close

Tryb przyznawania Karty Polaka

Osoba, która chce otrzymać Kartę Polaka powinna zgłosić się z wypełnionym wnioskiem do konsula właściwego ze względu na miejsce stałego zamieszkania – zazwyczaj jest to miejsce, gdzie dana osoba jest zameldowana w swoim państwie. Jeśli wnioskodawca na stałe mieszka na terenie innego państwa niż to, którego jest obywatelem, może zgłosić się do polskiego konsula w miejscu swojego pobytu. Nie ma możliwości złożenia wniosku o przyznanie Karty Polaka na terytorium Polski. Nowelizacja ustawy o Karcie Polaka z 13 maja 2016 r. przyznaje Radzie Ministrów uprawnienie do wskazania wybranych wojewodów jako organów przyjmujących i rozpatrujących wnioski o przyznanie Karty Polaka od obywateli wskazanych państw. Przepisy te wejdą w życie 1 stycznia 2017 r., wtedy też Rada Ministrów ewentualnie wyda stosowne rozporządzenie. Aktualnie trwają prace analityczne mające na celu zdecydowanie, które urzędy wojewódzkie i wobec obywateli których państw, otrzymają takie uprawnienie.

 

Aby umówić się na spotkanie z konsulem, należy sprawdzić zasady zapisu na spotkanie w wybranym konsulacie – zazwyczaj jest to zapis przez stronę internetową e-konsulat oraz/lub telefonicznie. Niestety, ze względu na wielkie zainteresowanie otrzymaniem Karty Polaka w niektórych konsulatach, okres oczekiwania na rozmowę z konsulem może się wydłużać. Ministerstwo podejmuje regularnie działania mające na celu zmniejszenie czasu oczekiwania.

 

Podczas spotkania z konsulem należy złożyć wypełniony formularz wniosku. Wniosek musi być wypełniony czytelnie w języku polskim. Podczas spotkania konsul przedstawi wnioskodawcy do podpisania deklarację przynależności do Narodu Polskiego oraz zweryfikuje wniosek od strony formalnej.  

 

Znajomość języka polskiego można wykazać przedstawiając: certyfikat znajomości języka polskiego jako obcego wydawany na podstawie przepisów ustawy o języku polskim, świadectwo ukończenia szkoły lub studiów w Rzeczypospolitej Polskiej lub świadectwo ukończenia szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim. Jeśli wnioskodawca nie posiada takiego dokumentu, jego znajomość języka polskiego oceni podczas rozmowy konsul. Podczas spotkania konsul sprawdzi także czy wnioskodawca zna i kultywuje polskie tradycje i zwyczaje. Rozmowa o tradycjach i zwyczajach oraz sprawdzenie znajomości języka polskiego nie są egzaminem – konsul poprosi o przedstawienie tradycji i zwyczajów, które dana osoba zna i zachowuje, zapyta jakie tradycje zachowywała rodzina wnioskodawcy. Na tej podstawie oceni czy dana osoba zna i kultywuje polskie tradycje i zwyczaje oraz przekona się czy zna język polski w stopniu przynajmniej podstawowym.

 

Na potwierdzenie polskiego pochodzenia lub obywatelstwa wnioskodawca musi przedstawić dokumenty lub inne dowody z których wynika, że on sam lub jego przodkowie posiadali polskie obywatelstwo lub byli polskiej narodowości. Wnioskodawca może przedstawić dowolne dokumenty. Ważne jest jednak, by zawierały one wpis o narodowości lub obywatelstwie. Sam fakt urodzenia się na terenie Polski nie jest wystarczającym dowodem, ponieważ na terytorium  Polski przed II wojna światową  zamieszkiwało bardzo wiele osób innej niż polska narodowości, które nie są uprawnione do otrzymania Karty Polaka.

 

Do najczęściej przedstawianych dowodów należą w przypadku potwierdzania polskiego obywatelstwa – polskie przedwojenne dokumenty tożsamości lub spisy wyborców, zaś w przypadku polskiej narodowości – dokumenty tożsamości i akta stanu cywilnego wydane przez władze Związku Sowieckiego lub państw powstałych po jego rozpadzie.

 

Na spotkanie z konsulem należy zabrać oryginały dokumentów – konsul musi sprawdzić między innymi autentyczność dokumentów oraz ich kopie, które zachowa w aktach sprawy. W przypadku dokumentów pochodzących z archiwów państwowych należy przynieść odpis z archiwalnego dokumentu (kopię potwierdzoną przez państwowe archiwum), a nie tylko zaświadczenie wydane przez archiwistę, że taki dokument znajduje się w archiwum.

 

Jeśli osoba wnioskująca o Kartę Polaka nie posiada dokumentów potwierdzających jej polskie pochodzenie, ale aktywnie działa w polskiej lub polonijnej organizacji na rzecz języka i kultury polskiej lub społeczności polskiej od co najmniej trzech lat, wówczas może przedstawić konsulowi zaświadczenie o tym zaangażowaniu. Prawo do wydawania zaświadczeń mają wybrane organizacje ze wszystkich państw objętych ustawą o Karcie Polaka. (lista) Na podstawie takiego zaświadczenia konsul może przyznać Kartę Polaka osobie, co do której polskiego pochodzenia, znajomości języka i tradycji i zwyczajów nie ma wątpliwości.  W związku z sygnałami o zdarzających się nieprawidłowościach, wszystkie przypadki wskazujące, że , że zaświadczenie mogło zostać wydane osobie, która nie posiada polskiego pochodzenia, będą skrupulatnie weryfikowane i mogą skutkować usunięciem organizacji z listy uprawnionych do wydawania zaświadczeń.

© 2012 Ministerstwo Spraw Zagranicznych