close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • NORWEGIA

  • Norwegia

    •  

       Informacje o kraju


       

      1. Położenie geograficzne, obszar, ludność, stolica, języki urzędowe.

      Położenie geograficzne: Królestwo Norwegii jest  najbardziej na północ wysuniętym krajem Europy, zajmującym powierzchnię 323 779 km⊃2; (385 178 km⊃2; razem z archipelagiem Svalbard oraz wyspą Jan Mayen). Państwo posiada granicę lądową ze Szwecją, Finlandią i Rosją, liczącą blisko 30 tys. km linię brzegową oraz około 50 tys. przybrzeżnych wysp, z czego 2 tys. jest zamieszkanych. Charakterystycznym elementem norweskiego krajobrazu są fiordy, liczne rzeki i wodospady oraz lodowce.

      Ludność: Liczba ludności Norwegii wynosi 5,12 mln (dane z kwietnia 2014 r.)

      Stolica: Oslo, które zamieszkuje 635 tys. osób Inne duże miasta: Bergen (272 tys.), Trondheim (182 tys.), Stavanger (130 tys.), Bærum (119 tys.).

      Imigranci i urodzone w Norwegii dzieci imigrantów stanowią 14,9% ludności (760 tys. osób wg danych z kwietnia 2014 r.). Stolicę kraju zamieszkuje 198 tys. imigrantów, co stanowi ok. 30% mieszkańców miasta. Liczba imigrantów do Norwegii z UE i Ameryki Płn. wynosi 332 tys. osób, z czego największą grupę stanowią obywatele Polski (84 tys.), Szwecji (36 tys.) oraz Litwy (33 tys.). Znaczny wzrost liczby imigrantów polskiego pochodzenia notuje się od momentu wejścia Polski do UE. Imigranci spoza Europy to przede wszystkim obywatele Pakistanu, Iraku, Somalii, Wietnamu oraz Iranu. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 16 osób/km⊃2;.

      Językiem urzędowym jest norweski - język północnogermański blisko spokrewniony z językiem duńskim i szwedzkim. Obowiązują dwie odmiany języka norweskiego – wykształcony na podstawie wpływów języka duńskiego bokmål, którym posługuje się większość populacji oraz nynorsk, stworzony w XIX w. na podstawie dialektów norweskiej prowincji. W niektórych gminach regionu Troms i Finnmark pod względem statusu zrównany z językiem norweskim jest język lapoński. Powszechna jest znajomość języka angielskiego.

       

      1. Warunki klimatyczne.

      Pomimo północnego położenia, Norwegia ma łagodny klimat szczególnie na obszarach, które wystawione są na działanie Prądu Zatokowego. Najcieplejszymi miesiącami są czerwiec i lipiec, a najzimniejszymi styczeń i luty. Na północnych terenach kraju temperatury w miesiącach zimowych mogą dochodzić do – 40º C. Opady deszczu są częstym zjawiskiem, szczególnie na zachodzie kraju. Za kołem podbiegunowym występują zjawiska dnia i nocy polarnej. W Norwegii nie istnieją zagrożenia epidemiologiczne.

       

      1. Główne bogactwa naturalne.

      Norwegia posiada bogate złoża ropy naftowej oraz gazu ziemnego, a wydobycie tych surowców na Norweskim Szelfie Kontynentalnym odgrywa dominującą rolę w norweskiej gospodarce od lat 70-tych XX w. Szacowane na 150 tys. ton, trzecie na świecie po Australii i Indiach, norweskie zasoby radioaktywnego toru mogą w przyszłości odgrywać dużą rolę jako potencjalny surowiec energetyczny. Na terenie Norwegii występują wapienie i granity, kraj posiada również w niewielkich ilościach zasoby miedzi, niklu, tytanu, ołowiu, srebra, cynku, rud żelaza oraz węgla kamiennego. Niemal cała energia elektryczna zużywana w kraju pochodzi z hydroelektrowni.

      Istotną rolę w norweskiej gospodarce odgrywa morze i jego główny zasób - ryby. Gleby użytkowe zajmują 21% powierzchni Norwegii (ziemia uprawna 3%, lasy gospodarcze 18%).

       

      1. System walutowy, kurs i wymiana.

      Walutą Norwegii jest korona norweska (NOK). Banknoty mają nominały 50, 100, 200, 500, 1000 NOK. Najmniejsza moneta to 1 NOK, a największa to 20 NOK. Aktualne kursy przeliczeniowe (dane z 16.06.2014 r., Norges Bank):

      1EUR = 8,12 NOK

      1USD = 6,00 NOK

      1PLN = 1,96 NOK

      Wymiana walut jest prowadzona we wszystkich bankach, kantorach, hotelach i urzędach pocztowych. Większość banków jest czynna 8.15-15.30 od poniedziałku do piątku. Wymiany pieniędzy można również dokonywać w bankomatach (Minibank). Największą siecią kantorów wymiany walut w Norwegii jest FOREX. Czeki podróżne akceptowane są przez banki, hotele, sklepy oraz linie lotnicze.

       

      1. Religia

      W Norwegii działa kościół protestancki (ewangelicko–luterański, do 2012 r. było to  wyznanie oficjalne, w nowej redakcji konstytucji jest określany jako wspierany przez państwo). Do Kościoła norweskiego (Den norske kirke) należy około 80% populacji. Około 10% ludności jest członkami innych wspólnot wyznaniowych lub etycznych (Norweskie Towarzystwo Humanistyczne, Ruch Zielonoświątkowców, islam, Kościół Rzymsko–Katolicki, Wolny Kościół Luterański, Metodyści i inne), a 6,2% nie należy do żadnej wspólnoty. Polacy wyznania rzymsko–katolickiego w Oslo mogą brać udział w mszy świętej w języku polskim w katedrze św. Olafa (Akersveien 1), kościele św. Hallvarda (Enerhauggata 4) oraz w kościele św. Jana (Bredtvetveien 12).

       

      1.6.Infrastruktura transportowa

      W Norwegii bardzo dobrze rozwinięta jest komunikacja powietrzna –większe i średnie miasta posiadają porty lotnicze. W pobliżu Oslo znajdują się trzy lotniska: Oslo Airport Gardermoen (45 km od miasta), Sandefjord Airport Torp (110 km od miasta) oraz Moss Airport Rygge (66 km od miasta). Regularne połączenia z polskimi miastami mają Oslo, Bergen, Stavanger, Kristiansand i Trondheim. W Norwegii istnieje wiele płatnych dróg, tuneli i mostów, za jednorazowy przejazd płaci się od 15 do ok. 150 NOK. Niektóre mosty, drogi i przeprawy promowe mogą być zamknięte w okresie od września do maja. Obowiązuje używanie świateł mijania przez cały rok oraz pasów bezpieczeństwa na wszystkich siedzeniach pojazdu. Sieć kolejowa liczy blisko 4100 km torów, z czego 60% jest zelektryfikowana. W 2010 r. państwowy przewoźnik NSB przetransportował 58 mln pasażerów i ponad 27 mln ton towarów. Główne porty Norwegii to Bergen, Oslo, Stavanger, Haugesund, Måløy, Mongstad oraz Narvik. Promy pasażerskie odpływają m.in. z Oslo i Kristiansand do Danii (Kopenhaga, Fredrikshavn, Hirtshals)) i Niemiec (Kilonia). Z Bergen, Haugesund i Stavanger odpływają promy do Wielkiej Brytanii (Newcastle) i Danii (Hirtshals).

       

      1. Obowiązek wizowy

      Norwegia jest członkiem strefy Schengen. Dokumentem upoważniającym obywateli RP do wjazdu do Norwegii jest paszport lub dowód osobisty. Przebywanie obywatela polskiego na terenie Królestwa Norwegii do 3 miesięcy nie wymaga rejestracji, jednak w przypadku podejmowania pracy należy stawić się w urzędzie podatkowym celem weryfikacji tożsamości przed otrzymaniem przez pracodawcę pierwszej karty podatkowej.

       

      1.8 Wykaz świąt państwowych

      1 stycznia – Nowy Rok,

      Niedziela Palmowa,

      Wielki Czwartek,

      Wielki Piątek,

      Niedziela Wielkanocna,

      Poniedziałek Wielkanocny,

      1 maja – Święto Pracy,

      17 maja – Narodowe Święto Konstytucji,

      Wniebowstąpienie,

      Zielone Świątki,

      drugi dzień Zielonych Świątek,

      25 grudnia – Boże Narodzenie,

      26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia.

       

       

       

      System administracyjny


       

      2.1.  Ustrój polityczny.

       

      Norwegia jest monarchią konstytucyjną. Głową państwa od 1991 r. jest król Harald V, ur. w 1937 r. Konstytucja Norwegii została uchwalona przez Zgromadzenie Konstytucyjne w Eidsvoll 17 maja 1814 roku i ze zmianami obowiązuje obecnie. Parlamentaryzm w Norwegii wprowadzono w 1884 roku. Władzę ustawodawczą sprawuje Storting (parlament), władzę wykonawczą Król poprzez Radę Państwa (rząd), natomiast władzę sądowniczą niezawisłe sądy.

       

      2.2. Władza ustawodawcza:

       

      Władzę ustawodawczą sprawuje wybierany co 4 lata norweski parlament - Storting. W skład Stortingu wchodzi 169 deputowanych reprezentujących 8 partii politycznych: Arbeiderpartiet (Partia Pracy, partia socjaldemokratyczna), Høyre (Prawica, partia konserwatywna), Fremskrittspartiet (Partia Postępu, partia libertariańska), Kristelig Folkeparti (Chrześcijańska Partia Ludowa), Senterpartiet (Partia Centrum, partia agrarna), Venstre (Lewica, partia liberalna), Sosialistisk Venstreparti (Socjalistyczna Partia Lewicy), oraz Miljøpartiet De Grønne (Partia Zielonych). Stortingowi przewodniczy Prezydium składające się z sześciu osób, a deputowani pracują w 12 tematycznych komitetach stałych. Parlament uchwala prawo Norwegii, zatwierdza budżet państwa, kontroluje rząd i administrację państwową. Nowelizację konstytucji oraz ustawę budżetową dyskutuje się w czasie sesji plenarnej zgromadzenia. Wybory do Stortingu odbywają się w 19 okręgach wyborczych, których granice odpowiadają granicom fylke (region), a liczba mandatów określana jest w zależności od liczby ludności zamieszkującej okręg. Mandaty rozdziela się zgodnie z systemem przedstawicielstwa proporcjonalnego. Co osiem lat ponownie dokonuje się obliczenia liczby mandatów przypadających danemu okręgowi.

       

      2.3. Władza wykonawcza:

       

      Konstytucja określa, że Król sprawuje władzę wykonawczą w Królestwie Norwegii, choć w istocie pełni on głównie funkcje reprezentacyjne i symboliczne, jest naczelnym dowódcą sił zbrojnych Stanowi ona również, że „Król wybiera Radę spośród norweskich obywateli upoważnionych do głosowania” (art.12), ale tradycja rządów parlamentarnych doprowadziła do tego, że Król  jedynie zatwierdza skład wyłoniony przez większość parlamentarną. Członkowie rządu są jednocześnie deputowanymi do parlamentu. Premier kontrasygnuje wszystkie dekrety królewskie.

      W norweskiej praktyce politycznej częste są rządy mniejszościowe, które opierają się na współpracy w parlamencie z partiami popierającymi gabinet, lecz nie wchodzącymi w skład koalicji rządzącej. Taka sytuacja ma miejsce obecnie – po wyborach we wrześniu 2013 r. koalicję rządzącą tworzą Partia Konserwatywna i Partia Postępu, które otrzymały parlamentarne poparcie Chrześcijańskiej Partii Ludowej i Partii Liberalnej.

        

      2.4 Struktura administracji gospodarczej:

       

      Administracja gospodarcza na szczeblu centralnym składa się z następujących ministerstw: Ministerstwo Finansów (Finansdepartamentet), Ministerstwo Handlu, Przemysłu i Rybołówstwa (Nærings- og fiskeridepartamentet), Ministerstwo Rolnictwa i Żywności (Landsbruks- og matdepartamentet), Ministerstwo Transportu i Komunikacji (Samferdselsdepartamentet), Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych (Arbeids- og sosialdepartamentet) oraz Ministerstwo Paliw i Energii (Olje- og energidepartamentet).

      Struktura lokalnej administracji gospodarczej odpowiada podziałowi terytorialnemu państwa. W Norwegii ustanowiono podział kraju na 19 regionów (fylke), w obrębie których wydzielono 428 gmin (kommune). Założeniem lokalnej samorządności jest to, by gminy przejęły jak najwięcej zadań publicznych i wykonywały je samodzielnie. Gminy tworzą wydziały, które zajmują się kwestiami gospodarczymi. Nazwy wydziałów są zróżnicowane w poszczególnych gminach, jednak posiadają podobne kompetencje. Na przykładzie Oslo kommune można wyróżnić: Wydział ds. finansów(Byrådsavdeling for finans), Wydział ds. rozwoju miasta (Byrådsavdeling for byutvikling), Wydział ds. kultury i przedsiębiorczości (Byrådsavdeling for kultur og næring) oraz Urząd Skarbowy (Kemnerkontoret).

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze:

       

      Najniższym szczeblem systemu sądowego jest rada arbitrażowa (forliksrådet), która rozpatruje jedynie sprawy cywilne. Jest to instytucja mediacyjna z ograniczoną władzą do orzekania wyroków. Głównym zadaniem jest ułatwienie stronom, poprzez mediacje lub wyrok, rozwiązania sprawy w prosty, szybki i tani sposób. Większość spraw wpływających do rady dotyczy niezgody w sprawach o długi, szczególnie związanych z zakupem towarów i usług. Rada arbitrażowa znajduje się w każdej gminie.

      W Norwegii sądem pierwszej instancji jest Tingsrett. Sprawy od których składa się odwołanie przekazuje się do sądu apelacyjnego – Lagmannsrett. Ostatnią instancją jest Sąd Najwyższy - Høyesterett. Rozpatrywanie spraw gospodarczych powierza się wymienionym sądom. W ramach nich nie tworzy się specjalnych jednostek organizacyjnych (sądów gospodarczych).

      Ponadto w Oslo znajduje się również sąd pierwszej instancji – Oslo byfogdembete – który zajmuje się rozpatrywaniem spraw związanych m.in. z bankructwem, długami, kwestiami spadkowymi.

      Pozasądowe rozstrzyganie sporów w Norwegii odbywa się na podstawie ustawy o arbitrażu z 14 maja 2004 r.  Instytut Arbitrażu i Rozstrzygania Sporów przy Izbie Gospodarczej w Oslo jest organem, który zajmuje się krajowymi i  międzynarodowymi spornymi gospodarczymi, handlowymi, z zakresu żeglugi oraz przemysłu off-shore/on-shore. 

       

       

      Gospodarka


       

      3.1 Charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      Norwegia jest wysoko rozwiniętym, uprzemysłowionym krajem o otwartej gospodarce zorientowanej na eksport. Będąc jednym z najbogatszych państw świata, zajmuje czołowe pozycje w rankingach pod względem stopy życiowej, średniej długości życia, ogólnego stanu zdrowia społeczeństwa i warunków mieszkaniowych.

      Sytuacja ekonomiczna Norwegii pozytywnie odróżnia się od stanu, w jakim znajduje się wiele państw europejskich. Kryzys finansowy, który dotknął norweski sektor bankowy w 2008 r. przypomniał, w jakim stopniu kraj ten zależny jest od otaczającego go świata, jednak po blisko rocznym okresie spadku koniunktury, kryzys dobiegł końca. Pomimo odczuwalnego spowolnienia w 2013 r., gospodarka nadal rośnie, a bezrobocie utrzymuje się na stabilnym, niskim poziomie (ok. 3,5%). Motorem gospodarki pozostaje sektor naftowy, choć należy zauważyć, że wydobycie ropy naftowej na Norweskim Szelfie Kontynentalnym systematycznie spada, wzrosła rola wydobycia i eksportu gazu ziemnego.

