close

6 kwietnia 2018

Decyzja o niedopuszczalności w sprawie Dobrowolski i inni p. Polsce (skarga nr 45651/11 i 10 innych skarg)

W dniu 13 marca 2018 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał decyzję o niedopuszczalności w sprawie Dobrowolski i inni p. Polsce (skarga nr 45651/11 i 10 innych skarg) dotyczącej płacy minimalnej więźniów. Skargi dotyczyły rzekomej dyskryminacji płacowej więźniów z uwagi na otrzymywanie przez nich wynagrodzenia za pracę na podstawie przepisów prawa penitencjarnego, które pozwalało na wypłatę wynagrodzenia poniżej kwoty minimalnego wynagrodzenia określonej zgodnie z wymogami prawa pracy.

Każda z 11 skarg dotyczyła otrzymywania przez więźniów wynagrodzenia za pracę w kwocie niższej od kwoty minimalnego wynagrodzenia określonego zgodnie z wymogami prawa pracy – w okresie w którym obowiązywały pozwalające na to przepisy prawa penitencjarnego. Skarżący podnosili, że stali się ofiarami dyskryminacji oraz, że ich wynagrodzenia powinny podlegać wyrównaniu do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.

 

Dodatkowo dwóch skarżących zaskarżyło instytucję potrącenia 25 % z wynagrodzenia na rzecz Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, która została wprowadzona ustawą zmieniającą Kodeks karny wykonawczy i weszła w życie w dniu 8 marca 2011 r.

 

Trybunał zbadał sprawę w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zakaz dyskryminacji) w związku z art. 1 Protokołu 1 do Konwencji (ochronią własności).

 

W zakresie wynagrodzenia otrzymywanego przez więźniów Trybunał uznał, że przekonanie skarżących, jakoby przed zmianą prawa, która nastąpiła w dniu 8 marca 2011 r., ich wynagrodzenie powinno być równe wynagrodzeniu zwykłych pracowników, nie znajdowało uzasadnienia w obowiązującym prawie ani nie wynikało z żadnego orzeczenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. (sygn. akt P 20/09), na który powoływali się skarżący, zgodnie z którym art. 123 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy został uznany za niezgodny z art. 32 oraz z art. 65 ust. 4 w związku z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim zawierał słowo „połowy”, nie spowodował po stronie skarżących powstania ekspektatywy uzyskania wynagrodzenia w kwocie co najmniej pełnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, ponieważ – jak zauważył ETPCz – Trybunał Konstytucyjny wyraźnie odroczył w czasie wejście w życie swojego wyroku. Zatem po stronie skarżących nie powstała ekspektatywa wyrównania wynagrodzenia do kwoty pełnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, która mogłoby podlegać ochronie na gruncie art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji. Dotyczy to zarówno okresu poprzedzającego wydanie orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny jak i okresu przejściowego (do wykonania wyroku w drodze przyjętej nowelizacji Kodeksu karnego wykonawczego).

 

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Trybunał uznał, że okoliczności sprawy nie wchodzą w zakres art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji i nie podlegają ochronie na mocy tego przepisu. Uwzględniając natomiast fakt, że art. 14 Konwencji nie jest autonomiczny i znajduje zastosowanie jedynie w powiązaniu z konkretnym prawem gwarantowanym na mocy Konwencji i jej Protokołów dodatkowych, Trybunał orzekł, że również art. 14 nie może znaleźć zastosowania w obecnej sprawie. W związku z powyższym ETPC uznał 11 skarg dotyczących płacy minimalnej więźniów za niezgodne ratione materiae z postanowieniami Konwencji i jej Protokołów dodatkowych.

 

Trybunał odniósł się także do dodatkowych zarzutów dwóch skarżących, którzy zaskarżyli instytucję potrącenia 25 % z wynagrodzenia na rzecz Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy. W ocenie Trybunału skarżący nie przedstawili żadnych dowodów na to, że takie potrącenie było arbitralne lub niezgodne z interesem ogólnym w rozumieniu art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji. Trybunał uwzględnił fakt, że potrącenie było elementem szerszego systemu, w którym skarżący nie ponosili kosztów wyżywienia czy zakwaterowania w zakładzie penitencjarnym. Uznał, że taka regulacja nie była sama w sobie sprzeczna z Konwencją. Ponadto zauważył, że wraz z wprowadzeniem potrącenia na rzecz Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy zmniejszeniu uległo dotychczasowe potrącenie z wynagrodzenia za pracę więźniów na rzecz Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej – z 20 % do 10 %. W związku z powyższym Trybunał uznał skargi w tej części za oczywiście nieuzasadnione.

 

Orzeczenie Trybunału w tej sprawie zostało wydane przez Izbę w formie decyzji i jest ostateczne. Skarżącym nie przysługuje możliwość złożenia wniosku o przekazanie sprawy do Wielkiej Izby Trybunału.

© 2012 Ministerstwo Spraw Zagranicznych