close

Wnioski eksportowe oceniane są przez MSZ pod kątem zgodności z Kryteriami w eksporcie uzbrojenia UE,  które na mocy Wspólnego Stanowiska Rady nr 2008/944/WPZiB z dnia 8 grudnia 2008 r. stanowią prawo wspólnotowe i mają charakter prawnie wiążący dla państw członkowskich. Wspólne Stanowisko określa ogólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego, jakie państwa członkowskie UE powinny stosować przy udzielaniu zezwoleń na transfery uzbrojenia.

 

Poniżej przedstawiono skrótowy opis kryteriów UE w eksporcie uzbrojenia:

 

  1. Poszanowanie międzynarodowych zobowiązań państw członkowskich, w szczególności sankcji przyjętych przez Radę Bezpieczeństwa ONZ, Unię Europejską oraz OBWE, jak również innych zobowiązań międzynarodowych (lista sankcji UE – tutaj).

  2. Poszanowanie praw człowieka oraz międzynarodowego prawa humanitarnego przez państwo końcowego przeznaczenia .

  3. Wewnętrzna sytuacja w państwie końcowego przeznaczenia wynikająca z napięć lub konfliktów zbrojnych.

  4. Zachowanie pokoju, bezpieczeństwa i stabilności w regionie.

  5. Bezpieczeństwo narodowe państw członkowskich oraz bezpieczeństwo państw zaprzyjaźnionych i sprzymierzonych.

  6. Zachowanie się państwa kupującego wobec społeczności międzynarodowej, a w szczególności: jego nastawienie do terroryzmu, charakter jego sojuszy i poszanowanie przez niego prawa międzynarodowego.

  7. Istnienie ryzyka, że nastąpi zmiana przeznaczenia technologii wojskowej lub sprzętu wojskowego w państwie kupującym lub dojdzie do jego ponownego wywozu na niepożądanych warunkach.

  8. Zgodność wywożonych technologii wojskowych i sprzętu wojskowego z technicznymi i ekonomicznymi możliwościami państwa odbiorcy - uwzględniając fakt, że pożądane jest, by państwa zaspokajały swoje uzasadnione potrzeby bezpieczeństwa i obronności przy jak najmniejszym przeznaczeniu zasobów ludzkich i gospodarczych na rzecz uzbrojenia.

Do Wspólnego Stanowiska Rady 2008/944/WPZiB został opracowany Przewodnik użytkownika zawierający wytyczne dotyczące stosowania aktu prawnego oraz wykładni wspólnych kryteriów.

 

Ponadto zgodnie z zapisem art. 15 Ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa brana jest pod uwagę zgodność rozważanej transakcji z:

a) potrzebami obronności lub bezpieczeństwa RP;
b) zobowiązaniami RP wynikającymi z umów i porozumień międzynarodowych oraz zobowiązań sojuszniczych,
w tym dotyczących nierozprzestrzeniania i kontroli towarów o znaczeniu strategicznym.

 

Wśród zobowiązań wymienionych w punkcie 1 Wspólnych Kryteriów UE oraz art. 15 Ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą można wymienić następujące:

 

  1. Zakaz eksportu  min przeciwpiechotnych obejmujący wszystkie państwa świata zgodnie z Konwencją o zakazie min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu z 1997 r. (więcej informacji – tutaj);

  2. Sankcje regionalne:
    a. Ograniczenia ECOWAS dotyczące 15 krajów zachodnioafrykańskich,
    b. ograniczenia w zakresie technologii jądrowych w eksporcie do Indii i Pakistanu;

  3. Kryteria OBWE dotyczące broni strzeleckiej i lekkiej:
    a. Najlepsze praktyki dotyczące kontroli pośrednictwa w handlu uzbrojeniem, 
    b. Najlepsze praktyki dotyczące kontroli eksportu broni strzeleckiej i lekkiej, 
    c. Najlepsze praktyki dotyczące definicji i wskaźników występowania nadwyżek broni strzeleckiej i lekkiej,
    d. Najlepsze praktyki dotyczące krajowych procedur zarządzania i bezpieczeństwa składowania uzbrojenia, w tym dotyczące MANPADS.

  4.   Kryteria Porozumienia z Wassenaar dotyczące handlu uzbrojeniem:
       a. Przeciwdziałanie destabilizującej akumulacji broni konwencjonalnej,
       b. Najlepsze praktyki dot. legislacji w obszarze pośrednictwa w handlu bronią
       c. Najlepsze praktyki w eksporcie broni strzeleckiej i lekkiej,
       d. Najlepsze praktyki dot. eksportu przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych (MANPADS),
       e. Najlepsze praktyki dot. zapobiegania destabilizującym transferom broni strzeleckiej i lekkiej drogą   powietrzną,
       f. Najlepsze praktyki dot. licencjonowania obrotu towarami podwójnego zastosowania

W procesie przygotowywania opinii MSZ prowadzi konsultacje ze swoimi partnerami z innych państw w ramach systemu wymiany informacji pomiędzy członkami UE (zgodnie z art. 7 i 9 Wspólnego Stanowiska Rady nr 2008/944/WPZiB), z departamentami terytorialnymi w MSZ oraz z placówkami zagranicznymi. Korzysta także z archiwów i baz danych własnych, unijnych oraz reżimów kontrolnych zawierających zapisy dotychczasowych transakcji oraz różne dane historyczne. Dzięki temu każda opinia jest przygotowana w oparciu o aktualne informacje dotyczące sytuacji politycznej i społeczno-ekonomicznej w kraju oraz w regionie, w którym wykorzystywane będzie uzbrojenie lub towar podwójnego zastosowania. Uwzględnione zostają także dotychczasowe doświadczenia związane z transferami dla danego państwa lub podmiotu biznesowego.

© 2012 Ministerstwo Spraw Zagranicznych