close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • NORWEGIA

  • Norwegia

    •  

       Informacje o kraju


       

      1. Położenie geograficzne, obszar, ludność, stolica, języki urzędowe.

      Położenie geograficzne: Norwegia to najbardziej wysunięty na północ kraj świata, o powierzchni 323 787 km⊃2;. Państwo posiada granicę lądową z 3 krajami: Szwecją, Finlandią i Rosją. Występuje tu długa linia brzegowa oraz około 50 tys. przybrzeżnych wysp, z czego 2 tys. to wyspy zamieszkałe. Charakterystycznym elementem norweskiego krajobrazu są fiordy, liczne rzeki i wodospady oraz lodowce.

      Ludność: Liczba ludności Norwegii wynosi 5 063 709 (dane z 1 kwietnia 2013 r.).

      Stolica: Oslo, które zamieszkuje 626 953 osób (dane z 1 kwietnia 2013 r.).

      Po długim okresie gwałtownego wzrostu populacji kraj przeżywa obecnie okres niskiego przyrostu naturalnego. Imigranci w Norwegii stanowią 14,1% ludności i jest ich 710 465 osób (dane z 25 kwietnia 2013 r.). Stolicę kraju zamieszkuje 189 400 imigrantów, co stanowi ok. 30% mieszkańców miasta. Liczba imigrantów do Norwegii z samej Europy wynosi 356 143 osób, z czego największą grupę stanowią obywatele Polski (77.000), Szwecji (35.600) oraz Litwy (28.600). Znaczny wzrost liczby imigrantów polskiego pochodzenia notuje się od momentu członkostwa Polski w UE. Imigranci spoza Europy to przede wszystkim obywatele Pakistanu, Iraku, Somalii, Wietnamu oraz Iranu. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 16 osób/km⊃2;.

      Językiem urzędowym Norwegii jest norweski - język północnogermański blisko spokrewniony z językiem duńskim i szwedzkim. Obowiązują dwie odmiany języka norweskiego – wykształcony na podstawie wpływów języka duńskiego bokmål, którym posługuje się większość populacji oraz nynorsk, stworzony w XIX wieku na podstawie dialektów norweskiej prowincji. W niektórych gminach regionu Troms i Finnmark pod względem statusu zrównany z językiem norweskim jest język lapoński. Powszechna jest znajomość języka angielskiego.

       

      1. Warunki klimatyczne.

      Pomimo północnego położenia, Norwegia ma łagodny klimat szczególnie na obszarach, które wystawione są na działanie Prądu Zatokowego. Najcieplejszymi miesiącami są czerwiec i lipiec, a najzimniejszymi styczeń i luty. Na północnych terenach kraju temperatury w miesiącach zimowych mogą dochodzić do – 40º C. Opady deszczu są częstym zjawiskiem, szczególnie na zachodzie kraju. W północnej części słońce nie zachodzi latem (tzw. kraina polarnego słońca), natomiast zimą panuje mrok. W Norwegii nie istnieją zagrożenia epidemiologiczne.

       

      1. Główne bogactwa naturalne.

      Norwegia posiada bogate złoża ropy naftowej oraz gazu ziemnego. Przemysł naftowy skupiony na Norweskim Szelfie Kontynentalnym odgrywa dominującą rolę w norweskiej gospodarce od lat 70-tych. Na terenie Norwegii występują wapienie i granity. Szacowane na 150 tys. ton, trzecie na świecie po Australii i Indiach, norweskie zasoby radioaktywnego toru mogą w przyszłości odgrywać dużą rolę jako potencjalny surowiec energetyczny. Norwegia posiada również w znikomych ilościach zasoby miedzi, niklu, tytanu, ołowiu, srebra, cynku, rud żelaza oraz węgla kamiennego.

      Istotną rolę w norweskiej gospodarce odgrywa morze i jego główny zasób - ryby. Gleby użytkowe zajmują 21% powierzchni Norwegii (ziemia uprawna 3%, lasy gospodarcze 18%).

       

      1. System walutowy, kurs i wymiana.

      Walutą Norwegii jest korona norweska NOK. Banknoty mają nominały 50, 100, 200, 500, 1000 NOK. Najmniejsza moneta to 1 NOK, a największa to 20 NOK. Aktualne kursy przeliczeniowe (dane z 18.11.2013 r., Norges Bank):

      1EUR = 8,268 NOK

      1USD = 6,117 NOK

      1PLN = 1,980 NOK

      Wymiana walut jest prowadzona we wszystkich bankach, kantorach, hotelach i urzędach pocztowych. Większość banków jest czynna od 8.15-15.30 od poniedziałku do piątku. Wymiany pieniędzy można również dokonywać w bankomatach (Minibank). Największą siecią kantorów wymiany walut w Norwegii jest FOREX. Czeki podróżne akceptowane są przez banki, hotele, sklepy oraz linie lotnicze.

       

      1. Religia.

      W Norwegii działa państwowy kościół protestancki, którego członkowie są wyznawcami religii ewangelicko – augsburskiej (luterańskiej). Głową kościoła protestanckiego jest Król Norwegii, a Storting (parlament) – najwyższym organem legislacyjnym. Wszyscy dziekani i biskupi są mianowani przez rząd. Do Kościoła norweskiego należy około 88% populacji. Około 5,9% ludności jest członkami innych wspólnot religijnych (Norweskie Towarzystwo Humanistyczne, Ruch Zielonoświątkowców, islam, Kościół Rzymsko – Katolicki, Wolny Kościół Luterański, Metodyści i inne), a 6,2% nie należy do żadnej wspólnoty. Polacy wyznania rzymsko – katolickiego w Oslo mogą brać udział w Mszy Świętej prowadzonej w języku polskim w kościele św. Olafa (Akersveien 1), kościele św. Hallvarda (Enerhauggata 4) oraz w kościele św.Jana (Bredtvetveien 12).

       

      1.6.Infrastruktura transportowa.

      Środki komunikacji miejskiej to autobusy, tramwaje, metro oraz promy. Bilet na jednokrotne skorzystanie z transportu miejskiego w Oslo kosztuje 30 NOK. Komunikacja powietrzna z uwagi na dystans dzielący północ i południe kraju /ponad 1700 km/ jest bardzo dobrze rozwinięta. Każde większe miasto Norwegii posiada port lotniczy. W pobliżu Oslo znajdują się trzy lotniska: Oslo Airport Gardermoen (45 km od miasta), Sandefjord Airport Torp (110 km od miasta) oraz Moss Airport Rygge (66 km od miasta). W Norwegii istnieje wiele płatnych dróg i tuneli, za jednorazowy przejazd płaci się od 15 do ok. 100 NOK. Niektóre mosty, drogi i przeprawy promowe mogą być zamknięte w okresie od września do maja. Obowiązuje używanie świateł mijania przez cały rok oraz pasów bezpieczeństwa na wszystkich siedzeniach pojazdu. Główne porty Norwegii to Bergen, Oslo, Stavanger, Haugesund, Måløy, Mongstad oraz Narvik. Promy pasażerskie odpływają m.in. z Oslo do Danii (Kopenhaga, Fredrikshavn, Hirtshals oraz Hanstholm) i Niemiec (Kilonia). Z Bergen, Haugesund i Stavanger odpływają promy do Wielkiej Brytanii (Newcastle).

       

      1. Obowiązek wizowy

      Dla wielu obcokrajowców istnieje wymóg wizowy, a rodzaj przyznanej wizy zależy od celu ich podróży do Norwegii. Obywatele krajów Schengen oraz ci, którzy posiadają zezwolenie na pobyt w jednym z krajów grupy Schengen, mogą swobodnie przekraczać granicę Norwegii. Dokumentem upoważniającym do wjazdu do Norwegii jest paszport lub dowód osobisty. Zawarto szereg umów z poszczególnymi państwami, które zezwalają ich mieszkańcom na legalny pobyt na terenie Królestwa do 90 dni bez szczególnych zezwoleń. Przebywanie obywatela polskiego na terenie Królestwa Norwegii do 3 miesięcy nie wymaga rejestracji.

       

      1.8 Wykaz świąt państwowych.

      1 stycznia – Nowy Rok,

      Niedziela Palmowa,

      Wielki Czwartek,

      Wielki Piątek,

      Niedziela wielkanocna,

      Poniedziałek wielkanocny,

      1 maja- Święto Pracy,

      17 maja – Narodowe Święto Konstytucji,

      Wniebowstąpienie,

      Zielone Świątki,

      drugi dzień Zielonych Świątek,

      25.12 – Boże Narodzenie,

      26.12 – drugi dzień Bożego Narodzenia.

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny.

       

      Norwegia jest monarchią konstytucyjną. Głową państwa jest król Harald V. Konstytucja Norwegii została uchwalona przez Zgromadzenie Konstytucyjne w Eidsvoll 17 maja 1814 roku i ze zmianami obowiązuje obecnie. Parlamentaryzm w Norwegii wprowadzono w 1884 roku. Władzę ustawodawczą sprawuje Storting (parlament), władzę wykonawczą Król poprzez Radę Państwa (rząd), natomiast władzę sądowniczą niezawisłe sądy.

       

      2.2. Władza ustawodawcza.

      Władzę ustawodawczą sprawuje wybierany co 4 lata norweski parlament - Storting. W skład Stortingu wchodzi obecnie 169 reprezentantów z 7 partii politycznych: Arbeiderpartiet (Partia Pracy, partia socjaldemokratyczna), Fremskrittspartiet (Partia Postępu, partia libertariańska), Høyre (Prawica, partia konserwatywna), Kristelig Folkeparti (Chrześcijańska Partia Ludowa), Senterpartiet (Partia Centrum, partia agrarna), Sosialistisk Venstreparti (Socjalistyczna Partia Lewicowa) oraz Venstre (Lewica, partia liberalna). Stortingowi przewodniczy Prezydium składające się z sześciu osób. Parlamentarzyści podzieleni są na 12 tematycznych komitetów stałych. Storting uchwala prawo Norwegii, zatwierdza roczny budżet, kontroluje rząd i administrację państwową. Nowelizację konstytucji oraz ustawę budżetową dyskutuje się w czasie sesji plenarnej zgromadzenia. Wybory do Stortingu odbywają się w 19 okręgach wyborczych, których granice odpowiadają granicom fylke (region), a każdy z okręgów otrzymuje określoną liczbę mandatów w zależności od liczby ludności zamieszkującej okręg. Mandaty rozdziela się zgodnie z systemem przedstawicielstwa proporcjonalnego. Co osiem lat oblicza się liczbę mandatów przypadających danemu okręgowi.

       

       

      2.3. Władza wykonawcza.

       

      Król spełnia głównie funkcje reprezentacyjne i symboliczne. Oficjalnie mianuje rząd, który akceptuje Storting. Jest Głową Norweskiego Kościoła Państwowego, naczelnym dowódcą sił zbrojnych. Konstytucja określa, że Król sprawuje władzę wykonawczą w Królestwie Norwegii. Stanowi również, że „Król wybiera Radę spośród norweskich obywateli upoważnionych do głosowania”(art.12), ale zasada rządów parlamentarnych ustanowiła precedens w norweskim systemie politycznym. Król nie wybiera już dłużej samodzielnie członków Rady Państwa (rząd z premierem na czele). Członkowie rządu wybierani są spośród deputowanych parlamentu.

      Rząd z premierem sprawuje władzę wykonawczą w Norwegii. Zadaniem rządu jest kierowanie państwem oraz prowadzenie norweskiej polityki zagranicznej. Premier kontrasygnuje wszystkie dekrety królewskie. W praktyce Storting posiada władzę nad organem wykonawczym i rząd buduje się w oparciu o zaufanie płynące z parlamentu.

       

      2.4 Struktura administracji gospodarczej.

      Administracja gospodarcza na szczeblu centralnym składa się z następujących ministerstw: Ministerstwo Finansów (Finansdepartamentet), Ministerstwo Przemysłu i Handlu (Nærings- og handelsdepartamentet), Ministerstwo Rybołówstwa i Wybrzeża (Fiskeri og kystdepartamentet), Ministerstwo Rolnictwa i Żywności (Landsbruks- og matdepartamentet), Ministerstwo Transportu i Komunikacji (Samferdselsdepartamentet), Ministerstwo Pracy (Arbeidsdepartamentet) oraz Ministerstwo Paliw i Energii (Olje og energidepartamentet). Część zadań przejmują samorządy terytorialne.

      Struktura lokalnej administracji gospodarczej odpowiada podziałowi terytorialnemu państwa. W Norwegii ustanowiono podział kraju na 19 regionów (fylke), w obrębie których wydzielono 433 gminy (kommune). Założeniem lokalnej samorządności jest to, by gminy przejęły jak najwięcej zadań i wykonywały je samodzielnie. Gminy tworzą specjalne wydziały, które zajmują się kwestiami gospodarczymi. Nazwy wydziałów są zróżnicowane w poszczególnych gminach, jednak posiadają podobne kompetencje. Na przykładzie Oslo kommune można wyróżnić: Wydział ds. finansów i rozwoju (Byrådsavdeling for finans og utvikling), Wydział ds. rozwoju miasta (Byrådsavdeling for byutvikling), Wydział ds. przemysłu i sportu (Byrådsavdeling for næring og idrett) oraz Urząd Skarbowy (Kemnerkontoret).

       

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze.

       

      W Norwegii sądem pierwszej instancji jest Tingsrett. Jest ich obecnie 69. Sprawy od których składa się odwołanie przekazuje się do sądu apelacyjnego - Lagmannsrett. W Norwegii mamy 6 Langmannsretter. Ostatnią instancją jest Sąd Najwyższy - Høyesterett. Rozpatrywanie spraw gospodarczych powierza się wymienionym sądom. W ramach nich nie tworzy się specjalnych jednostek organizacyjnych (sądów gospodarczych).

      Dodatkowo w Oslo znajduje się również sąd pierwszej instancji Oslo byfogdembete, który zajmuje się rozpatrywaniem spraw związanych m.in. z bankructwem.

       

       

      Gospodarka


       

       Charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

      Norwegia jest wysoko rozwiniętym, uprzemysłowionym krajem o otwartej gospodarce zorientowanej na eksport. Często wymieniana jest jako jedno z najbogatszych państw świata, zajmujące czołową pozycję w rankingach pod względem stopy życiowej, średniej długości życia, ogólnego stanu zdrowia społeczeństwa i warunków mieszkaniowych.

      Sytuacja ekonomiczna w Norwegii stanowi wyraźny kontrast w stosunku do rozwoju, jaki ma miejsce w innych państwach europejskich. Gospodarka wciąż rośnie, a bezrobocie utrzymuje się na stabilnym, niskim poziomie. Kryzys finansowy, który dotknął norweski sektor bankowy w 2008 r. przypomniał, w jakim stopniu kraj ten zależny jest od otaczającego go świata. Niemniej jednak norweska gospodarka dobrze poradziła sobie z kryzysem i po blisko rocznym okresie spadku koniunktury kryzys w Norwegii dobiegł końca.

      Jednym z głównych czynników wpływających na poprawę sytuacji gospodarczej w Norwegii jest silny popyt na norweskie towary w państwach, gdzie wzrost gospodarczy pozostał wysoki. Wschodzące gospodarki, na czele z Chinami, stanowią główną siłę napędową wzrostu popytu na ropę i inne towary. W rezultacie ceny norweskich towarów eksportowych pozostają wysokie, nawet w kontekście spadku koniunktury wśród tradycyjnych norweskich partnerów handlowych. Pojawienie się nowych, uprzemysłowionych gospodarek doprowadziło również do niższych cen importowych w Norwegii. Poprawa warunków handlowych pozostaje bez precedensu we współczesnej historii kraju.

      Według państwowych obliczeń PKB dla gospodarki lądowej zwiększył się w 2012 r. o 3,5%. Prognozy rządu zakładają wzrost w 2013 r. o 2%, a w 2014 r. 2,5%.

      Konsumpcja prywatna i inwestycje przedsiębiorstw wykazały słabszy rozwój w 2012 r. niż oczekiwano, podczas gdy inwestycje w sektorze naftowym okazały się być silniejsze, dostarczając znacznego impulsu dla wzrostu gospodarczego. W 2012 r. wartość inwestycji w sektorze gazowo-naftowym wyniosła 171 mld NOK, co oznacza wzrost o 14,4% w porównaniu do roku 2011. Oczekuje się, że poziom inwestycji w 2013 r. w tym sektorze wzrośnie o 11%.

      Zgodnie z badaniami Labour Force Survey (LFS) podaż pracy w Norwegii w 2012 r. zwiększyła się o 1,8%. Podaż siły roboczej z innych państw, w szczególności pochodzącej ze wschodnioeuropejskich państw członkowskich UE, jest znaczna. Roczna migracja netto do Norwegii w 2012 r. wyniosła 47 tys. i oczekuje się, że wskaźnik ten pozostanie nadal wysoki w nadchodzących latach. Poziom zatrudnienia w 2013 r. będzie niższy niż wskazują prognozy i wzrośnie o 1,5% w porównaniu do 2012 r. W ciągu najbliższych lat bezrobocie w Norwegii utrzyma się na stabilnym poziomie i będzie oscylowało w granicach 3,2-3,5%.

      Według wstępnych danych pochodzących z Technical Reporting Committee on Income Settlements (TBU) średni roczny wzrost płac w Norwegii w 2012 r. wyniósł 4% (4% w przemyśle i sektorze publicznym oraz 3,3% w handlu detalicznym).

      Prowadzenie polityki monetarnej w Norwegii, na tle spowolnienia gospodarczego oraz niskich stóp procentowych wśród norweskich partnerów handlowych, stanowi wyzwanie dla norweskich władz. Wyższa główna stopa procentowa mogłaby co prawda ograniczyć wzrost zadłużenia i presję popytu w gospodarce, jednak w warunkach utrzymujących się niskich stóp procentowych poza Norwegią taka polityka mogłaby doprowadzić do gwałtownego umocnienia się norweskiej korony, skutkując zbyt niskim poziomem inflacji i aktywności gospodarczej.

      Celem operacyjnym polityki pieniężnej jest utrzymanie rocznej inflacji CPI na poziomie nie przekraczającym 2,5%. W ciągu ostatnich dziesięciu lat średnia inflacja znajdowała się nieco poniżej tej granicy. Oczekuje się, że w najbliższym okresie inflacja pozostanie zbliżona do celu inflacyjnego. Dane z października 2013 r. wskazują, że inflacja CPI oraz CPI-ATE, mierzona rok do roku, wyniosła odpowiednio 2,4% i 1,9%. Zgodnie z założeniami budżetowymi w 2013 r. inflacja CPI wyniesie 2,1%  natomiast indeks CPI-ATE 1,6%. W 2014 r. wskaźniki te mają osiągnąć odpowiednio 1,9% oraz 2%.

      Od marca 2012 r. Bank Centralny utrzymuje główną stopę procentową na poziomie 1,5%. Utrzymanie niskiego oprocentowania wynika z faktu, iż norweska gospodarka nie doznała nagle nowych, większych wstrząsów. Zdaniem analityków główna stopa procentowa nie powinna wzrosnąć do wiosny 2014 roku.

      Rok 2012 był bardzo udanym rokiem dla Państwowego Funduszu Emerytalnego Global. Zgodnie z raportem „Government Pension Fund Global. Annual Report 2012”, opublikowanym przez Norges Bank Investment Management (NBIM), komórkę zarządzającą Funduszem, zwrot z inwestycji Funduszu w 2012 roku wyniósł 13% tj. 447 mld NOK (akcje - 18%, papiery wartościowe o stałym dochodzie - 7%, nieruchomości - 6%). Wartość rynkowa Funduszu  wg stanu na 30.09. 2013 r. wyniosła 4714 mld NOK, a rozkład inwestycji wyglądał następująco: 63,6% akcje, 35,5% obligacje, 0,9% nieruchomości.

      Znaczący wzrost płac oraz okres historycznie niskich stóp procentowych przyczynił się do zwiększenia popytu na nieruchomości, co z  kolei doprowadziło do gwałtownego wzrostu cen na rynku mieszkaniowym oraz wywołało podniesienie poziomu zadłużenia gospodarstw domowych. Obecnie zadłużenie dwukrotnie przekracza wartość uzyskiwanych dochodów. W 2010 r. i 2011 r. ceny nieruchomości wzrosły o blisko 8% w skali roku. Jednakże od jesieni 2013 r. następuje zauważalny spadek cen na tym rynku (1,4% we wrześniu, 0,8% w październiku 2013 r.), który wg analityków może utrzymać się w najbliższych dwóch latach.

      Nadwyżka handlowa Norwegii systematycznie się powiększa osiągając w 2012 r. prawie najwyższy w historii poziom, zaledwie 20,6 mld mniej w stosunku do rekordowej wartości uzyskanej przed kryzysem finansowym. W 2012 r. wyniosła 428,1 mld NOK. Eksport norweskich towarów osiągnął wartość 935,7 mld NOK (wzrost o 4,1% w porównaniu do roku 2011), podczas gdy import wyniósł 507,7 mld NOK (spadek o 0,2% w stosunku do 2011 r.). W 2012 r. Norwegia wyeksportowała ropę naftową o wartości 306,8 mld NOK. To o 14,4 mld NOK lub 4,5% mniej aniżeli w roku 2011. Powodem był m.in. niepokój w Syrii i Sudanie, jak również niepewność w chińskiej i amerykańskiej gospodarce, co przyczyniło się do wahań cen ropy. Rok 2012 był z kolei rekordowym rokiem jeśli chodzi o eksport gazu naturalnego. Eksport tego surowca osiągnął wartość 252,3 mld NOK, co daje wzrost o 26,1% w stosunku do rezultatów z 2011 r.

      Norweski eksport zwiększył się w 2012 r. na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Europy oraz Ameryki Północnej i Środkowej, gdzie jego wartość obniżyła się o odpowiednio 2,0% i 7,2% w stosunku do 2011 r. Największy wzrost eksportu odnotowano w przypadku Azji, z 52,2 mld NOK do 58,2 mld NOK lub o 11,5%.

      Największym partnerem handlowym Norwegii nadal pozostaje Europa. Szwecja jest głównym i największym odbiorcą norweskich towarów. Kolejne miejsca zajmują Niemcy, Holandia, USA, Wlk. Brytania oraz Dania. W 2012 r. eksport do krajów południowej Europy objętych kryzysem obniżył się z wyjątkiem Grecji, gdzie duże dostawy produktów rafineryjnych zwiększyły jego wartość. Największym partnerem handlowym Norwegii na kontynencie azjatyckim nadal pozostają Chiny, a eksport do tego kraju wyniósł w 2012 r. 13,9 mld NOK. Należy jednak odnotować, że stosunki polityczne, pogorszone po przyznaniu w 2010 r. Pokojowej Nagrody Nobla dysydentowi Liu Xiaobo, wpłynęły np. na znaczący spadek eksportu do Chin norweskiego łososia. Istotny wzrost eksportu odnotowano w przypadku Korei Płd. z 5,6 mld NOK do blisko 13 mld NOK.

      W 2012 r. przywóz towarów z wyłączeniem statków i platform naftowych z krajów europejskich osiągnął wartość 350,1 mld NOK, co stanowi wzrost o 1,6% w stosunku do 2011 r. Największym partnerem handlowym Norwegii po stronie importu jest Szwecja. Głównymi towarami sprowadzanymi od najbliższego sąsiada są produkty naftowe i pojazdy. Drugim największym partnerem handlowym po stronie importu są Niemcy, a głównym towarem importowym z tego kraju są pojazdy. Trzecim co do wielkości państwem jeśli chodzi o import są Chiny. W 2012 roku Norwegia sprowadziła prócz metali, produktów mineralnych, mebli i chemikaliów również duże ilości komputerów i sprzętu elektronicznego (telefony). Import obuwia i odzieży obniżył się w porównaniu do lat wcześniejszych. Import towarów z krajów rozwijających się wyniósł w 2012 r. 92,2 mld NOK, tj. 4,6% lub 4,1 mld NOK więcej aniżeli w roku 2011. Z grona innych wschodzących gospodarek (BRICS) odnotowano wzrost importu z Brazylii oraz Indii. Import z państw najmniej rozwiniętych (MUL) wzrósł o 345 mln NOK, głównie za sprawą importu ropy z Gwinei Równikowej. 

       

       Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

       

       

            (zmiana procentowa w stosunku do roku poprzedniego, jeżeli nie zaznaczono inaczej)

       

       

      WYSZCZEGÓLNIENIE/ROK

      2011

      2012

      2013

      Konsumpcja prywatna

      2,4

      3,77

      4,0

      Konsumpcja publiczna

      1,5

      1,9

      2,1

      Inwestycje brutto:

      6,4

      7,7

      5,8

      -sektor ropy i gazu

      13,4

      15,0

      7,0

      Export ogółem:

      -1,4

      1,6

      1,4

      -ropa i gaz

      -6,2

      1,0

      -0,1

      -towary tradycyjne

      -0,4

      1,3

      2,2

      Import ogółem:

      3,5

      4,2

      5,4

      -towary tradycyjne

      5,3

      4,4

      5,6

      Produkt krajowy brutto:

      1,4

      3,1

      2,5

      -gospodarka lądowa

      2,4

      3,7

      2,9

      Zatrudnienie

      1,4

      2,1

      1,3

      Stopa bezrobocia(%)

      3,3

      3,1

      3,2

      Średnia płaca

      4,2

      4,1

      4,0

      Inflacja (CPI)

      1,2

      0,8

      1,9

      Inflacja (CPI-ATE)

      0,9

      1,3

      1,7

      Saldo bilansu płatniczego (jako %PKB)

      14,5

      13,3

      11,4

                         Źródło: Statbudsjettet 2013.

       

       

      Główne sektory gospodarki.

       

      Znaczącymi  elementami  składowymi  norweskiej  gospodarki  są:  sektor  usługowy,  sektor wytwórczy oraz wydobywczy. Na sektor usługowy składa się głównie handel hurtowy i detaliczny, bankowość, sektor ubezpieczeniowy, transport, komunikacja, usługi publiczne oraz budownictwo.

      Do głównych gałęzi sektora wytwórczego zaliczyć należy: produkcję maszyn przemysłowych i rolniczych, budowę platform wiertniczych i statków, produkcję papieru, wyroby z metalu, chemikalia, sprzęt elektryczny i elektroniczny. Wymienione branże są silnie zorientowane na eksport, przy czym przemysł metalowy,  chemiczny i papierowy opiera swoją produkcję o lokalnie występujące surowce oraz energię hydroelektryczną. Odkrycie znaczących złóż ropy na Morzu Północnym pod koniec lat sześćdziesiątych oraz rozpoczęcie w 1971 roku ich eksploatacji zainicjowało budowę sektora wydobywczego, pozostającego obecnie jedną z głównych sił napędowych norweskiej gospodarki.

       

      3.4 Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

      Norwegia jest częścią Europejskiego Obszaru Gospodarczego (European Economic Area- EEA), co oznacza włączenie w funkcjonowanie jednolitego rynku wewnętrznego  Unii Europejskiej. Norwegia jest ponadto członkiem Europejskiego  Stowarzyszenia Wolnego  Handlu  (EFTA), Międzynarodowego  Funduszu Walutowego (IMF), Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Banku Światowego, Światowej       Organizacji Handlu (WTO), Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBRD), Banku Rozwoju Rady Europy (CEB), Nordic Investment Bank (NIB), Nordic Development Fund, Nordic Council,  Rady Państw Morza Bałtyckiego (CBSS) oraz innych organizacji ekonomicznych.

       

       

      Relacje gospodarcze z UE

       

       

      Stosunki Norwegii z UE stanowią centralny element polityki zagranicznej Norwegii. Norwegia realizuje cele ekonomiczne w kontekście unijnym w oparciu o treść Porozumienia o Utworzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego z 1992 r. Norwegia prowadzi bliski i aktywny dialog z UE w kwestiach arktycznych (kontekst dostępu i wykorzystania potencjalnych surowców energetycznych). W ostatnim czasie wzajemne relacje gospodarcze pomiędzy Norwegią z UE zdominowały następujące kwestie:

       

      • nowe organy europejskiego nadzoru finansowego
      • system gwarancji depozytów bankowych
      • propozycja Czwartego Pakietu Kolejowego
      • propozycja Dyrektywy w sprawie egzekwowania Dyrektywy 96/71/WE dot. delegowania pracowników w ramach świadczenia usług – obecnie prowadzony jest przegląd w tej sprawie.

       

      Rząd przygotowuje się do przyszłych dyskusji na temat Mechanizmów Finansowych i kwot połowowych, które wygasają w kwietniu przyszłego roku. Walka z bezrobociem może być jednym z wymaganych przez Norwegię obszarów tematycznych dla przyszłych dotacji. W przypadku kwestii renegocjowania kwot połowowych, Norwegia  we  współpracy  ze  Szwecją  i  Danią  chce  wprowadzić  w  2013r.  w  cieśnienie Skagerrak  zakaz  odrzutów, tj.  wyrzucania przypadkowo złowionych ryb,  który  ma  być elementem  systemu  zrównoważonego wykorzystania zasobów.

      Wyzwaniem     w    relacjach    gospodarczych   Norwegii    z    UE   są    dziedziny    wyłączone z  Porozumienia                          EOG, tj. Art.19 i Protokół 3 dotyczące  produktów   rolnych oraz przetworzonych artykułów rolnych. Bardzo wolno postępuje liberalizacja rynku rolnego ze strony  Norwegii.  Rynek ten jest chroniony wysokimi taryfami  celnymi  oraz  znaczącym poziomem  subsydiowania  własnej produkcji, co Norwegia tłumaczy podwyżkami taryf celnych i kontekstem  obowiązujących zasad WTO. Znaczącym echem odbiła się np. kwestia wprowadzenia ceł na niektóre rodzaje sera i mięsa od 1 stycznia 2013 r. UE pokazuje Norwegii zasadność usprawnienia procesu  liberalizacyjnego i eliminacji  podejścia o  charakterze business management trade. W relacjach ważny jest kontekst kierunków rewizji wspólnej  polityki rolnej UE, która odrzuca klasyczne subsydiowanie rolnictwa,  jako dziedziny gospodarki, dopuszczając pewien zakres dotacji dla rolników dla utrzymania konkurencyjności podaży. W świetle ww.  aspektów Norwegia stosuje ekstremalnie wysoki poziom protekcji. Strona norweska wskazała co prawda na  pewną elastyczność, tylko od strony prawnej, do zmiany reżimu  stawek  celnych,  jednakże  odnośnie  całościowego  podejścia  do  obszaru  rolnictwa wyraża wysoce defensywne stanowisko. Nowy rząd Partii Konserwatywnej i Partii Postępu, który powstał jesienią 2013 r., zapowiedział jednak zmniejszenie ochrony producentów rolnych.

      Norwegia  popiera  inicjatywę  strategii  Europa  2020  opracowanej  z  myślą  o  zapewnieniu zrównoważonego wzrostu gospodarczego, przeciwdziałaniu sytuacjom kryzysowym oraz tworzeniu miejsc pracy, którą docelowo w znacznym zakresie będzie musiała implementować do porządku krajowego jako część zobowiązań rynku wewnętrznego. Najważniejsze elementy i działania kierunkowe strategii wg Oslo to: znalezienie właściwej korelacji pomiędzy gospodarką wolnorynkową, efektywną konkurencją i przepisami prawa,  działania na rzecz usunięcia skutków kryzysu finansowego i gospodarczego w ramach EOG z równoczesnych, skutecznym zabezpieczeniem dalszego zrównoważonego rozwoju, promowanie utworzenia mocnych  podwalin dla dialogu społecznego, tworzenia przyjaznych warunków na rynku pracy,   poszanowania dla standardów  bezpieczeństwa  i środowiska,  rozwój  technologii przyjaznych dla środowiska naturalnego, promowanie aktywizacji zawodowej kobiet, a także racjonalnego rozdziału życia zawodowego i rodzinnego, perspektywa dalszego uczestnictwa w programach unijnych dot. kształcenia, badań i innowacji.

       


      14 marca 2012 r. Norges Bank podjął decyzję o obniżeniu stopy procentowej o 0,25% do obecnego poziomu 1,5%. Powodem takiej decyzji był niższy niż oczekiwano poziom inflacji oraz wzrost gospodarczy

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      Gospodarcze umowy dwustronne

       

      Od momentu wejścia Polski do UE, tj. od 1 maja 2004 r. współpraca gospodarcza z Norwegią realizowana jest na podstawie Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) wraz z poprawkami wprowadzonymi do ww. Porozumienia po rozszerzeniu EOG o 10 nowo przystępujących krajów (Protokół do EOG w sprawie rozszerzenia wszedł w życie 6 grudnia 2005 r.) oraz na podstawie podpisanej 14 maja 1973 r. umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą (EWG) a  Królestwem  Norwegii  o wolnym  handlu.  Od  1  stycznia  2007  r. obowiązuje prowizorycznie Protokół do EOG w sprawie rozszerzenia EOG o Republikę Bułgarii i Rumunię.

      Istotne dla polsko-norweskiej współpracy gospodarczej jest również Memorandum of Understanding nt. wdrażania Mechanizmu  Finansowego EOG  2004-2009  zawarte  pomiędzy Republiką  Islandii,  Księstwem   Liechtensteinu,  Królestwem  Norwegii  a  Rzeczpospolitą Polską, podpisane w Brukseli dnia 28 października 2004 r. wraz z nowelizacją datowaną na

      17 grudnia 2007 r. W czerwcu 2011 r. podpisano Memorandum of Understanding Norweskiego  Mechanizmu  Finansowego  oraz  Memorandum  of  Understanding  dotyczące Mechanizmu Finansowego EOG, które wdrożyły nową perspektywę finansową na lata 2009-2014. Łączna kwota wsparcia wynosi 1,788 mld euro, z czego dla Polski przeznaczono 32%, czyli 578 mln EUR. Nadal pozostają w mocy bilateralne umowy zawarte między Polską a Norwegią, których przedmiotu nie obejmuje kompetencja Wspólnot. Są to:

       

       

       

      Umowa z 24 maja 1977 r. o unikaniu podwójnego opodatkowania

      Konwencja między Rzeczpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego  opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz  Protokół do tej Konwencji, podpisane w Warszawie dnia

      9 września 2009 r. (Dz.U.134 poz.899 z dnia 23.07.2010r.)

       

      Do rzeczonej  Konwencji  5  lipca  2012 r. został  podpisany  Protokół zmieniający, którego główne zmiany dotyczą sposobu opodatkowania wynagrodzeń z tytułu pracy na pokładach statków morskich eksploatowanych w transporcie międzynarodowym.

       

         Umowa z 5 czerwca 1990 r. o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji.

       

       

      Handel zagraniczny

       

      Polska jest ważnym partnerem handlowym dla Norwegii. Zgodnie z danymi norweskiego Urzędu Statystycznego SSB za 2012 r. /dane z dnia 24.06.2013r./ Polska zajmując 9 miejsce w norweskim imporcie oraz 12 miejsce w eksporcie. W 2012 r. wartość polskiego eksportu do Norwegii wyniosła 2440 mln EUR, zaś importu 2200 mln EUR, co oznacza nadwyżkę dla Polski w wysokości 239 mln EUR. W 2013 r. ma miejsce dynamiczny wzrost obrotów, w okresie styczeń-wrzesień eksport z Polski wyniósł 2435 mln EUR, import 2183 mln EUR – zarówno eksport jak i import wzrosły o 44%.

      Dominujące pozycje w polskim eksporcie do Norwegii to: liniowce pasażerskie i łodzie wycieczkowe, statki rybackie i statki przetwórnie, oleje ropy naftowej i z materiałów bitumicznych, konstrukcje i części konstrukcji, koks i półkoks.

      Dominujące pozycje w imporcie z Norwegii zajmują: oleje ropy naftowej i z materiałów bitumicznych, liniowce pasażerskie, łodzie wycieczkowe, ryby świeże i schłodzone, statki rybackie, aluminium nieobrobione plastycznie.

       

       

       

       

      Inwestycje

       

      Wg danych NBP łączna wartość kapitału zainwestowanego przez firmy norweskie w Polsce wyniosła na koniec 2011 r. 709 mln EUR. W 2010 r. było to 575 mln EUR.  W powyższych statystykach nie zostały uwzględnione inwestycje firmy STATOIL, gdyż zgodnie z przyjętą metodologią liczenia BIZ, opracowaną przez OECD, przyjmowany jest kraj rejestracji inwestora, który bezpośrednio lokuje kapitał w danym kraju. W związku z powyższym Inwestor STATOIL został zakwalifikowany jako podmiot duński.

      Norweskie inwestycje w Polsce koncentrują się w przemyśle spożywczym, budownictwie i energetyce. Wśród największych inwestorów norweskich znajdują się: Norgips (producent płyt gipsowo-kartonowych), Qubus Hotel System (sieć hoteli), Klif Holding A.S. (producent armatury rurociągowej), Reitangruppen (sprzedaż hurtowa i detaliczna) oraz NCC CONSTRUCTION AS (budownictwo drogowo-mostowe), Borgestad Fabrikker A.S. (zajłady materiałów ogniotrwałych w Gliwicach).

      Wartość polskiego kapitału zainwestowanego w Norwegii na koniec 2011 r. wyniosła 1 mld 100,2 mln EUR. W 2010r. było to 452 mln EUR. Największymi polskimi inwestorami w Norwegii są firmy: LOTOS Exploration&Production Norge AS (wydobycie węglowodorów, w listopadzie 2013 r. firma kupiła kolejne udziały w złożach na Norweskim Szelfie Kontynentalnym za 176 mln USD), PGNiG Norway AS (wydobycie węglowodorów), Solaris Bus&Coach S.A. (autobusy), Morpol S.A (przetwórstwo i hodowla łososia).

       

      Norweski Mechanizm Finansowy oraz Mechanizmy Finansowe EOG

      30.04.2009 r. zakończył się 5-letni okres zaciągania zobowiązań w ramach pomocy finansowej

      EFTA 2004-2009. Polska zakontraktowała blisko 100% dostępnej kwoty dofinansowania, tj.

      527,7 mln EUR. Wg danych KPK do końca marca 2012 r. na rzecz beneficjentów oraz operatorów  grantów blokowych przekazano dotychczas środki w wysokości ponad 482 mln euro, co stanowi ponad 91 %  zakontraktowanej kwoty alokacji. (z wyłączeniem Funduszu Kapitału Początkowego). Największe wsparcie otrzymały projekty na rzecz obszaru Schengen

      – ponad 105 mln EUR, środowiska– ponad 111 mln EUR, dziedzictwa kulturowego – blisko

      98 mln EUR. Średnia wartość wsparcia pojedynczego projektu z Mechanizmów Finansowych wynosi ok. 1 mln  EUR. Pod względem liczby dofinansowanych projektów, na pierwszym miejscu znajduje się 156 projektów  inwestycyjnych z zakresu ochrony środowiska, kolejno

      74 projekty  z obszaru  ochrony zdrowia  i  opieki  nad  dzieckiem,  42  projekty  z  dziedziny

      rozwoju zasobów ludzkich oraz 41 projektów w obszarze badań naukowych.

      Łącznie realizowanych było 411 projektów, o średnim poziomie dofinansowania  wynoszącym  1  mln  euro.  Ponadto,  zakończonych lub znajdujących się w fazie finalizacji działań jest ok. 1.200 mniejszych projektów dofinansowanych w ramach 4 grantów blokowych. W 87 projektach uczestniczyli partnerzy norwescy i islandzcy.

       

      W odniesieniu do nowej perspektywy finansowej Mechanizmów EOG i Norweskiego na lata

      2009-14 (Memoranda z Polską podpisane odpowiednio 17 i 10.06.2011r.), nastąpiło podpisanie umów w sprawie poszczególnych programów i obecnie uruchamiane są nabory w ramach poszczególnych priorytetów. Znakiem szczególnym tej edycji funduszy norweskich i EOG jest nacisk na wzmocnienie współpracy dwustronnej z Państwami-darczyńcami, tj. Islandią, Liechtensteinem, Norwegią. Wyrazem takiego podejścia jest:

      • ustanowienie tzw. programów partnerskich,
      • powołanie funduszy współpracy dwustronnej na poziomie krajowym i programowym,
      • promowanie współpracy partnerskiej na poziomie projektów.

      Co do zasady, nie ma obowiązku realizacji projektów we współpracy z podmiotami z państw-darczyńców. Jedynie niektóre programy zakładają realizację wyłącznie dwustronnych projektów. Zaliczyć do nich należy:

      • Polsko-Norweski Program Badawczy,
      • Promowanie różnorodności kulturowej i artystycznej,
      • większość działań w ramach Funduszu Stypendialnego i Szkoleniowego.

      W celu rozwoju współpracy partnerskiej w ramach każdego z programów ustanowiono Fundusz Współpracy Dwustronnej na poziomie programu. Fundusz ma ułatwiać m.in. poszukiwanie partnerów z państw-darczyńców (przed lub w trakcie przygotowywania wniosku aplikacyjnego), rozwój takich partnerstw, tworzenie sieci współpracy, wymiany, dzielenia się i przekazywania wiedzy, technologii, doświadczeń oraz najlepszych praktyk pomiędzy beneficjentami oraz podmiotami państw-darczyńców. Kwota funduszu wynosi około 1,5 proc. wydatków kwalifikowalnych danego programu

      Nowa edycja Mechanizmów Finansowych przewiduje wsparcie dla następujących dziedzin: ochrona środowiska, konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego, obszar zdrowia, polsko-norweska współpraca badawcza, wsparcie wymiaru sprawiedliwości, Fundusz Stypendialny, współpraca w obszarze Schengen oraz walka z przestępczością transgraniczną i zorganizowaną. Nowością  w  stosunku  do  zakresu  wsparcia  w  ramach  poprzedniej  edycji  Mechanizmów Finansowych  będzie wsparcie Służby Więziennej  - 13 mln  euro oraz  program dotyczący Przeciwdziałania przemocy w rodzinie o wartości 3 mln euro.

      17.04.2012 r. w Oslo podpisano pierwszą umowę w ramach programu „Lokalne i regionalne inicjatywy na rzecz zmniejszenia nierówności i promowania spójności społecznej”  przygotowanego przez Ministerstwo  Rozwoju  Regionalnego  we  współpracy z Norweskim Stowarzyszeniem Władz Lokalnych i Regionalnych. 12 czerwca 2013 r. zakończyła się ocena formalna wniosków złożonych w ramach tego programu. Do następnego etapu, tj. oceny merytorycznej, zakwalifikowały się 83 z 85 złożonych projektów. Łączna wartość dofinansowania we wszystkich wnioskach, które przeszły ocenę formalną, wynosi 162 960 180 zł (39 119 543 euro), przy czym wartość konkursu wynosi ok. 30 809 683 zł (7 401 548 euro).
      Informacja na temat uruchamiania naborów wniosków dla wszystkich programów jest dostępna i podlega bieżącej aktualizacji na stronie internetowej

      http://www.eog.gov.pl/nabory_wnioskow/harmonogram/strony/start.aspx

       

       

       

      Współpraca regionalna

       

      Polsko-norweska współpraca regionalna odbywa się w ramach programu Norweskiego Mechanizmu  Finansowego. Jest to w chwili obecnej dominujące narzędzie podejmowania kooperacji o tym charakterze. Współpraca regionalna między Polską a Norwegią ma również miejsce w ramach powołanej w 1993 r. w Stavanger, w Norwegii, organizacji Baltic Sea States Subregional Co-operation, skupiającej około 170 regionów 10 państw Morza Bałtyckiego. Trzy polskie województwa: zachodniopomorskie, pomorskie i warmińsko-mazurskie są członkami tej organizacji. Współpraca regionów skoncentrowana jest wokół zagadnień polityki morskiej, transportu i infrastruktury, Wymiaru Północnego oraz polityki spójności.

      W ostatnich latach zarówno skala, jak i zakres dwustronnej współpracy regionalnej uległa wyraźnemu zwiększeniu. Znaczna liczba norweskich regionów wypracowała robocze kontakty z władzami polskich województw: region Telemark współpracuje z województwem małopolskim oraz mazowieckim, Akershus z województwem pomorskim, Østfold z województwem podlaskim, region Oslo z Miastem Stołecznym Warszawa.

       

      4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

      Polsko-norweska współpraca samorządów gospodarczych realizowana jest w przeważającym stopniu  w  ramach  Norweskiego  Mechanizmu  Finansowego.  W  pierwszej  perspektywie finansowej, w latach 2004-2009, przyjęto 11 polsko-norweskich projektów samorządowych.

      W odniesieniu do transzy 2009-2014 nie można obecnie przewidzieć liczby projektów współpracy regionalnej z uwagi na trwające nabory wniosków i poszczególne etapy ich oceny. Zakłada się jednak istotny wzrost liczby partnerstwa generowanych przy udziale środków norweskich.

       

      Współpraca polsko-norweska organizowana jest również na drodze lokalnych inicjatyw samorządowych. Przykładem jest tutaj choćby nawiązana w ramach Związku Miast Bałtyckich umowa o współpracy na zasadach miast siostrzanych pomiędzy Gdynią a norweskim Kristiansand (podpisana 21.09.1991) oraz współpraca władz Gdańska z Trondheim. Zakres współpracy obejmuje wzajemne inicjatywy w dziedzinie ochrony środowiska, ochrony zdrowia, kultury, sportu i turystyki, popierania współpracy pomiędzy działającymi w obu miastach izbami przemysłowo-handlowymi. Umowy te wyrażają także zainteresowanie obu stron promocją inwestycji, jak również dotyczą wymiany informacji na temat życia obu miast.

      Przykładem współpracy na szczeblu samorządów jest także status miast zaprzyjaźnionych pomiędzy Malborkiem a gminą Larvik, które dzięki możliwościom kreowanym przez środki pochodzące z Norweskiego  Mechanizmu Finansowego złożyły wspólny projekt w ramach dofinansowania z  Funduszu Wymiany Kulturalnej.   Rozwijana   jest   także   współpraca pomiędzy miastem  Narvik  a  Nowym  Sączem,  której   inicjatorem  była  aktywna  grupa polonijna zamieszkała w Narviku. W 2010 r. zainicjowano dialog pomiędzy miastami Fredrikstad i Słupsk oraz Arendal i Nakło. Wolę nawiązania ewentualnej współpracy z odpowiednikami norweskimi wyraziły miasta: Lublin i Łapy. Przykładami współpracy partnerskiej jest ponadto kooperacja Krasnegostawu i Gjovik, Suwałk i Notodden, Warszawy i Oslo, Warszawy i Bergen oraz Węglińca i Haa.

       

       

      Dostęp do rynku


       

      . Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

       

       w odniesieniu do handlu artykułami przemysłowymi – Polska stając się członkiem Unii Europejskiej zachowała taki sam reżim w stosunkach handlowych z Norwegią, jaki obowiązywał przed akcesją, czyli pełną liberalizację wzajemnego handlu. Zasady, które zostały określone w   ramach Umowy o wolnym handlu Polska - EFTA, odzwierciedlały warunki umów o wolnym handlu, jakie Unia  Europejska zawarła z państwami EFTA (w przypadku Norwegii na wzór Umowy o EOG), tzn. bezcłowy wzajemny dostęp do rynków.

       

      w  odniesieniu do handlu artykułami rolnymi - Polska przyjęła warunki handlu artykułami  rolnymi przetworzonymi określone w Protokole 2 i Protokole 3 Umowy o Europejskim Obszarze  Gospodarczym (brak pełnej liberalizacji handlu w tym obszarze). Został utworzony bezcłowy  kontyngent  dla  UE  obejmujący  częściowo koncesje, jakie strona polska otrzymała jednostronnie od Norwegii. Dotyczy to handlu artykułami rolnymi nieprzetworzonymi.

       

      w odniesieniu do handlu artykułami rybnymi brak jest tutaj liberalizacji. Wzajemny handel UE -  Norwegia został rozszerzony o kontyngent wynegocjowany w ramach rozszerzenia EOG. Dodatkowy kontyngent przyznany jest wszystkim członkom UE.

       

       

       Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP.

       

      Norwegia jest popularnym  miejscem  emigracji zarobkowej Polaków. Według oficjalnych statystyk Norweskiego Urzędu Statystycznego SSB na dzień 01.01.2013 r. Norwegię zamieszkiwało ok. 77.000 osób z Polski. Biorąc jednakże pod uwagę fakt, iż wielu Polaków nie rejestruje swego pobytu i pracy w Norwegii (wg szacunków miejscowej Inspekcji Pracy to ok. 50.000 Polaków) stwierdzić należy, że  prawdziwa liczba polskich pracowników w Norwegii może oscylować w granicach 100.000–120.000. Liczba ta jest sezonowo zmienna, głównie w konsekwencji  przyjazdów na krótkie okresy oraz częstej rotacji (zwłaszcza w firmach budowlanych). Liczba Polaków pracujących na norweskim rynku pracy wzrasta wraz z rozpoczęciem prac sezonowych (rolnictwo, budownictwo, zbiór owoców sezonowych) w sezonie letnim, a spada na jesieni. Studenci dorabiają w wakacje wykonując usługi sezonowe.

      Atrakcyjność Norwegii jako miejsca pobytu i pracy, w tym wdrożone przez administrację rozwiązania, zachęcają do ruchów migracyjnych z Polski. Potwierdza to m.in. fakt zniesienia z dniem 1.05.2009 r. przepisów przejściowych w dostępie do norweskiego rynku pracy oraz wprowadzony 1.10.2009 r. i objęty daleko idącą liberalizacją system certyfikatów rejestracji pobytu dla obywateli państw UE/EOG oraz członków ich rodzin. System ten przekłada się na odmienny system rejestrowania polskich migrantów zarobkowych od stycznia 2010r., w formule świadectw rejestracyjnych, jeśli pobyt przekracza 3miesiące i wiążę  się z zarobkowaniem. Pobyt do 3 miesięcy  nie  wymaga jakiejkolwiek rejestracji.

      Poziom  uzyskiwanych na norweskim rynku pracy dochodów znacznie  przewyższa  płace w Polsce.  Dotyczy to w mniejszym stopniu robotników niewykwalifikowanych; większe dysproporcje   uzyskiwanych dochodów stwierdzić można w przypadku pracowników posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje zawodowe. Średnie miesięczne zarobki w 2012 r. wynosiły 39 600 NOK. Odnotowuje się wzrost liczby  Polaków z wyższym wykształceniem, o wysokich kwalifikacjach, decydujących się na podjęcie konkurencyjnego finansowo zatrudnienia (np. lekarze, farmaceuci, informatycy, inżynierowie). Migrujący zarobkowo Polacy w przeważającej większości odczuwają poprawę statusu materialnego, ale występują przypadki dumpingu socjalnego zwłaszcza w branżach zawodowych pozbawionych porozumień grupowych określających  taryfikatory płacy  minimalnej  (branża  sprzątająca). Administracja norweska podejmuje wysiłki w kwestii objęcia wszystkich branż zawodowych taryfikatorami płacowymi (określenie płacy minimalnej, przeciwdziałanie zatrudnianiu  na czarno/w szarej strefie). Zauważalna jest inicjatywa samych Polaków, którzy coraz częściej rozumiejąc specyfikę i idee funkcjonowania związków zawodowych w Norwegii, zapisują się do tych organizacji, by móc dochodzić należnych im praw pracowniczych np. w sytuacjach ewentualnych konfliktów z pracodawcami. W opinii pracodawców i związków zawodowych Polacy są umotywowani i prezentują wysoki etos pracy. Norwegowie  uznają  większość Polaków za zdyscyplinowanych i praworządnych.

      Każdy ma prawo do pisemnej umowy o pracę, bez względu na długość stosunku pracy czy wymiaru czasu pracy. Umowa o pracę określa prawa oraz  obowiązki pracownika i pracodawcy, i musi zawsze zawierać następujące informacje: pomiędzy kim została zawarta umowa, miejsce pracy, rodzaj pracy lub opis  stanowiska, datę rozpoczęcia stosunku pracy, oczekiwany okres pracy (jeśli praca ma charakter tymczasowy), prawo do urlopu i świadczeń urlopowych, okres próbny (jeśli został ustalony), przerwy i ewentualne umowy  zbiorowe (tariffavtaler) regulujące  stosunek  pracy. W  stosunku do  osób zatrudnionych  legalnie w Norwegii obowiązują norweskie standardy wynagrodzenia za pracę.

      Osoby chcące prowadzić w Norwegii działalność gospodarczą lub świadczące usługi muszą o pozwolenie  wystąpić same do  Centralnego  Rejestru  Koordynacyjnego  dla  Podmiotów Prawnych (Enhetsregisteret).  Rejestracja  w  Enhetsregisteret  jest  darmowa.  Po  dokonaniu rejestracji  w  Enhetsregisteret zostaje przydzielony 9-cio cyfrowy numer organizacyjny, którego należy            używać na wszystkich dokumentach firmowych oraz w kontaktach z poszczególnymi władzami.  Bez  numeru  organizacyjnego nie można  np. otworzyć konta firmowego w banku ani zatrudniać pracowników. Niektóre   rodzaje działalności wymagają, aby osoba odpowiedzialna za firmę miała autoryzację wydaną przez kompetentne władze norweskie. Dotyczy to instruktorów nauki            jazdy,            lekarzy, fizjoterapeutów, audytorów, księgowych, prawników, maklerów giełdowych, maklerów obligacji,  pośredników  nieruchomości. Chcąc prowadzić biuro podróży  należy uzyskać gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe pokrywające ewentualne, zaległe zobowiązania. Prowadzenie firmy cateringowej, kawiarni, restauracji wymaga uzyskania  autoryzacji  od urzędu gminy, w której znajduje się lokal. Wcześniej należy uzyskać atest dla lokalu od Norweskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Żywności. Dodatkowo wymagane są specjalne pozwolenia od urzędu gminy na sprzedaż  lub serwowanie alkoholi. Licencje wymagane są również na działalność transportową: taksówki, transport medyczny (ambulansem), autobusy lub inne środki transportu publicznego. Firmy, w tym osoby  samozatrudnione, z szeroko pojętej  branży  budowlanej są zobowiązane wystąpić do Norweskiej  Inspekcji Pracy o specjalne identyfikatory.

       

       

       

       Nabywanie i wynajem nieruchomości

       

      Rynek zakupu/sprzedaży nieruchomości w Norwegii charakteryzuje się wysokim standardem usług. Ceny nabycia mieszkań i domów wolnostojących w Oslo odzwierciedlają ceny rynku nieruchomości w całej Norwegii i innych europejskich stolicach. W Norwegii większość nieruchomości jest sprzedawana za  pośrednictwem autoryzowanych agencji nieruchomości, gdyż  mają  one  możliwość bezpośredniej  asysty  kupującemu  w  trakcie  całego  procesu dokonywania  zakupu, bez konieczności angażowania dodatkowego prawnika. W Norwegii agencje nieruchomości ponoszą również odpowiedzialność za rozliczenia finansowe z tytułu nabycia nieruchomości  oraz  zarejestrowanie  aktu  własności  nieruchomości w centralnym rejestrze państwowym tzw. tinglysning. Dodatkowo informacja o nabywaniu nieruchomości jest  umieszczana  w  rejestrze  GAB  (Ground  parcel,  Addresses,  Buildings)  prowadzonym przez Norwegian Mapping and Cadastre Authority (NMCA). Prowizja agencji nieruchomości zależy  od  wartości  przedmiotu  zakupu.  W  przypadku  wartości  nieruchomości  do  kwoty 50 mln NOK prowizja zwyczajowo kształtuje się na poziomie 1-2,5 % ceny zakupu. Ponadto nabywający musi zapłacić 24% podatek od zakupu. Prowizja uwzględniająca VAT może tym samym  wynosić  od  1,2%  do  3,1%.  W  przypadku  nabywania  większych  nieruchomości, prowizja  pobierana  przez   agencję  jest   zwykle   mniejsza.   Praktykowane  jest   również umieszczanie ogłoszeń o sprzedaży nieruchomości w Norwegii w lokalnej prasie i Internecie. Nabywca  nieruchomości  w  Norwegii  musi  posiadać  tutejszy  numer  identyfikacyjny  lub numer organizacyjny, jeśli jest to firma. W przypadku nabywania ziemi rolnej lub  dużej nieruchomości na cele komercyjne konieczne jest uzyskanie licencji – koszt opłaty wynosi od 750 NOK do 15 000 NOK (zależnie od kwoty kontraktu). Opłata rejestracyjna w przypadku nabycia standardowej nieruchomości  w  Norwegii   wynosi 2 000 NOK. Ceny nieruchomości w Norwegii w ostatnich latach znacząco rosły, np. w I kwartale 2013 r. ceny na rynku były średnio o 6% wyższe w porównaniu do analogicznego okresu w roku 2012. Jednakże jesienią 2013 r. rozpoczął się trend spadkowy, który w ocenach analityków może potrwać ok. dwóch lat.

      Niepodlegający w rzeczywistości żadnym  ograniczeniom  formalnym wynajem mieszkań/domów  wolnostojących w Norwegii jest bardzo drogi  –  cena  miesięcznego wynajmu zależy od lokalizacji oraz standardu wyposażenia lokalu. Najczęściej wynajmuje się mieszkania z podstawowym  wyposażeniem tj. kuchnią i łazienką, bez mebli lub wyłącznie z wbudowanymi   elementami jak np. szafy. Problem stanowi wynajem mieszkań posiadających wannę, windę oraz garaż lub stałe  miejsce  parkingowe przed budynkiem. Znalezienie mieszkania/domu posiadającego wskazane udogodnienia  rzutuje na ostateczną cenę wynajmu. Najlepiej rozpocząć szukanie  mieszkania lub domu do wynajęcia od obejrzenia ofert  znajdujących się w Internecie (www.finn.no ). Możliwe jest także skorzystanie z usług profesjonalnych agencji nieruchomości, co dodatkowo podnosi cenę wynajmu.

       

       

       System zamówień publicznych

       

      Norweski system zamówień publicznych opiera się na międzynarodowych regulacjach zawartych w Porozumieniu w sprawie zamówień rządowych (GPA) Światowej Organizacji Handlu, umowie ze  Wspólnotami Europejskimi tworzącej Europejski Obszar Gospodarczy (EEA) oraz  w umowach o strefach wolnego handlu (FTA) zawieranych w ramach Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego  Handlu. System ten jest otwarty dla dostawców produktów i usług oraz wykonawców kontraktów  na roboty z innych państw (brak dyskryminacji i poszanowanie zasady równego traktowania   niezależnie od wartości finansowej kontraktów). Szczegółowe zasady i tryb udzielania  zamówień  publicznych reguluje obowiązująca od 1 stycznia 2007r. znowelizowana Ustawa o Zamówieniach Publicznych Nr 41 z 20 czerwca 2006 r. wraz z aktami wykonawczymi tj. Rozporządzeniem o Zamówieniach Publicznych Nr 402 z 1 kwietnia 2006r. oraz Rozporządzeniem o Procedurach Zamówień Publicznych w Przedsięwzięciach Użyteczności  Publicznej Nr 403 z 1 kwietnia 2006 r.

      http://lovdata.no/dokument/NL/lov/1999-07-16-69 oraz http://europa.eu/youreurope/business/public-tenders/tools-database/index_en.htm#norway_en_benefiting-from-public-contracts )

      Ustawę  stosuje się do udzielania zamówień publicznych przez jednostki administracji centralnej, regionalnej i            miejskiej, jednostki podlegające nadzorowi publicznemu, przedsiębiorstwa  państwowe  zaspokajające potrzeby o charakterze  powszechnym oraz przedsiębiorstwa prywatne, którym udzielono koncesji dla działania w określonych sektorach użyteczności publicznej.   Resortem odpowiedzialnym w kwestiach systemu rządowych zamówień publicznych jest   Ministerstwo Administracji Rządowej, Reform i Spraw Wyznaniowych.

      Kwoty progowe dla wartości norweskich zamówień publicznych, uwzględniające wytyczne GPA/EEA/FTA,  to  41 000 000 NOK dla wszystkich robót budowlanych i kontraktów na roboty, zaś w przypadku dostaw towarów i usług odpowiednio 1 650 000 NOK oraz 3 300 000 NOK. W przypadku zamówień  o wartości pomiędzy     500 000 NOK a progami GPA/EEA/FTA, krajowe regulacje ustawowe pozwalają na stosowanie mniej rygorystycznych zasad. Prawodawstwo  norweskie nie wymaga podawania do publicznej wiadomości przyznanych kontraktów o zamówienie publiczne o wartości poniżej 500 000 NOK.

      Podstawowymi trybami  udzielania zamówień są przetarg nieograniczony oraz przetarg ograniczony.   Akty wykonawcze definiują  listę  przypadków, w  których możliwe jest zastosowanie  procedury  negocjacyjnej z lub bez  publicznego  ogłoszenia o zamówieniu. Możliwe jest także skorzystanie z procedury dialogu konkurencyjnego. Ustawa przewiduje mechanizm dynamicznego systemu zakupów oraz wprowadza w pełni elektroniczny system rejestrowania zamówień publicznych będących zarówno w fazie ogłoszenia, jak i na etapie przyznanych kontraktów. Jednostką odpowiedzialną za zarządzanie elektronicznym systemem zamówień jest nadzorowana przez  Ministerstwo Administracji Rządowej i Reform Dyrekcja ds. Zarządzania Publicznego i e-administracji (Direktoratet for forvaltning og IKT www.difi.no).  Podstawowe  kryteria  wyboru  zwycięskiej  oferty w norweskim systemie zamówień publicznych to cena lub uznanie oferty za najkorzystniejszą ekonomicznie przy spełnieniu warunków  określonych  przez ustawę.  Istnieje  obowiązek publikowania ogłoszeń o zamówienia publiczne oraz przyznanych kontraktów w:

      -Norweskim Dzienniku Urzędowym  http://norsk.lysingsblad.no/ ;

      -Norweskiej  Krajowej Bazie Danych Zamówień  Publicznych  tzw. TED   http://www.doffin.no/;

      -Norweskim Elektronicznym Portalu Zamówień Publicznych - http://anskaffelser.no/e-handel/

      -Systemie Informacyjnym Europejskich Zamówień Publicznych-

      http://ted.europa.eu/TED/main/HomePage.do.

      Wszyscy uczestnicy danego przetargu są informowani o jego wyniku. Ewentualne protesty można zgłaszać w ciągu 10-14 dni. Podmioty trzecie musza zazwyczaj oddzielnie wystąpić o udostępnienie  wyników  postępowania  przetargowego. Ustawa określa również tryb protestacyjno-odwoławczy w przypadku sporów na tle wykonania umów. W tym kontekście niezwykle  istotna w Norwegii jest  działalność powołanej w 2003 r. KOFA,  The Public Procurement Complaint Board (Rady  Skarg  ws. Zamówień Publicznych), niezależnego organu doradczego orzekającego w składzie 10 kwalifikowanych prawników http://www.kofa.no

       

      5.4. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

      Za ochronę praw własności intelektualnej i przemysłowej w Norwegii odpowiada Urząd ds. Własności  Przemysłowej (The Norwegian Industrial Property Officewww.patentstyret.no) jako jednostka nadzorowana przez Ministerstwo Handlu i Przemysłu. Urząd przyjmuje i bada zgłoszenia dotyczące wynalazków, znaków  towarowych i wzorów przemysłowych, orzeka w sprawach  udzielania  praw  ochronnych z ich rejestracji  oraz nadzoruje prowadzenie stosownych rejestrów. Odbywa się to na podstawie trzech głównych aktów  prawnych tj. znowelizowanej  Ustawy  Prawo  patentowe  Nr  80  z  29.06.2007,  znowelizowanej  Ustawy o Znakach Towarowych Nr 15 z 1.05.2003 r. oraz Ustawy o Wzorach Przemysłowych Nr 15 z 14.03.2003r. Uznanie przez   Patentstyret wynalazku, znaku towarowego czy wzoru przemysłowego oznacza jego ochronę wyłącznie na terytorium Norwegii. Przed dokonaniem zgłoszenia  wynalazku,  znaku  towarowego  czy  wzoru  konieczne jest  upewnienie  się  czy podobne patenty nie zostały już wcześniej  zarejestrowane w Norwegii (w  przypadku wynalazków i  wzorów przemysłowych jest  to  możliwe dzięki The Norwegian Industrial Property Office Search and Examination System, dla znaków  towarowych czynność ta wymaga kontaktu z Brønnøysund Register Centre). Uruchomienie procedur rejestracyjnych przez Patentstyret wymaga, aby osoba/firma aplikująca nieposiadająca  miejsca  stałego zamieszkania/siedziby na    terytorium Norwegii   działała przez  swojego reprezentanta /przedstawicielstwo handlowe.

      Uznanie wynalazku, znaku towarowego czy wzoru przemysłowego w Norwegii jest odpłatne i czasowe. W przypadku wynalazków, stosowny certyfikat jest wydawany na 20 lat liczonych od momentu złożenia wniosku aplikacyjnego. Konieczne jest uiszczanie opłaty rocznej, która podlega stopniowej gradacji od 550 NOK do 5900 NOK w ostatnim roku obowiązywania patentu.   Pozyskanie ochrony dla wynalazku to konieczność opłacenia tzw. opłaty początkowej w   wysokości 1100   NOK, opłaty 3100 NOK związanej z procedurą weryfikacyjną oraz dodatkowej opłaty w wysokości 200 NOK z tytułu wnoszonych skarg i zażaleń na  funkcjonowanie patentu (opłata  pobierana  dopiero  po  wpłynięciu  dziesiątej skargi). W przypadku uznanego w Norwegii patentu dla wynalazku zgłoszonego przez osobę prywatną lub mała firmę prowadzącą działalność  mniej niż 20 lat, opłaty kształtują się na poziomie 800 NOK (oplata początkowa) oraz 200 NOK (skargi i zażalenia).

      Znaki towarowe można zarejestrować poprzez Patentstyret lokalnie na terytorium Norwegii lub w oparciu o międzynarodowe standardy rejestracyjne systemu madryckiego (posiadanie przedstawiciela  uznanego  przez  WIPO).  Rejestracja  znaku  towarowego  w  Norwegii  jest wydawana na 10 lat liczonych od momentu pozyskania decyzji o rejestracji i może być odnawiana wielokrotnie. Opłata za zgłoszenie znaku towarowego w podstawowym wymiarze wynosi 2300 NOK (3 klasy towarowe) i dodatkowo 650 NOK od każdej klasy  towarowej powyżej  trzech. Rejestracja znaku towarowego może ulec anulowaniu, jeśli nie jest on używany przez okres 5 lat.

      Prawa z rejestracji udziela się w Norwegii na wyłącznie nowy wzór przemysłowy. Rejestracja wzoru jest  wydawana na 5 lat i może być odnawiana do maksymalnie 25 lat od momentu pierwszego zgłoszenia. Opłata za zgłoszenie znaku towarowego wynosi 1300 NOK (3 klasy towarowe) i dodatkowo 400 NOK od każdej  klasy towarowej powyżej trzech. Możliwość zdeponowania modelu wzoru przemysłowego to koszt 1100 NOK, zaś opcja zarejestrowania kilku wzorów w tej samej klasie towarowej przy wykorzystaniu jednorazowej aplikacji to dodatkowa opłata w wysokości 850 NOK za każdy dodatkowy wzór.

       

       Informacja o aktach prawnych.

       

          Aktywność  inwestorów  zagranicznych.

      Regulacją prawną ustanawiającą zasady rejestracji działalności gospodarczej w Norwegii jest Business Enterprise Act - http://www.brreg.no/english/acts/foretaksregisterlov.html). Dokument precyzuje m.in. zasady rejestracji oraz wymienia formy działalności gospodarczej podlegające rejestracji. Działalność spółek prawa handlowego podlega wytycznym zawartym w:

        ustawie regulującej zasady działalności spółek prywatnych z ograniczoną odpowiedzialnością (AS) – Aksjeloven, http://www.lovdata.no/all/nl-19970613-044.html

        ustawie regulującej zasady działalności spółek publicznych z ograniczoną odpowiedzialnością (ASA) – Allmennaksjeloven,  http://www.lovdata.no/all/nl-19970613-045.html

      Przy podejmowaniu działalności gospodarczej  na  terytorium Norwegii warto korzystać z informacji udostępnianych przez następujące instytucje:

      Centrum Rejestru Brønnøysund (Brønnøysundregistrene): www.brreg.no

      Agencja  administracji rządowej odpowiedzialna za szereg krajowych systemów kontroli i rejestracji dla biznesu i przemysłu. Na stronie internetowej można odnaleźć szczegółowe wymogi na temat wstępnej  rejestracji działalności gospodarczej umożliwiającej otworzenie rachunku bankowego  przedsiębiorstwa oraz zatrudnienie pracowników, można pozyskać formularze zgłoszeniowe dotyczące rejestracji firmy oraz zapoznać się z systemem tzw. opłat rejestracyjnych.

      Bedin.no: http://bedin.no/cwindex2eng.html

      Internetowy serwis informacyjny, którego celem jest uproszczenie procesu zakładania i prowadzenia  przedsiębiorstwa w Norwegii. Baza zawiera szereg danych z linkami do aktualnych źródeł. Adresowana jest do:

      - przedsiębiorców (serwis zawiera informacje na temat rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej, broszury informacyjne i formularze zgłoszeniowe),

      - przedsiębiorstw (w Bedin można odnaleźć odpowiedzi na liczne pytania zgłaszane przez przedsiębiorstwa, które powstały w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej. Dotyczy to   kwestii podatkowych, VAT, rozliczeń księgowych, stosunku prawnego pomiędzy pracodawcą a pracownikiem).

      Altinn.no: https://www.altinn.no/en

      Portal internetowy uruchomiony w grudniu 2003 roku przez Norweski Urząd Podatkowy, Norweski Urząd Statystyczny oraz Centrum Rejestru Brønnøysund. Użytkownicy Altinn mają możliwość wypełniania formularzy zgłoszeniowych oraz dokonania rozliczenia podatkowego bezpośrednio w portalu. Mogą korzystać również z własnych systemów informatycznych do transferu danych (m.in. w zakresie wynagrodzeń, księgowości). Portal zawiera informacje na temat rodzajów działalności gospodarczej, założenia firmy i jej rejestracji.

       

       

         Kwestie podatkowe.

       

      Strony internetowe o charakterze informacyjnym dotyczące systemu podatkowego w Norwegii:

      - Norweski Urząd Podatkowy (Skatteetaten):  http://www.skatteetaten.no,  www.taxnorway.no

      Strony w języku polskim:

       

         Strona główna:

      http://www.skatteetaten.no/Templates/International/InternationalDefault.aspx?id=757

      13&epslanguage=PL

       

         Instrukcja dla zagranicznych pracodawców i pracowników:

      http://www.skatteetaten.no/Templates/international/InternationalArtikkel.aspx?id=762

      70&epslanguage=PL&chapter=76314#kapitteltekst

       

         Miniprzewodnik dla zagranicznych przedsiębiorców i pracowników:

      http://www.skatteetaten.no/Templates/international/InternationalArtikkel.aspx?id=800

      78&epslanguage=PL

       

      Dane kontaktowe:

       

      - Centralny Urząd Podatkowy d/s Zagranicznych - Sentralskattekontoret for utenlandssaker

       

       

       

      (SFU) w przypadku pytań o:

      • obowiązek zgłaszania zleceń
      • obowiązek podatkowy, obowiązek prowadzenia rachunkowości oraz rewizji finansowej
      • kartę podatkową, zaliczki na poczet podatku (forhåndsskatt, forskuddsskatt)
      • zeznanie podatkowe i odwołanie się od rozliczenia

      Adres pocztowy: Postboks 8031, NO-4068 Stavanger

      Adres biura: Lagårdsveien 46, Stavanger

      Numer telefonu:  +47 51 96 96 00

      Fax:  +47 51 96 96 96

      E-mail:  sfu@skatteetaten.no

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Administracja gospodarcza.

       

      Ministerstwo Finansów (Finansdepartamentet)

      Adres: Akersgata 40, Postboks 8008 Dep, 0030 Oslo

      Tlf: 0047 22 24 90 90, Faks: 0047 22 24 95 10 E-mail: postmottak@fin.dep.no, http://www.regjeringen.no/nb/dep/fin.html?id=216

       

      Ministerstwo Przemysłu i Handlu (Nærings – og handelsdepartamentet)

      Adres: Einar Gerhardsensplass 1, Postboks 8014 Dep, 0030 Oslo

      Tlf.: 0047 22 24 90 90,

      E-mail postmottak@nhd.dep.no, http://www.regjeringen.no/nb/dep/nhd.html?id=709

       

      Ministerstwo Rybołóstwa i Wybrzeża (Fiskeri og kystdepartamentet)

      Adres: Grubbegt. 1, Postboks 8118 Dep, 0032 Oslo

      Tlf.: 0047 22 24 90 90, Faks: 0047 22 24 95 85 E-mail: postmottak@fkd.dep.no, http://www.regjeringen.no/nb/dep/fkd.html?id=257

       

      Ministerstwo Rolnictwa i Żywności (Landsbruks – og matdepartamentet)

      Adres: Akersgata 59, Postboks 8007 Dep., 0030 Oslo

      Tlf.: 0047 22 24 90 90 Faks: 0047 22 24 95 55

      E-post: postmottak@lmd.dep.no, http://www.regjeringen.no/nb/dep/lmd.html?id=627

       

      Ministerstwo Paliw i Energii (Ojle og energidepartamentet)

      Adres: Einar Gerhardsens plass 1, Postboks 8148 Dep, 0033 Oslo

      Tlf.: 0047 22 24 90 90 Telefax: 0047 22 24 95 65 l

      E-mail: postmottak@oed.dep.no, http://www.regjeringen.no/nb/dep/oed.html?id=750

       

      Urząd podatkowy (Skatteetaten)

      Adres: Hagegata 23 – Tøyen Sentrum, 0630 Oslo

      Tlf.: 0047 80080000, Telefax: 0047 22688568

      E-mail: skattost@skatteetaten.no, http://www.skatteetaten.no/default.aspx?epslanguage=NO

       

      Urząd Celny (Tollvesenet)

      Adres: Schweigaards gate 15 Postboks 8122 Dep. 0032 OSLO

      Tlf.: 0047 22 86 03 00,

      E-mail: tad@toll.no, http://www.toll.no/default.aspx?id=3&epslanguage=EN

       

      Samorządy gospodarcze.

       

      Na przykładzie gminy Oslo (Oslo kommune):

      -Wydział ds. finansów (Byrådsavdeling for finans)

      http://www.byradsavdeling-for-finans.oslo.kommune.no/

      -Wydział ds. rozwoju miasta (Byrådsavdeling for byutvikling)

      http://www.byradsavdeling-for-byutvikling.oslo.kommune.no/

      -Wydział ds. kultury i przemysłu (Byrådsavdeling for kultur og næring)

      http://www.byradsavdeling-for-kultur-og-naring.oslo.kommune.no/

      -Wydział ds. środowiska i zagospodarowania przestrzennego (Byrådsavdeling for miljø og samferdsel) http://www.byradsavdeling-for-miljo-og-samferdsel.oslo.kommune.no/

      -Wydział ds. edukacji i kształcenia (Byrådsavdeling for kunnskap og utdanning)

      http://www.byradsavdeling-for-kunnskap-og-utdanning.oslo.kommune.no/

      -Wydział ds. osób starszych i opieki społecznej (Byrådsavdeling for eldre og sosiale tjenester)

      http://www.byradsavdeling-for-eldre-og-sosiale-tjenester.oslo.kommune.no/

      -Wydział Skarbowy(Kemnerkontoret) http://www.kemnerkontoret.oslo.kommune.no

       

      Oficjalna prasa ekonomiczna.

       

      DagensNæringsliv (http://www.dn.no)

      Finansavisen (http://www.hegnar.no/publikasjoner/finans/abonnement_finansavisen/)

      Handelsbladet FK (http://www.handelsbladetfk.no)

      Økonomi - dodatek do gazety Aftenposten (http://www.aftenposten.no/okonomi/ )

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

      Norges Bank http://www.norges-bank.no/

      NRK Økonomi http://www.nrk.no/okonomi/

      Europaportalen http://www.regjeringen.no/nb/sub/europaportalen.html?id=279683

      Statistisk Sentralbyrå http://www.ssb.no/

       

      25 listopada 2013 (ostatnia aktualizacja: 25 listopada 2013)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: