapewniających większą stabilność gospodarcza i finansową i w konsekwencji stabilizację polityczną. Prezentacja zawiera ogólne aspekty związane z globalnym   zarządzaniem i architekturą globalną.

Global Governance: uwagi ogólne

 

 

Bezpieczeństwo żywnościowe

Zjawisko rynkowego wzrostu cen żywności zaczęło nasilać się od połowy 2010 r. i osiągnęło swój kulminacyjny moment w 2011 r. Wahania cen żywności uznano w środowisku międzynarodowym za problem, który zagraża globalnemu bezpieczeństwu ekonomicznemu wpisując go do agendy tematycznej prac G-20. Z kolei w ramach FAO powołano Grupę Zadaniową Wysokiego Szczebla ds. Bezpieczeństwa Żywnościowego.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) od 1990 r. co miesiąc podaje indeks wzrostu cen żywności oparty na koszyku podstawowych produktów w wybranych krajach: zbóż, oleju, nabiału, mięsa i cukru. W styczniu 2011 r. wzrósł on o 3,4% osiągając najwyższy w historii pułap 231 punktów. W II połowie 2011 r. ceny żywności zaczęły stopniowo spadać. W sumie, w okresie od lutego 2011 r. do lutego 2012 r., spadek ten wyniósł 6,95%.  Wg prognoz Banku Światowego w br. ceny te jednak ponownie zaczną wzrastać, głównie ze względu na wyższe koszty surowców energetycznych, gorsze przewidywania dla upraw i słabnącego dolara.

Na wahania cen żywności mają największy wpływ nieprzewidywane zmiany klimatyczne, które wywołują katastrofy naturalne, a także ceny paliw (transport) oraz stosowane przez państwa środki protekcjonistyczne. Na ceny produktów rolno-spożywczych w coraz większym stopniu oddziałuje również produkcja biopaliw, które zajmują areał przeznaczony na uprawę towarów rolnych. Wśród przyczyn wymienia się także międzynarodowe programy "dostosowania strukturalnego", które zmuszają producentów żywności do uprawy towarów opłacalnych, a nie tych, których najbardziej potrzeba dla wyżywienia ludności. Najbardziej rozpowszechnione podejście do bezpieczeństwa żywnościowego zostało wypracowane na forum FAO, która koncepcję bezpieczeństwa żywnościowego definiuje w kategoriach podaży i dostępności żywności na poziomie krajowym i międzynarodowym jako „zapewnienie wszystkim ludziom w każdym czasie fizycznej i ekonomicznej dostępności do podstawowej żywności, której potrzebują". Koncepcja bezpieczeństwa żywnościowego w ujęciu FAO opiera się na idei dostatecznej podaży, dostępie ekonomicznym, adekwatności diety oraz stabilizacji dostępu do żywności w ścisłym powiązaniu ze sprawami etyki, handlu i

pomocy humanitarnej. Podczas światowego szczytu nt. bezpieczeństwa żywnościowego w

listopadzie 2009 r. w Rzymie uzgodniono pięć rzymskich zasad dla globalnego, zrównoważonego bezpieczeństwa żywnościowego:

Zasada 1: Środki powinny być przekazywane na programy i projekty współpracy zorientowane na wyniki, które angażują zainteresowane państwa.

Zasada 2: Promocja koordynacji na poziomie narodowym, regionalnym i globalnym celem

poprawy zarządzania, zapewnienia lepszej alokacji środków, unikania dublowania wysiłków.

Zasada 3: Dwutorowe podejście do bezpieczeństwa żywnościowego, na które składają się

bezpośrednie działania zmierzające do redukcji głodu oraz średnio-i długookresowe programy

dotyczące rolnictwa, bezpieczeństwa żywnościowego, żywienia, rozwoju obszarów wiejskich

nastawione na wyeliminowanie przyczyn głodu i ubóstwa, poprzez wypełnianie prawa do

odpowiedniego pożywienia.

Zasada 4: Zapewnienie ważnej roli system multilateralnego poprzez zwiększenie efektywności, koordynacji i sprawnego działania instytucji wielostronnych.

Zasada 5: Utrzymanie zobowiązania wszystkich partnerów do inwestowania w rolnictwo,

bezpieczeństwo żywnościowe, żywienie, oraz zapewnienie na to odpowiednich środków, a

także stworzenie wieloletnich planów i programów.

Wzrost cen żywności powoduje wzrost inflacji, co ma szczególnie poważne konsekwencje w

krajach rozwijających się. W konsekwencji wzrostu cen produktów żywnościowych (rolnych), szereg krajów rozwijających się zaczyna wdrażać środki ekonomiczne mające zapobiegać skutkom wyższych cen żywności, oraz niedoborom żywności na rynku. W celu ograniczenia wzrostu cen, wiele krajów wprowadza zakaz eksportu towarów żywnościowych, co dodatkowo wzmaga presję cenową, szczególnie w tych krajach, których nie stać na podobne środki zaradcze. Znaczącym donorem w walce z niedożywieniem w krajach rozwijających się jest Bank Światowy, który przeznaczył już na walkę z głodem ok. 1,5 bln euro dla ponad 40 mln ludzi, głównie mieszkańców Afryki.

© 2012 Ministerstwo Spraw Zagranicznych