close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczpospolitej Polskiej
  • WYDARZENIA

  • 2 czerwca 2014

    Opublikowany przez nas dokumenty to zbiór 53 szyfrogramów, które MSZ wysyłał polskim placówkom z informacjami m.in. o rozmowach władzy z opozycją, przygotowaniach do Okrągłego Stołu i wyborach 4 czerwca 1989 r. W 25. rocznicę wyborów udostępniamy niewykorzystywane do tej pory przez historyków i badaczy materiały.

    Odtajnione dokumenty to szyfrogramy okólne (tzw. okólniki) z okresu styczeń–czerwiec 1989 r. Wysyłane były z centrali MSZ w Warszawie do wszystkich (bądź do części) placówek zagranicznych - ambasad, konsulatów, misji czy przedstawicielstw.

     

    Szyfrogramy MSZ dotyczące wyborów 4 czerwca 1989 r. (do pobrania plik PDF)

     

    Zbiór otwiera dokument z 14 stycznia 1989 r., w którym minister spraw zagranicznych Tadeusz Olechowski informuje placówki o rozmowach z „Solidarnością” w kontekście trwającego X plenum PZPR. Ostatnie dokumenty w wyselekcjonowanym zbiorze, to informacje o rezultacie głosowania i przyznanie się władz, że „wyniki wyborów były pewnym zaskoczeniem”. Dokument zamykający zbiór, to okólnik dyrektora Departamentu Łączności MSZ ostrzegający placówki o zagrożeniu inwigilacją obcego wywiadu w związku z wynikiem wyborów. By pomóc Państwu w lekturze depesz przygotowaliśmy listę szyfrogramów (plik PDF)listę ich autorów (plik PDF) oraz wykaz stosowanych skrótów (plik PDF).

         

    Okólniki miały także charakter wytycznych dla dyplomatów do wykorzystywania w rozmach prowadzonych w kraju urzędowania. Pracownikom polskich placówek nakazywano włączenie się w trwającą kampanię wyborczą oraz przekazywano instrukcje, na którego konkretnie kandydata PZPR należy głosować.

     

    Publikowany materiał archiwalny ukazuje działania strony partyjno-rządowej, która rozpoczyna rozmowy z opozycją w celu uspokojenia sytuacji w kraju (wygaszenia fali strajków) oraz w nadziei na poprawę wizerunku na Zachodzie i zwiększeniu szans na uzyskanie kredytów i zintensyfikowanie współpracy gospodarczej. Odtajnione szyfrogramy uwidaczniają także słabość PZPR i brak pełnej kontroli nad aparatem partyjnym oraz trudności we współpracy z OPZZ.

     

    Wśród prezentowanych dokumentów znajdują się także informacje o działaniach podejmowanych wobec krajów socjalistycznych, z „niepokojem obserwujących polski eksperyment”. Ambasadorom Polski w krajach bloku wschodniego polecano działać uspokajająco i przekonywać, że zmiany nie są „wyprzedażą socjalizmu” lecz „zdecydowanym dążeniem do jego umocnienia”. Podobnie działano też w kraju. Z akredytowanymi w PRL ambasadorami państw socjalistycznych cyklicznie spotykał się Józef Czyrek – członek Biura Politycznego KC PZPR odpowiedzialny za sprawy zagraniczne. „Bratnie” kraje uspokojono zapewnieniem, że „Solidarność” nie odrodzi się taka, jaka była przed stanem wojennym.

     

    Odtajnione szyfrogramy wskazują, że wiele uwagi poświecono również kwestii organizowania punktów wyborczych w polskich placówkach dyplomatycznych i pozyskaniu głosów Polonii. Trudności – z punku widzenia władz – przysparzała możliwość powoływania przedstawicieli „Solidarności” do obwodowych komisji wyborczych (również zagranicznych).

     

    Ciekawe uzupełnienie zbioru stanowią dokumenty ilustrujące niechętne stanowisko władz w sprawie udzielenia wizy Zbigniewowi Brzezińskiemu, który jednak ostatecznie odwiedził Polskę w czasie wyborów.

     

    Opublikowane szyfrogramy są niewątpliwie ciekawym źródłem wiedzy o polskiej historii - to materiały przygotowywane na bieżąco, dokumentujące aktualną politykę i jej zmiany. W przeciwieństwie do notatek, analiz czy opracowań sporządzanych post factum, ukazują one dynamikę ówczesnej, zmieniającej się sytuacji politycznej oraz pozwalają prześledzić ewolucję stanowiska PZPR. Ciekawy przykład modyfikacji wcześniejszych planów stanowi podjęta przez partię próba zintensyfikowania kampanii wyborczej. Niekorzystne wyniki badań opinii publicznej oraz realizowana na dużą skalę kampania opozycji sprawiły, że władze zdecydowały się m.in. na skłonienie polskich korespondentów zagranicznych do przygotowywania relacji medialnych, które miałyby świadczyć o pozytywnej ocenie działań PZPR dokonywanej przez Zachód.

     

    Ponadto w związku z rocznicą wyborów czerwcowych MSZ przygotowało film zatytułowany „25 lat wolności”. Film przypomina najważniejsze wydarzenia z ostatnich 25 lat ilustrujące zarówno historię zmian wewnątrz Polski, jak też zmiany w polityce zagranicznej RP. 

     

     

    Zapraszamy także do lektury wcześniej publikowanych depesz z okresu obrad "okrągłego stołu", które zostały nadesłane z Kolonii, Londynu, Paryża i Rzymu.

     

    Opracowanie: Wydział Wiedzy Historycznej i Historyk MSZ

    "Trybuna Ludu" informuje o wyznaczeniu daty wyborów, 14 kwietnia 1989 r. (AMSZ).
    "Trybuna Ludu" informuje o wyznaczeniu daty wyborów, 14 kwietnia 1989 r. (AMSZ).
    "Tygodnik Solidarność", pierwsza strona wydania z 2 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    "Tygodnik Solidarność", pierwsza strona wydania z 2 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Plakat wyborczy, 1989 r. (Zbiór K. Smolany).
    Plakat wyborczy, 1989 r. (Zbiór K. Smolany).
    Plakat wyborczy, 1989 r. (Zbiór K. Smolany).
    Plakat wyborczy, 1989 r. (Zbiór K. Smolany).
    Plakat wyborczy, 1989 r. (Zbiór K. Smolany).
    Plakat wyborczy, 1989 r. (Zbiór K. Smolany).
    Depesze z 1989 r. w Archiwum MSZ (fot. M. Kosiński).
    Depesze z 1989 r. w Archiwum MSZ (fot. M. Kosiński).
    Jedna z depesz z 1989 r. opublikowana w naszej zakładce (fot. M. Kosiński).
    Jedna z depesz z 1989 r. opublikowana w naszej zakładce (fot. M. Kosiński).
    Jedna z depesz z 1989 r. opublikowana w naszej zakładce (fot. M. Kosiński).
    Jedna z depesz z 1989 r. opublikowana w naszej zakładce (fot. M. Kosiński).
    "Trybuna Ludu" informuje o wynikach I tury  wyborów, 9 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    "Trybuna Ludu" informuje o wynikach I tury wyborów, 9 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej o wynikach wyborów, "Trybuna Ludu" 9 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej o wynikach wyborów, "Trybuna Ludu" 9 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Minister Spraw Zagranicznych powołał 198 Obwodowych Komisji Wyborczych za granicą. Wyniki głosowania kierowano do Warszawy za pomocą korespondencji radiowej. Na zdjęciu pierwsza strona clarisu z Mediolanu, obwód 157-Z, 5 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Minister Spraw Zagranicznych powołał 198 Obwodowych Komisji Wyborczych za granicą. Wyniki głosowania kierowano do Warszawy za pomocą korespondencji radiowej. Na zdjęciu pierwsza strona clarisu z Mediolanu, obwód 157-Z, 5 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Na zdjęciu druga strona clarisu z Mediolanu, obwód 157-Z, 5 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Na zdjęciu druga strona clarisu z Mediolanu, obwód 157-Z, 5 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Potwierdzenie odbioru wyników głosowania w Konsulacie Generalnym PRL w Mediolanie, 5 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Potwierdzenie odbioru wyników głosowania w Konsulacie Generalnym PRL w Mediolanie, 5 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Strona tytułowa "Frankfurter Allgemeine", tytuły mówią: Wybory w Polsce staną się porażką dla rządzącego obozu. Duża przewaga dla Solidarności. Prawdopodobny kryzys konstytucyjny, 6 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Strona tytułowa "Frankfurter Allgemeine", tytuły mówią: Wybory w Polsce staną się porażką dla rządzącego obozu. Duża przewaga dla Solidarności. Prawdopodobny kryzys konstytucyjny, 6 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Strona tytułowa "Le Monde", artykuł: Po swoim triumfie w wyborach parlamentarnych Solidarność ogłasza gotowość podzielenia się odpowiedzialnością, 7 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    Strona tytułowa "Le Monde", artykuł: Po swoim triumfie w wyborach parlamentarnych Solidarność ogłasza gotowość podzielenia się odpowiedzialnością, 7 czerwca 1989 r. (AMSZ).
    "Observer" z artykułem: Zwycięzca w pojedynku bez kul, 11 czerwca 1989 r.
    "Observer" z artykułem: Zwycięzca w pojedynku bez kul, 11 czerwca 1989 r.

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: