close

Główną formułą współpracy międzynarodowej w Arktyce jest Rada Arktyczna, powołana w 1996 r. na podstawie Deklaracji z Ottawy, natomiast współdziałanie państw w sprawach dotyczących Antarktydy regulują zwłaszcza postanowienia Układu Antarktycznego oraz Protokołu o ochronie środowiska do Układu (tzw. Protokół madrycki).

 

Rada Arktyczna jest instytucją międzynarodową posiadającą obecnie największy wpływ na kształtowanie decyzji w odniesieniu do problemów Arktyki. Koncentruje się na sprawach zrównoważonego rozwoju regionu tj. ochronie środowiska, prowadzeniu wszechstronnych badań naukowych, monitoringu następstw zmiany klimatu oraz pomocy ludności rodzimej. W obszarze zainteresowania Rady znajdują się także takie kwestie jak otwarcie nowych szlaków żeglugowych w Arktyce czy zarządzanie bogactwami naturalnymi regionu. Członkami Rady jest osiem państw arktycznych (Dania, Finlandia, Islandia, Kanada, Norwegia, Rosja, Szwecja i USA). Polska należy do grupy kilku państw, którym przyznano jako pierwszym status stałego obserwatora w Radzie Arktycznej, co zostało potwierdzone na Spotkaniu Ministerialnym Rady w Iqaluit (Kanada), w 1998 roku.

 

Polska, jako państwo-obserwator, uczestniczy w Spotkaniach Ministerialnych Rady odbywających się co dwa lata, jak również w organizowanych zazwyczaj dwa razy do roku spotkaniach Wyższych Urzędników ds. Arktycznych (ang. Senior Arctic Officials – SAOs). Natomiast z inicjatywy Polski organizowane są cykliczne spotkania przedstawicieli państw-obserwatorów z aktualnym przewodnictwem Rady Arktycznej w Warszawie (ang. Warsaw Format Meetings). Pierwsze spotkanie odbyło się w 2010 r.

 

Więcej o Radzie Arktycznej na: https://www.arcticcouncil.org                           

Układ Antarktyczny to umowa międzynarodowa regulująca status prawny Antarktydy. Została podpisana w 1959 r. w Waszyngtonie, a weszła w życie w 1961 r. Sygnatariuszami traktatu były Argentyna, Australia, Belgia, Chile, Francja, Japonia, Nowa Zelandia, Norwegia, Południowa Afryka, USA, Wielka Brytania i ZSRR. Głównymi celami Układu są m.in. zapewnienie pokojowego wykorzystywania Antarktydy i swobodnego prowadzenia badań naukowych. Umowa reguluje też zagadnienie roszczeń terytorialnych. Postanowienia Układu uzupełnia Protokół madrycki  z 1991 r. (wszedł w życie w 1998 r.; Polska jest jego stroną), który przewiduje w szczególności, że Antarktyka jest rezerwatem naturalnym przeznaczonym dla pokoju i nauki, gdzie zapewnia się wszechstronną ochronę środowiska.

 

Układ i Protokół stanowią podstawowe dwie umowy międzynarodowe składające się na tzw. System Układu Antarktycznego. Zalicza się do niego ponadto: Konwencję o ochronie fok antarktycznych z 1972 r. oraz Konwencję o zachowaniu żywych zasobów morskich Antarktyki z 1980 r. (tzw. CCAMLR).

 

Głównym forum podejmowania decyzji w ramach Układu i Protokołu jest Spotkanie Konsultatywne Układu Antarktycznego (ang. Antarctic Treaty Consultative Meeting, ATCM). Dodatkowo, na podstawie decyzji z 2003 r. ustanowiono Sekretariat Układu Antarktycznego , który mieści się w Buenos Aires.

 

Polska została stroną Układu w 1961 r., natomiast od 1977 r. posiada tzw. status konsultatywny (tj. prawo do podejmowania decyzji na forum ATCM). Jest jednym z 29 państw (z łącznej liczny 53 państw-stron umowy), które posiada takie uprawnienie. Przedstawiciele Polski regularnie uczestniczą w corocznych spotkania konsultacyjnych.

 

Więcej o Układzie Antarktycznym na: http://www.ats.aq

 

 

                          

 

© 2012 Ministerstwo Spraw Zagranicznych