      Jednym z głównych czynników wpływających na dobry stan gospodarki Norwegii jest silny popyt na norweskie towary w państwach, gdzie wzrost gospodarczy pozostał wysoki. Wschodzące gospodarki, na czele z Chinami, stanowią główną siłę napędową globalnego wzrostu popytu na ropę. W rezultacie ceny norweskich towarów eksportowych pozostają wysokie, nawet w kontekście spadku koniunktury wśród tradycyjnych norweskich partnerów handlowych. Pojawienie się nowych, uprzemysłowionych gospodarek doprowadziło również do niższych cen importowych w Norwegii. Poprawa warunków handlowych pozostaje bez precedensu we współczesnej historii kraju, choć wysokie koszty produkcji są coraz częściej wskazywane jako problem, który może doprowadzić do spadku konkurencyjności norweskiej gospodarki.

      Znaczący wzrost płac oraz okres historycznie niskich stóp procentowych przyczynił się do zwiększenia popytu na nieruchomości, co z  kolei doprowadziło do gwałtownego wzrostu cen na rynku mieszkaniowym oraz wywołało podniesienie poziomu zadłużenia gospodarstw domowych. Obecnie zadłużenie dwukrotnie przekracza wartość uzyskiwanych dochodów. W latach 2010-2011 ceny nieruchomości rosły o blisko 8% w skali roku. Jesienią 2013 r. nastąpił zauważalny spadek cen na tym rynku, jednakże w 2014 r. odnotowywany jest znowu wzrost.

       

      Wzrost gospodarczy

      W 2013 r. PKB Norwegii osiągnął wielkość ok. 3 bln NOK (515 mld USD nominalnie, ok. 280 mld USD w parytecie siły nabywczej).

      Według danych zawartych w budżecie państwa, w 2013 r. PKB wzrósł o 0,6%, zaś prognozy rządu zakładają wzrost w 2014 r. o 1,5%, a w 2015 r. o 1,8%. Wskaźniki te są niższe od wcześniejszych oczekiwań i wynikają w dużej mierze ze słabszych wyników na rynku nieruchomości oraz zwiększających się kosztów wydobycia surowców energetycznych. W 2013 r. rekordowe były inwestycje w sektorze naftowym, które wyniosły 212 mld NOK. Oczekuje się, że osiągną one wielkość 232 mld NOK w 2014 r., jednak prognoza na 2015 r. przewiduje wyraźne zmniejszenie inwestycji – do 182 mld NOK, co znacząco odbiłoby się na gospodarce kraju, prowadząc do obniżenia wzrostu gospodarczego i zwiększenia bezrobocia.

       

      Zatrudnienie i płace

      Zgodnie z badaniami Labour Force Survey (LFS) zasoby pracy w Norwegii w kwietniu 2014 r. wyniosły 2,72 mln osób, tj. 71% populacji w wieku 15-74 lat. Zatrudnionych było 2,63 mln mieszkańców kraju, a bez pracy pozostawało 90 tys. osób, co oznacza stopę bezrobocia na poziomie 3,3%. Do Norwegii nadal napływają imigranci z UE oraz spoza Europy, pod koniec 2013 r. ich liczba wśród pracujących wynosiła 360 tys. osób. Wg danych Centralnego Biura Statystycznego, w 2013 r., przy zwiększeniu zatrudnienia w skali całego kraju o ok. 30 tys., 24 tys. miejsc pracy zostało obsadzonych przez imigrantów. W najbliższych latach spodziewany jest dalszy wzrost zatrudnienia, jednakże ze względu na imigrację, bezrobocie może wzrosnąć do 3,8%-4%.

      Średni roczny wzrost płac w Norwegii w 2013 r. wyniósł 3,9%, w 2014 r. ma to być nominalnie 3,4%, co będzie oznaczać realny wzrost o 1,6% –  jest to wskaźnik niższy niż średnia dla ostatnich 10 lat.

       

      Polityka monetarna, inflacja

      Prowadzenie polityki monetarnej w Norwegii, na tle spowolnienia gospodarczego oraz niskich stóp procentowych wśród partnerów handlowych, stanowi wyzwanie dla norweskich władz. Wyższa główna stopa procentowa mogłaby co prawda ograniczyć wzrost zadłużenia i presję popytu w gospodarce, jednak w warunkach utrzymujących się niskich stóp procentowych poza Norwegią taka polityka mogłaby doprowadzić do gwałtownego umocnienia się norweskiej korony, skutkując zbyt niskim poziomem inflacji i aktywności gospodarczej.

      Celem operacyjnym polityki pieniężnej jest utrzymanie rocznej inflacji CPI na poziomie nie przekraczającym 2,5%. W ciągu ostatnich dziesięciu lat średnia inflacja znajdowała się nieco poniżej tej granicy, wg założeń rządowych w 2014 r. powinna wynieść 2%

      Od marca 2012 r. Bank Centralny utrzymuje główną stopę procentową na poziomie 1,5%.[1].

       

      Państwowy Fundusz Emerytalny Global

       

      Rok 2013 był bardzo udanym rokiem dla Państwowego Funduszu Emerytalnego Global (Statens pensjonsfond utland), do którego trafiają przychody państwa z sektora naftowego. Fundusz jest zarządzany przez wchodzący w skład banku centralnego Norges Bank Investment Management (NBIM), którego rolą jest inwestowanie środków poza granicami Norwegii. Wartość rynkowa Funduszu wg stanu na 31.03.2014 r. wynosiła 5110 mld NOK, a portfolio wyglądało następująco: 61,1% akcje, 37,7% obligacje i 1,2% nieruchomości. Zgodnie z istniejącymi od 2001 r. wytycznymi polityki fiskalnej, dla zbilansowania budżetu państwa można wykorzystać maks. 4% wartości Funduszu – w 2014 r. budżet ma zostać zasilony kwotą 141 mld NOK (o 20 mld NOK więcej niż w 2013 r.), co stanowi 2,8% wartości Funduszu. Wg szacunków Ministerstwa Finansów kapitał zgromadzony w Funduszu przekroczył już wartość rezerw ropy naftowej i gazu znajdujących się na Norweskim Szelfie Kontynentalnym, szacowaną na 4100 mld NOK.

      Znaczący wzrost płac oraz okres historycznie niskich stóp procentowych przyczynił się do zwiększenia popytu na nieruchomości, co z  kolei doprowadziło do gwałtownego wzrostu cen na rynku mieszkaniowym oraz wywołało podniesienie poziomu zadłużenia gospodarstw domowych. Obecnie zadłużenie dwukrotnie przekracza wartość uzyskiwanych dochodów. W latach 2010-2011 ceny nieruchomości rosły o blisko 8% w skali roku. Jesienią 2013 r. nastąpił zauważalny spadek cen na tym rynku, jednakże w 2014 r. odnotowywany jest znowu wzrost.

       

      Handel zagraniczny

       

      Obroty handlowe Norwegii z zagranicą wyniosły w 2013 r. ponad 1430 mld NOK, z czego eksport towarów stanowił 906 mld NOK (spadek o 3,1%), import 528 mld NOK (wzrost o 4%), co oznacza nadwyżkę w wysokości 378 mld NOK (w 2012 r. wynosiła ona 428 mld NOK).

      Niemal 60% wartości norweskiego eksportu stanowiły ropa naftowa (278 mld NOK, spadek o 9,4% w porównaniu do 2012 r.) oraz gaz ziemny (249 mld NOK, spadek o 1,4%). Odnotowane spadki wynikały z niższej ceny i mniejszego wydobycia ropy naftowej, mniejsze było też wydobycie gazu (103,8 mld m⊃3;), choć średnio jego cena była wyższa niż w poprzednim roku.

      Największym partnerem handlowym Norwegii jest Unia Europejska, do której trafia 82% norweskiego eksportu i z której pochodzi 65% importu. Głównymi odbiorcami towarów są: Wielka Brytania, Niemcy, Niderlandy, Francja, Szwecja, Belgia i USA. W imporcie do Norwegii największy udział mają: Szwecja, Niemcy, Chiny, USA, Wielka Brytania i Dania.    

       

      Handel Zagraniczny według obszarów geograficznych. Dane za SSB, 2013 r.

       

       

      Eksport

      Import

       

      udział %

      zmiana % 2013/2012

      udział %

      zmiana % 2013/2012

      UE

      81,6

            -2,6

      64,6

      +4,3

      Państwa europejskie poza UE

      3,4

      +1,4

      5,6

      -3,7

      Ameryka Płn. i Płd.

      6,6

      -8,6

      10,3

      -4,6

      Azja

      7,4

      -7,7

      17,2

      +3,7

      Afryka

      1,1

      +11,4

      2,5

      +51,6

       

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

       

            (zmiana procentowa w stosunku do roku poprzedniego, jeżeli nie zaznaczono inaczej)

       

       

      WYSZCZEGÓLNIENIE/ROK

      2013

      miliardy NOK

      2013

      2014

      Konsumpcja prywatna

      1233

      2,1

      2,0

      Konsumpcja publiczna

      657

      1,6

      1,9

      Inwestycje brutto:

      682

      8,7

      1,7

      -w tym sektor ropy i gazu

      207

      18,0

      3,0

      Export ogółem (włączając usługi)

      1153

      -3,9

      1,9

      -w tym ropa naftowa i gaz

      564

      -7,3

      1,1

      Import ogółem (włączając uslugi):

      844

      2,5

      2,8

      Produkt krajowy brutto:

      3004

      0,6

      1,5

      -w tym tzw. gospodarka lądowa

      2319

      2,0

      1,9

      Wzrost zatrudnienia

       

      1,2

      0,8

      Stopa bezrobocia (%)

       

      3,5

      3,7

      Wzrost płac

       

      3,9

      3,3

      Inflacja (w %)

       

      2,1

      2,0

      Saldo bilansu płatniczego (jako %PKB)

       

      10,6

      11,0

      Cena baryłki ropy (w NOK)

       

      639

      650

                         Źródło: budżet państwa na 2014 r., dane w cenach bieżących

       

      3.3 Główne sektory gospodarki

       

      Sektor wydobycia ropy naftowej i gazu jest motorem gospodarki norweskiej, jego udział w wytwarzaniu PKB wynosi 21,5%, odpowiada za niemal 30% dochodów państwa i ponad połowę wartości eksportu. Wraz ze stopniowo malejącym wydobyciem surowców energetycznych, coraz większą rolę odgrywa technologicznie wysokorozwinięta branża usług dla koncernów naftowych – norweskie firmy dostarczają technologii na całym świecie, specjalizując się zwłaszcza w działalności off-shore. W przemyśle wydobywczym oraz branży usług dla tego sektora pracuje ok. 150 tys. osób.

      Na sektor usługowy składa się głównie handel hurtowy i detaliczny, bankowość, sektor ubezpieczeniowy, transport, komunikacja, usługi publiczne.

      Do głównych gałęzi sektora wytwórczego zaliczyć należy: produkcję maszyn przemysłowych i rolniczych, budowę platform wiertniczych i statków, produkcję papieru, wyroby z metalu, chemikalia, sprzęt elektryczny i elektroniczny. Wymienione branże są silnie zorientowane na eksport, przy czym przemysł metalowy, chemiczny i papierowy opiera swoją produkcję o lokalnie występujące surowce oraz energię hydroelektryczną. Udział produkcji przemysłowej, produkcji energii elektrycznej i budownictwa w PKB kraju wynosi 14%, w tych sektorach pracuje 17% zatrudnionych.

      Udział rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa w PKB wynosi 1,3%, działy te zapewniają pracę dla 2,4% zatrudnionych. Szczególnie istotne są rybołówstwo i akwakultura (hodowla łososia i pstrąga) – wartość ryb i owoców morza  wyeksportowanych w 2013 r. wyniosła 60 mld NOK.

       

      3.4 Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

       

      Norwegia jest częścią Europejskiego Obszaru Gospodarczego (European Economic Area- EEA), co oznacza włączenie w funkcjonowanie jednolitego rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, przy jednoczesnym utrzymaniu barier celnych. Norwegia jest ponadto członkiem Europejskiego  Stowarzyszenia Wolnego  Handlu  (EFTA), Międzynarodowego  Funduszu Walutowego (IMF), Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu (WTO), Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBRD), Banku Rozwoju Rady Europy (CEB), Nordic Investment Bank (NIB), Nordic Development Fund, Nordic Council,  Rady Państw Morza Bałtyckiego (CBSS) oraz innych organizacji ekonomicznych.

       

      3.5 Relacje gospodarcze z UE

       

      Stosunki Norwegii z UE stanowią centralny element polityki zagranicznej państwa, fundamentem stosunków jest Porozumienie o utworzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego z 1992 r. Szczególne relacje z UE podkreśla powstały jesienią 2013 r. rząd Partii Konserwatywnej i Partii Postępu – utworzone zostało w nim stanowisko ministra ds. EOG i stosunków z UE, akcentowana jest potrzeba ściślejszej współpracy i włączania się Norwegii do procesów tworzenia europejskich strategii i polityk na możliwie najwcześniejszych etapach, by uwzględniały one norweskie interesy. Dla UE szczególnie ważne są dostawy surowców energetycznych – w 2013 r. z Norwegii pochodziło 23% gazu konsumowanego w UE i 12% importowanej ropy naftowej. Strona norweska prowadzi bliski i aktywny dialog z UE w kwestiach arktycznych (kontekst dostępu i wykorzystania potencjalnych surowców energetycznych).

      W 2014 r. Norwegia prowadzi z UE negocjacje dot. środków przekazywanych w ramach Mechanizmu Finansowego EOG i Norweskiego Mechanizmu Finansowego (zakończyła się edycja 2009-2014) na rzecz wyrównywania poziomu życia w mniej rozwiniętych państwach unijnych. Równolegle do nich są  prowadzone rozmowy nt. kwot połowowych i dostępu norweskich ryb i owoców morza do rynku unijnego.

      Wyzwaniem     w  relacjach     gospodarczych    Norwegii    z    UE   są    dziedziny    wyłączone z  Porozumienia                         EOG, tj. Art.19 i Protokół 3, dotyczące  produktów  rolnych oraz przetworzonych artykułów rolnych. liberalizacja rynku rolnego ze strony Norwegii postępuje bardzo powoli.  Rynek ten jest chroniony wysokimi taryfami  celnymi  oraz  znaczącym poziomem  subsydiowania  własnej produkcji, co Norwegia tłumaczy podwyżkami taryf celnych i kontekstem  obowiązujących zasad WTO. Znaczącym echem odbiła się np. kwestia wprowadzenia ceł na niektóre rodzaje sera i mięsa od 1 stycznia 2013 r.  Po wygranych w 2013 r. wyborach partie prawicowe zapowiedziały zmniejszenie ochrony producentów rolnych, jednak jak dotąd polityka wobec importu żywności nie doznała znaczących zmian.

      Norwegia  popiera  inicjatywę  strategii  Europa  2020  opracowanej  z  myślą  o  zapewnieniu zrównoważonego wzrostu gospodarczego, przeciwdziałaniu sytuacjom kryzysowym oraz tworzeniu miejsc pracy, którą docelowo w znacznym zakresie będzie musiała implementować do porządku krajowego jako część zobowiązań rynku wewnętrznego. Najważniejsze elementy i działania kierunkowe strategii wg Oslo to: znalezienie właściwej korelacji pomiędzy gospodarką wolnorynkową, efektywną konkurencją i systemem zabezpieczeń społecznych,  działania na rzecz usunięcia skutków kryzysu finansowego i gospodarczego w ramach EOG z równoczesnym, skutecznym zabezpieczeniem dalszego zrównoważonego rozwoju, promowanie tworzenia mocnych podwalin dla dialogu społecznego, przyjazne warunki na rynku pracy, poszanowanie dla standardów bezpieczeństwa i środowiska, rozwój technologii przyjaznych dla środowiska naturalnego, promowanie aktywizacji zawodowej kobiet, a także racjonalnego rozdziału życia zawodowego i rodzinnego, perspektywa dalszego uczestnictwa w programach unijnych dot. kształcenia, badań i innowacji.



      [1] 14 marca 2012 r. Norges Bank podjął decyzję o obniżeniu stopy procentowej o 0,25% do obecnego poziomu 1,5%. Powodem takiej decyzji był niższy niż oczekiwano poziom inflacji oraz wzrost gospodarczy

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

       

      Od momentu wejścia Polski do UE, tj. od 1 maja 2004 r. współpraca gospodarcza z Norwegią realizowana jest na podstawie Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) wraz z poprawkami wprowadzonymi do ww. Porozumienia po rozszerzeniu EOG o 10 nowo przystępujących krajów (Protokół do EOG w sprawie rozszerzenia wszedł w życie 6 grudnia 2005 r.) oraz na podstawie podpisanej 14 maja 1973 r. umowy o wolnym handlu między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Królestwem  Norwegii.

      W zamian za możliwość uczestnictwa we wspólnym rynku, Norwegia, Islandia i Liechtenstein wspomagają mniej zamożne państwa UE poprzez Mechanizm Finansowy EOG (MF EOG) i Norweski Mechanizm Finansowy (NMF). W ich ramach w latach 2004-2009 Polska otrzymała ponad 528 mln EUR, z których sfinansowano ponad 400 projektów z zakresu ochrony środowiska, dziedzictwa kulturalnego, ochrony zdrowia, badań naukowych, rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. W czerwcu 2011 r. podpisano Memorandum of Understanding NMF  oraz  Memorandum  of  Understanding  dotyczące Mechanizmu Finansowego EOG, które wdrożyły nową perspektywę finansową na lata 2009-2014. Łączna kwota wsparcia wynosi 1,788 mld euro, z czego dla Polski przeznaczono 578 mln EUR (534 mln EUR po uwzględnieniu kosztów zarządzania). Projekty będą wdrażane do kwietnia 2016 r.

      Nadal pozostają w mocy bilateralne umowy zawarte między Polską a Norwegią, których przedmiotu nie obejmuje kompetencja Wspólnot. Są to:

      • Konwencja między Rzeczpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego  opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz  Protokół do tej Konwencji, podpisane w Warszawie dnia 9 września 2009 r. (Dz.U.134 poz.899 z dnia 23.07.2010 r.)

      Do rzeczonej Konwencji 5 lipca 2012 r. został podpisany Protokół zmieniający, którego główne zmiany dotyczą sposobu opodatkowania wynagrodzeń z tytułu pracy na pokładach statków morskich eksploatowanych w transporcie międzynarodowym.

      • Umowa z 5 czerwca 1990 r. o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji

       

      4.2. Handel zagraniczny

       

      Polska jest ważnym partnerem handlowym Norwegii – zgodnie z norweskimi statystykami w 2013 r. Polska  zajęła 9. miejsce w norweskim imporcie (3,2% jego wartości) oraz 10. miejsce w eksporcie (1,8% wartości). Wg danych GUS w 2013 r. wartość polskiego eksportu do Norwegii wyniosła 3080 mln EUR (wzrost o 26% w porównaniu do 2012 r.), zaś importu 2928 mln EUR (wzrost o 33%), co oznacza nadwyżkę dla Polski w wysokości 152 mln EUR. W okresie styczeń-kwiecień 2014 r. nastąpił jednak spadek obrotów o 28% w porównaniu do tego okresu 2013 r., przede wszystkim za względu na blisko o połowę niższy import z Norwegii.

       

      Dominujące pozycje w polskim eksporcie do Norwegii w 2013 r. stanowiły:

      • statki i łodzie pasażerskie, promy, statki towarowe, holowniki i pchacze, statki rybackie i statki-przetwórnie (43%),
      • konstrukcje metalowe i części konstrukcji, podnośniki i dźwigi, stolarka okienna i drzwiowa i inne wyroby dla budownictwa (12%),
      • autobusy i samochody ciężarowe (5%).

       

      Dominujące pozycje w polskim imporcie z  Norwegii w 2013 r. stanowiły:

      • statki i łodzie pasażerskie, promy, statki towarowe, holowniki i pchacze, statki rybackie i statki-przetwórnie, inne jednostki pływające (38%),
      • ryby świeże, schłodzone, zamrożone i filety rybne (21%),
      • oleje ropy naftowej i inne (17%),
      • aluminium nieobrobione plastycznie i żelazostopy (8%).

       

      4.3. Inwestycje

       

      Wg danych NBP łączna wartość kapitału zainwestowanego przez firmy norweskie w Polsce wyniosła na koniec 2012 r. 810 mln EUR. W 2011 r. było to 709 mln EUR.  Wg danych Głównego Urzędu Statystycznego na koniec 2012 r. funkcjonowało w Polsce 369 spółek z udziałem norweskiego kapitału. Wartość zagranicznych inwestycji tych firm, liczona wg metodologii GUS, wyniosła 1,1 mld PLN, co stanowiło 0,59% kapitału zagranicznego ogółem.

      Norweskie inwestycje w Polsce koncentrują się w przemyśle spożywczym, budownictwie i energetyce. Wśród największych inwestorów norweskich znajdują się: Aluko AS (producent szkła), Elopak (produkcja wyrobów gumowych i plastikowych), Euro Terminal AS (transport),  Firmus AS (wyroby z drewna), Gjovik Maskinering Od Montasje Utland A/S (motoryzacja), Istrail AS (transport), Jakob Hatteland bygg AS (wyroby elektryczne), Klaveness Skofabrikk (wyroby skórzane), Kongsberg Automotive (części zamienne do samochodów), Mielno Holding AS (budownictwo), Nevion (transport), „NO-PO” AS (art. spożywcze), Norgips (producent płyt gipsowo-kartonowych), Orkla Press (mass-media), Qubus Hotel System (sieć hoteli), Rieber and Son ASA (art. spożywcze i tytoniowe), Statoil (sprzedaż hurtowa i detaliczna), Wenaasgruppen AS (hotele i restauracje), Yara International ASA (sprzedaż hurtowa i detaliczna). Ponadto w spółki notowane na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych zainwestował norweski Państwowy Fundusz Emerytalny Global, wartość środków Funduszu w Polsce na koniec 2013 r. wynosiła 7,4 mld NOK (5,8 mld NOK w 2012 r.) w 83 inwestycjach.

      Wartość polskiego kapitału zainwestowanego w Norwegii na koniec 2012 r. wyniosła 1,3 mld EUR. Największymi polskimi inwestorami w Norwegii są: LOTOS Exploration & Production Norge AS (wydobycie węglowodorów), PGNiG Norway AS (wydobycie węglowodorów), Solaris Bus&Coach S.A. (autobusy), PolimexMostostal S.A./Torpol Sp. z o.o. (wykonawca robót torowo-trakcyjnych).

       

       

      Norweski Mechanizm Finansowy oraz Mechanizmy Finansowe EOG

       

      W edycji 2004-2009 Mechanizmów Finansowych EOG i Norweskiego, Polska otrzymała 528 mln EUR dla realizacji przedsięwzięć w zakresie: ochrony środowiska, konserwacji i rewitalizacji dziedzictwa kulturowego, ochrony zdrowia, polsko-norweskiej współpracy badawczej, wsparcia wymiaru sprawiedliwości, Funduszu Stypendialnego, współpracy w obszarze Schengen oraz walki z przestępczością transgraniczną i zorganizowaną. Największe wsparcie otrzymały projekty na rzecz obszaru Schengen – ponad 105 mln EUR, środowiska – ponad 111 mln EUR, dziedzictwa kulturowego – blisko 98 mln EUR. Łącznie realizowanych było 411 projektów, o średnim poziomie dofinansowania  wynoszącym  1 mln EUR. Ponadto przeprowadzono 1.200 mniejszych projektów dofinansowanych w ramach 4 grantów blokowych. W 87 projektach uczestniczyli partnerzy norwescy i islandzcy.

       

      W perspektywie finansowej Mechanizmów EOG i Norweskiego na lata 2009-14 kontynuowane jest wsparcie w dotychczasowych obszarach, ponadto sfinansowane zostały m.in. przedsięwzięcia w zakresie rozwijania zielonych technologii i realizacji programów na rzecz przeciwdziałanie przemocy w rodzinie czy wsparcia Służby Więziennej.

      Znakiem szczególnym tej edycji funduszy norweskich i EOG jest nacisk na wzmocnienie współpracy dwustronnej z państwami-darczyńcami. Wyrazem takiego podejścia jest:

      • ustanowienie tzw. programów partnerskich,
      • powołanie funduszy współpracy dwustronnej na poziomie krajowym i programowym,
      • promowanie współpracy partnerskiej na poziomie projektów.

      Niektóre programy zakładają realizację wyłącznie dwustronnych projektów. Są to:

      • Polsko-Norweski Program Badawczy,
      • Promowanie różnorodności kulturowej i artystycznej,
      • większość działań w ramach Funduszu Stypendialnego i Szkoleniowego.

      W celu rozwoju współpracy partnerskiej w ramach każdego z programów ustanowiono Fundusz Współpracy Dwustronnej na poziomie programu. Fundusz ma ułatwiać m.in. poszukiwanie partnerów z państw-darczyńców (przed lub w trakcie przygotowywania wniosku aplikacyjnego), rozwój takich partnerstw, tworzenie sieci współpracy, wymiany, dzielenia się i przekazywania wiedzy, technologii, doświadczeń oraz najlepszych praktyk pomiędzy beneficjentami oraz podmiotami państw-darczyńców. Kwota funduszu wynosi około 1,5 proc. wydatków kwalifikowalnych danego programu.

       

      4.4 Współpraca regionalna

       

      Polsko-norweska współpraca regionalna odbywa się w ramach programu Norweskiego Mechanizmu  Finansowego. Jest to w chwili obecnej dominujące narzędzie podejmowania kooperacji o tym charakterze. Współpraca regionalna między Polską a Norwegią ma również miejsce w ramach powołanej w 1993 r. w norweskim Stavanger organizacji Baltic Sea States Subregional Co-operation, skupiającej około 170 regionów z 10 państw Morza Bałtyckiego. Trzy polskie województwa: zachodniopomorskie, pomorskie i warmińsko-mazurskie są członkami tej organizacji. Współpraca regionów skoncentrowana jest wokół zagadnień polityki morskiej, transportu i infrastruktury, Wymiaru Północnego oraz polityki spójności.

      W ostatnich latach zarówno skala, jak i zakres dwustronnej współpracy regionalnej uległa wyraźnemu zwiększeniu. Znaczna liczba norweskich regionów wypracowała robocze kontakty z władzami polskich województw: region Telemark współpracuje z województwem małopolskim oraz mazowieckim, Akershus z województwem pomorskim, Østfold z województwem podlaskim, region Oslo z Miastem Stołecznym Warszawa.

       

      Współpraca polsko-norweska organizowana jest również na drodze lokalnych inicjatyw samorządowych. Przykładem jest tutaj choćby nawiązana w ramach Związku Miast Bałtyckich umowa o współpracy na zasadach miast siostrzanych pomiędzy Gdynią a norweskim Kristiansand (podpisana 21.09.1991) oraz współpraca władz Gdańska z Trondheim. Zakres współpracy obejmuje wzajemne inicjatywy w dziedzinie ochrony środowiska, ochrony zdrowia, kultury, sportu i turystyki, popierania współpracy pomiędzy działającymi w obu miastach izbami przemysłowo-handlowymi. Umowy te wyrażają także zainteresowanie obu stron promocją inwestycji, jak również dotyczą wymiany informacji na temat życia obu miast.

      Przykładem współpracy na szczeblu samorządów jest także status miast zaprzyjaźnionych pomiędzy Malborkiem a gminą Larvik, które dzięki możliwościom kreowanym przez środki pochodzące z Norweskiego  Mechanizmu Finansowego złożyły wspólny projekt w ramach dofinansowania z Funduszu Wymiany Kulturalnej. Rozwijana jest także współpraca pomiędzy miastem Narvik a Nowym Sączem, której inicjatorem była aktywna grupa polonijna zamieszkała w Narviku. W 2010 r. zainicjowano dialog pomiędzy miastami Słupsk i Fredrikstad oraz Nakło i Arendal, a w 2012 między Krakowem i Trondheim. Przykładami współpracy partnerskiej są również relacje Krasnegostawu i Gjovik, Suwałk i Notodden, Warszawy i Oslo, Warszawy i Bergen oraz Węglińca i Haa. Wolę nawiązania ewentualnej współpracy z odpowiednikami norweskimi wyraziły Lublin i Łapy.

       

      4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

       

      W 2011 r. z inicjatywy Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Oslo, powołana została Norwesko-Polska Izba Handlowa: http://www.npcc.no/

      Przedsiębiorstwa norweskie w Polsce zrzeszone są w Skandynawsko-Polskiej Izbie Handlowej: http://www.spcc.pl/

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

       w odniesieniu do handlu artykułami przemysłowymi – Polska stając się członkiem Unii Europejskiej zachowała taki sam reżim w stosunkach handlowych z Norwegią, jaki obowiązywał przed akcesją, czyli pełną liberalizację wzajemnego handlu. Zasady, które zostały określone w   ramach Umowy o wolnym handlu Polska - EFTA, odzwierciedlały warunki umów o wolnym handlu, jakie UE zawarła z państwami EFTA (w przypadku Norwegii na wzór Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym), tzn. bezcłowy wzajemny dostęp do rynków.

      w  odniesieniu do handlu artykułami rolnymi - Polska przyjęła warunki handlu artykułami rolnymi przetworzonymi określone w Protokole 2 i Protokole 3 Umowy o EOG (brak pełnej liberalizacji handlu w tym obszarze). Został utworzony bezcłowy kontyngent dla UE obejmujący częściowo koncesje, jakie strona polska otrzymała jednostronnie od Norwegii. Dotyczy to handlu artykułami rolnymi nieprzetworzonymi.

      brak liberalizacji w odniesieniu do handlu artykułami rybnymi. Wzajemny handel UE-Norwegia został rozszerzony o kontyngent wynegocjowany w ramach rozszerzenia EOG. Dodatkowy kontyngent przyznany jest wszystkim członkom UE.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP.

       

      Norwegia jest popularnym celem emigracji zarobkowej Polaków. Według danych SSB na dzień 01.01.2014 r. Norwegię zamieszkiwało ok. 84 000 osób z Polski. Część Polaków nie rejestruje swojego pobytu i pracy, stąd rzeczywistą liczbę obywateli polskich w Norwegii można szacować na 100-120 tysięcy. Liczba ta jest zmienna, głównie ze względu na przyjazdy na krótkie okresy oraz częstą rotację (zwłaszcza w firmach budowlanych), wzrasta ona w sezonie prac w rolnictwie i budownictwie.

      Atrakcyjność Norwegii jako miejsca pobytu i pracy, w tym wdrożone przez administrację rozwiązania, zachęcają do ruchów migracyjnych z Polski. Potwierdza to m.in. fakt zniesienia z dniem 1.05.2009 r. przepisów przejściowych w dostępie do norweskiego rynku pracy oraz wprowadzony 1.10.2009 r. i objęty daleko idącą liberalizacją system certyfikatów rejestracji pobytu dla obywateli państw UE/EOG oraz członków ich rodzin. System ten przekłada się na odmienny system rejestrowania polskich migrantów zarobkowych od stycznia 2010 r., w formule świadectw rejestracyjnych, jeśli pobyt przekracza 3 miesiące i wiąże się z zarobkowaniem. Pobyt do 3 miesięcy nie wymaga rejestracji przez Policję, jednak w przypadku podejmowania pracy należy stawić się w urzędzie podatkowym celem weryfikacji tożsamości przed otrzymaniem przez pracodawcę pierwszej karty podatkowej.

      Płace w Norwegii są jednymi z najwyższych na świecie, znacznie wyższymi niż w Polsce. Dotyczy to w mniejszym stopniu robotników niewykwalifikowanych; większe dysproporcje uzyskiwanych dochodów stwierdzić można w przypadku pracowników posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje zawodowe. Średnie miesięczne zarobki w 2013 r. wynosiły 42 500 NOK dla osób zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy. Odnotowuje się wzrost liczby  Polaków z wyższym wykształceniem, o wysokich kwalifikacjach, decydujących się na podjęcie konkurencyjnego finansowo zatrudnienia (np. lekarze, farmaceuci, informatycy, inżynierowie). Nadal jednak występują przypadki dumpingu socjalnego, zwłaszcza w branżach zawodowych pozbawionych porozumień grupowych określających taryfikatory płacy minimalnej (np. branża  sprzątania). Administracja norweska podejmuje wysiłki w kwestii objęcia wszystkich branż zawodowych taryfikatorami płacowymi (określenie płacy minimalnej, przeciwdziałanie zatrudnianiu w szarej strefie). Zauważalna jest inicjatywa samych Polaków, którzy coraz częściej stają się członkami związków zawodowych. W opinii pracodawców i związków zawodowych większość Polaków jest umotywowana, zdyscyplinowana i prezentuje wysoki etos pracy

      Osoby chcące prowadzić w Norwegii działalność gospodarczą lub świadczące usługi muszą wystąpić o pozwolenie do  Centralnego  Rejestru  Koordynacyjnego  dla  Podmiotów Prawnych (Enhetsregisteret). Rejestracja w Enhetsregisteret jest bezpłatna, a po jej dokonaniu zostaje przydzielony 9-cyfrowy numer organizacyjny, którego należy używać we wszystkich dokumentach firmowych oraz w kontaktach z władzami. Bez numeru organizacyjnego nie można  np. otworzyć konta firmowego w banku ani zatrudniać pracowników. Niektóre rodzaje działalności wymagają, aby osoba odpowiedzialna za firmę uzyskała zgodę wydaną przez kompetentne władze norweskie. Dotyczy to instruktorów nauki  jazdy, lekarzy, fizjoterapeutów, audytorów, księgowych, prawników, maklerów giełdowych, maklerów obligacji, pośredników nieruchomości. Chcąc prowadzić biuro podróży należy uzyskać gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe pokrywające ewentualne, zaległe zobowiązania. Prowadzenie firmy cateringowej, kawiarni, restauracji wymaga uzyskania  zgody  od urzędu gminy, w której znajduje się lokal. Wcześniej należy uzyskać atest dla lokalu od Norweskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Żywności. Dodatkowo wymagane są specjalne pozwolenia od urzędu gminy na sprzedaż  lub serwowanie alkoholu. Licencje wymagane są również na działalność transportową: taksówki, transport medyczny (ambulansem), autobusy lub inne środki transportu publicznego. Firmy, w tym osoby  samozatrudnione, z szeroko pojętej  branży budowlanej są zobowiązane wystąpić do Norweskiej Inspekcji Pracy o specjalne identyfikatory.

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości

       

      Rynek obrotu nieruchomościami w Norwegii charakteryzuje się wysokim standardem usług. Większość nieruchomości jest sprzedawana za  pośrednictwem autoryzowanych agencji, które zapewniają kompleksową obsługę kupującego w trakcie całego procesu  zakupu, bez konieczności angażowania dodatkowego prawnika. Agencje nieruchomości ponoszą również odpowiedzialność za rozliczenia finansowe z tytułu nabycia nieruchomości oraz zarejestrowanie aktu własności  nieruchomości w centralnym rejestrze państwowym tzw. tinglysning. Dodatkowo informacja o nabyciu nieruchomości jest  umieszczana  w  rejestrze  GAB  (Ground  parcel,  Addresses,  Buildings)  prowadzonym przez Kartverket (Norweski Urząd Kartografii). Prowizja agencji nieruchomości zależy od wartości przedmiotu zakupu. W  przypadku  wartości  nieruchomości  do  kwoty 50 mln NOK prowizja zwyczajowo kształtuje się na poziomie 1-2,5 % ceny zakupu. Ponadto nabywający musi zapłacić podatek VAT wynoszący 25% ustalonej prowizji agenta.  W  przypadku  nabywania  droższych  nieruchomości, prowizja pobierana przez agencję jest zwykle mniejsza. Nabywca nieruchomości w Norwegii musi posiadać tutejszy numer identyfikacyjny (tymczasowy 'D-nummer' lub stały Fødselsnummer) lub numer organizacyjny w przypadku firmy. Numery personalne można uzyskać w Rejestrze Ludności (Folkeregisteret) w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość, po okazaniu wymaganych dokumentów potwierdzających tożsamość.

      W przypadku nabywania ziemi rolnej lub dużej nieruchomości na cele komercyjne konieczne jest uzyskanie odpłatnej licencji.Warunki otrzymania koncesji są takie same dla Norwegów jak i obywateli/firm zarejestrowanych na terenie EU, wniosek o uzyskanie koncesji składa się do urzędu gminy. Formularz można znaleźć na stronie https://www.slf.dep.no/no/eiendom-og-skog/eiendom/konsesjon/skjema . Ceny nieruchomości w Norwegii w ostatnich latach znacząco rosły, np. w I kwartale 2013 r. były średnio o 6% wyższe w porównaniu do analogicznego okresu w roku 2012. W drugiej połowie 2013 r. wzrost wyhamował, a ceny nawet spadały, lecz wiosną 2014 r. ponownie zaczęły rosnąć.

      Niepodlegający w praktyce żadnym  ograniczeniom formalnym wynajem mieszkań/domów  wolnostojących w Norwegii jest bardzo drogi  –  cena  miesięcznego wynajmu zależy od lokalizacji oraz standardu wyposażenia lokalu. Najczęściej wynajmuje się mieszkania z podstawowym  wyposażeniem kuchni i łazienki, bez mebli lub wyłącznie z wbudowanymi elementami jak np. szafy. Wykaz oferowanych nieruchomości można uzyskać na stronie www.finn.no

       

      5.4. System zamówień publicznych

       

      Norweski system zamówień publicznych opiera się na międzynarodowych regulacjach zawartych w Porozumieniu w sprawie zamówień rządowych (GPA) Światowej Organizacji Handlu, umowie ze  Wspólnotami Europejskimi tworzącej Europejski Obszar Gospodarczy oraz  w umowach o strefach wolnego handlu zawieranych w ramach EFTA. System ten jest otwarty dla dostawców produktów i usług oraz wykonawców kontraktów  na roboty z innych państw (brak dyskryminacji i poszanowanie zasady równego traktowania niezależnie od wartości finansowej kontraktów). Szczegółowe zasady i tryb udzielania  zamówień  publicznych reguluje Ustawa o Zamówieniach Publicznych Nr 69 z 16 lipca 1999 r. z późniejszymi zmianami  wraz z aktami wykonawczymi tj. Rozporządzeniem o Zamówieniach Publicznych Nr 402 z 1 kwietnia 2006 r. oraz Rozporządzeniem o Procedurach Zamówień Publicznych w Przedsięwzięciach Użyteczności  Publicznej Nr 403 z 1 kwietnia 2006 r. http://lovdata.no/dokument/NL/lov/1999-07-16-69

      Ustawę  stosuje się do udzielania zamówień publicznych przez jednostki administracji centralnej, regionalnej i gminnej, jednostki podlegające nadzorowi publicznemu, przedsiębiorstwa  państwowe  zaspokajające potrzeby o charakterze powszechnym oraz przedsiębiorstwa prywatne, którym udzielono koncesji dla działania w określonych sektorach użyteczności publicznej. Resortem odpowiedzialnym w kwestiach systemu rządowych zamówień publicznych jest Ministerstwo ds. Samorządu Terytorialnego i Modernizacji.

      Jednostką odpowiedzialną za zarządzanie elektronicznym systemem zamówień jest Dyrekcja ds. Zarządzania Publicznego i e-administracji (Direktoratet for forvaltning og IKT www.difi.no). Wszystkie przetargi, w których oczekiwana wartość kontraktu przekracza 500 000 NOK muszą być publikowane na stronie www.doffin.no . Jednocześnie, jeśli wartość kontaktu przekracza 1 650 000 NOK na dostawę towaru lub usług lub 41 000 000 NOK  na prace budowlane, oferty przetargowe muszą być publikowane w Systemie Informacyjnym Europejskich Zamówień Publicznych- http://ted.europa.eu/TED/main/HomePage.do

      Przetargi o wartości kontraktu poniżej tych progów, są zazwyczaj ogłaszane na portalach internetowych poszczególnych instytucji. Trzy główne tryby udzielania zamówień publicznych w Norwegii to: przetarg nieograniczony (åpen anbudskonkurranse), przetarg ograniczony (begrenset anbudskokurranse), przetarg z negocjacjami (konkurranse med forhandlingen). Wszyscy uczestnicy danego przetargu są informowani o jego wyniku, a protesty można zgłaszać w ciągu 10-14 dni. Podmioty trzecie muszą zazwyczaj oddzielnie wystąpić o wyniki przetargu. Jeśli protest nie został uwzględniony przez instytucję ogłaszająca przetarg, sprawę można wnieść do Rady ds. Skarg ws. Zamówień Publicznych (KOFA – www.kofa.no ).

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

       

      Za ochronę praw własności intelektualnej i przemysłowej w Norwegii odpowiada Urząd ds. Własności  Przemysłowej (www.patentstyret.no ) jako jednostka nadzorowana przez Ministerstwo Handlu, Przemysłu i Rybołówstwa. Urząd przyjmuje i bada zgłoszenia dotyczące wynalazków, znaków  towarowych i wzorów przemysłowych, orzeka w sprawach  udzielania praw ochronnych z ich rejestracji  oraz nadzoruje prowadzenie stosownych rejestrów. Odbywa się to na podstawie trzech głównych aktów  prawnych tj. znowelizowanej  Ustawy  Prawo  patentowe  Nr  80  z  29.06.2007,  znowelizowanej  Ustawy o Znakach Towarowych Nr 15 z 1.05.2003 r. oraz Ustawy o Wzorach Przemysłowych Nr 15 z 14.03.2003r. Uznanie przez Patentstyret wynalazku, znaku towarowego czy wzoru przemysłowego oznacza jego ochronę wyłącznie na terytorium Norwegii. Uruchomienie procedur rejestracyjnych przez Patentstyret wymaga, aby osoba/firma aplikująca nieposiadająca  miejsca  stałego zamieszkania/siedziby na    terytorium Norwegii   działała przez swojego reprezentanta lub przedstawicielstwo handlowe.

       

      5.6. Informacja o aktach prawnych

          Aktywność  inwestorów  zagranicznych

      Regulacją prawną ustanawiającą zasady rejestracji działalności gospodarczej w Norwegii jest Business Enterprise Act - http://www.brreg.no/english/acts/foretaksregisterlov.html ). Dokument precyzuje m.in. zasady rejestracji oraz wymienia formy działalności gospodarczej podlegające rejestracji. Działalność spółek prawa handlowego podlega wytycznym zawartym w:

        ustawie regulującej zasady działalności spółek prywatnych z ograniczoną odpowiedzialnością (AS) – Aksjeloven, http://www.lovdata.no/all/nl-19970613-044.html

        ustawie regulującej zasady działalności spółek publicznych z ograniczoną odpowiedzialnością (ASA) – Allmennaksjeloven,  http://www.lovdata.no/all/nl-19970613-045.html

      Przy podejmowaniu działalności gospodarczej  na  terytorium Norwegii warto korzystać z informacji udostępnianych na stronach:

      www.brreg.no   Centrum Rejestru Brønnøysund (Brønnøysundregistrene)

      Agencja  administracji rządowej odpowiedzialna za szereg krajowych systemów kontroli i rejestracji dla biznesu i przemysłu. Na stronie internetowej można odnaleźć szczegółowe wymogi na temat wstępnej  rejestracji działalności gospodarczej umożliwiającej otworzenie rachunku bankowego  przedsiębiorstwa oraz zatrudnienie pracowników, można pozyskać formularze zgłoszeniowe dotyczące rejestracji firmy oraz zapoznać się z systemem tzw. opłat rejestracyjnych.

      https://www.altinn.no/en

      Portal internetowy uruchomiony w 2003 roku przez Norweski Urząd Podatkowy, Norweski Urząd Statystyczny oraz Centrum Rejestru Brønnøysund. Użytkownicy Altinn mają możliwość wypełniania formularzy zgłoszeniowych oraz dokonania rozliczenia podatkowego bezpośrednio w portalu. Mogą korzystać również z własnych systemów informatycznych do transferu danych (m.in. w zakresie wynagrodzeń, księgowości). Portal zawiera informacje na temat rodzajów działalności gospodarczej, założenia firmy i jej rejestracji.

       

         Kwestie podatkowe

       

      Norweski Urząd Podatkowy (Skatteetaten):  http://www.skatteetaten.no,  www.taxnorway.no

      Informacje w języku polskim: http://www.skatteetaten.no/pl/International-Polska/

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza

       

      Ministerstwo Finansów

      Adres: Finansdepartamentet, Akersgata 40, Postboks 8008 Dep, 0030 Oslo

      Tel: +47 22 24 90 90, Faks: +47 22 24 95 10

      E-mail: postmottak@fin.dep.no  http://www.regjeringen.no/nb/dep/fin.html?id=216

       

      Ministerstwo Przemysłu, Handlu i Rybołówstwa

      Adres: Nærings- og fiskeridepartementet, Kongens gate 8, Grubbegata 1,

      Postboks 8090 Dep, 0032 Oslo

      Tel.: +47 22 24 90 90,

      E-mail postmottak@nfd.dep.no   http://www.regjeringen.no/nb/dep/nfd.html?id=709   

       

      Ministerstwo Rolnictwa i Żywności

      Adres: Landbruks- og matdepartementet, Teatergata 9 (R6), Postboks 8007 Dep. 0030 Oslo l 

      Tel.: +47 22 24 90 90 Faks: +47 22 24 95 59

      E-post: postmottak@lmd.dep.no    http://www.regjeringen.no/nb/dep/lmd.html?id=627

       

      Ministerstwo Paliw i Energii

      Adres: Olje- og energidepartementet, Akersgata 59, postboks 8148 Dep, 0033 Oslo

      Tel.: +47 22 24 90 90 Faks: +47 22 24 95 65

      E-mail: postmottak@oed.dep.no , http://www.regjeringen.no/nb/dep/oed.html?id=750

       

      Urząd podatkowy (Skatteetaten)

      http://www.skatteetaten.no/no/Person/

      informacja w języku polskim: http://www.skatteetaten.no/pl/International-Polska/

      oddział w Oslo:

      Adres do korespondencji : Skatt øst Oslo Postboks 9200 Grønland 0134 Oslo

      Adres do wizyt osobistych: Schweigaards gate 17 0191 Oslo

      Tel.: +47 80080000, Faks: +47 22170860

       

      Urząd Celny (Tollvesenet)

      Adres: Schweigaards gate 15, 0191 Oslo Postboks 8122 Dep. 0032 Oslo

      Tel.: +47 22 86 03 00,

      E-mail: tad@toll.no , http://www.toll.no/default.aspx?id=3&epslanguage=EN

       

      6.2. Samorządy gospodarcze

       

      Konfederacja Przedsiębiorców Norweskich (Næringslivets Hovedorganisasjon)

      Adres: NHO  P.O Box 5250 Majorstuen, 0303 Oslo

      Næringslivets Hus
      Middelthuns gate 27
      Majorstuen

      Tel: +47 23 08 80 00, Fax: +47 230 88 001

      e-mail: firmapost@nho.no       https://www.nho.no/

       

      Federacja Przedsiębiorców Virke

      Adres: Virke, PB 2900 Solli, 0230 Oslo

      Henrik Ibsensgate 90, Oslo

      Tel: +47 22 54 17 00

      e-mail: info@virke.no        http://www.virke.no/Sider/default.aspx

       

      Izba Handlowa w Oslo

      Adres: Oslo Chamber of Commerce, Henrik Ibsensgate 100  0255 Oslo

      Tel: +47 22 12 94 00  Faks: + 47 22 12 94 01

      E-mail:  mail@chamber.no    http://chamber.no/

       

      Norwesko-Polska Izba Handlowa

      Adres: Norwegian-Polish Chamber of Commerce,  Hovfaret 8  0275 Oslo

      Tel: +47 950 83 269

      e-mail: post@npcc.no     http://www.npcc.no/

       

      6.3. Prasa ekonomiczna

       

      DagensNæringsliv http://www.dn.no

      Finansavisen http://finansavisen.hegnar.no/

      Handelsbladet FK http://www.handelsbladetfk.no

      Økonomi - dodatek do gazety Aftenposten http://www.aftenposten.no/okonomi/

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

      Norges Bank http://www.norges-bank.no/

      NRK Økonomi http://www.nrk.no/okonomi/

      Europaportalen http://www.regjeringen.no/nb/sub/europaportalen.html?id=279683

      Statistisk Sentralbyrå http://www.ssb.no/

       

      25 listopada 2013 (ostatnia aktualizacja: 30 lipca 2014)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: