close

Sankcje międzynarodowe w ramach ONZ

W systemie ONZ organem uprawnionym do nakładania sankcji jest Rada Bezpieczeństwa (RB). Według przepisów Rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych, w razie stwierdzenia przez RB aktu agresji bądź zagrożenia lub naruszenia pokoju i bezpieczeństwa może ona uchwalać rezolucje lub podejmować decyzje o nałożeniu określonego typu sankcji na konkretny podmiot lub grupę podmiotów. Pozostałe państwa członkowskie ONZ powinny decyzję Rady przyjąć i pomóc w jej wykonaniu.

Przed wprowadzeniem sankcji Rada Bezpieczeństwa może wezwać strony konfliktu, by poddały się wprowadzonym przez nią środkom tymczasowym, takim jak np. przerwanie walk i zawieszenie broni.

Sankcje w systemie Narodów Zjednoczonych dzielą się na:

- niewojskowe (niewymagające użycia siły zbrojnej), np.: przerwanie stosunków gospodarczych lub komunikacji, zerwanie stosunków dyplomatycznych, embargo, zamrożenie aktywów finansowych;

- wojskowe, np.: demonstracja siły; blokada morska, lądowa lub powietrzna, przeprowadzenie operacji militarnej przez siły zbrojne państw członkowskich ONZ.

Od 1966 r. Rada Bezpieczeństwa ustanowiła 26 systemów sankcji w Południowej Rodezji,  Republice Południowej Afryki, byłej Socjalistycznej Federacyjnej Republice Jugosławii, Haiti, Iraku, Angoli, Sierra Leone, Somalii, Erytrei, Liberii, Demokratycznej Republice Konga, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Sudanie (2), Libanie, Koreańskiej Republice Ludowo-Demokratycznej, Iranie, Libii (2), Gwinei Bissau, Republice Środkowoafrykańskiej, Jemenie, Sudanie Południowym i Mali, a także przeciwko ISIL i Al-Kaidzie oraz talibom (2).

Obecnie istnieje 16 reżimów sankcji (w tym 2, dotyczące kwestii horyzontalnych – tj. przeciwdziałania terroryzmowi (rezolucja nr 1373) oraz nieproliferacji (rezolucja nr 1540)), zarządzanych przez Komitety Sankcyjne, którym przewodniczą niestali członkowie Rady Bezpieczeństwa. Prace Komitetów wspiera 10 grup monitorujących, zespołów lub paneli. Panele ekspertów działają pod kierownictwem Komitetów, a ich członkowie są powoływani przez Sekretarza Generalnego w porozumieniu z Komitetem.

Więcej informacji znajduje się na stronie Komitetów Sankcyjnych Rady Bezpieczeństwa: http://www.un.org/sc/committees/

1 stycznia 2018 r. Rzeczpospolita Polska objęła niestałe członkostwo w Razie Bezpieczeństwa ONZ na okres 2 lat oraz przewodnictwo w Komitetach Sankcyjnych RB ds. Sudanu, Sudanu Południowego oraz Iraku. 

Więcej informacji nt. Komitetów Sankcyjnych:

ds. Sudanu: https://www.un.org/sc/suborg/en/sanctions/1591

ds. Sudanu Południowego: https://www.un.org/sc/suborg/en/sanctions/2206

ds. Iraku: https://www.un.org/sc/suborg/en/sanctions/1518

 

© 2012 Ministerstwo Spraw Zagranicznych