close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczpospolitej Polskiej
  • WYDARZENIA

  • 18 lutego 2015

    „Okrągły Stół”, utworzenie rządu Tadeusza Mazowieckiego i stosunki polsko-radzieckie to tematy z tajnych dokumentów Sojuszu Północnoatlantyckiego. MSZ i Kwatera Główna NATO udostępniają odtajnione analizy, notatki, raporty i sprawozdania nt. Polski w l. 1987–1991.

    Materiały zostały odtajnione z inicjatywy polskiego MSZ na podstawie formalnego wniosku złożonego przez Stałe Przedstawicielstwo RP przy NATO. W rezultacie Sojusz odtajnił 56 dokumentów zajmujących łącznie ponad 250 stron tekstu, ilustrującego upadek komunizmu i budowę demokratycznej Polski.

     

    Prezentowane archiwalia były dotychczas tajne i jak dotąd nie były wykorzystywane przez badaczy i historyków. Wśród udostępnionych dokumentów znajdują się zarówno materiały wytworzone przez Kwaterę Główną NATO, jak też dokumenty sporządzone przez poszczególne państwa członkowskie.

     

    Upublicznione materiały to m.in. opracowania dotyczące sytuacji wewnętrznej w Polsce i w całej Europie Środkowej i Wschodniej. Analitycy Sojuszu wiele uwagi poświęcali m.in. fali strajków, jaka ogarnęła PRL w roku 1988 i sytuacji politycznej i gospodarczej państwa. Duże zainteresowanie krajów NATO wzbudziły przygotowania i rozmowy Okrągłego Stołu. Tuż po ich rozpoczęciu, w lutym 1989 roku, Sojusz oceniał, że „najbliższych kilka miesięcy może być okresem decydującym dla losów powojennej Polski”, a zawarte w kwietniu 1989 r. porozumienie, określono mianem „historycznego kroku na drodze do pluralizmu i wolności”.

     

    Znaczna część dokumentów dotyczy zmiany ustrojowej w Polsce, czyli wyborów z 4 czerwca 1989 roku i utworzenia rządu Tadeusza Mazowieckiego (pierwszego od ponad 40 lat niekomunistycznego rządu w Europie Środkowej i Wschodniej). Wynik wyborów został oceniony jako „upokorzenie” strony partyjno-rządowej, a powołanie „rządu, którym nie kieruje partia komunistyczna”, uznano, za „wydarzenie o historycznym znaczeniu”.

     

    Ciekawym elementem pojawiającym się w odtajnionych dokumentach są notatki z wizyt składanych w Polsce oraz wizyt składanych przez polskich polityków. Wśród prezentowanego materiału znajdują się m.in. notatki z wizyt Margaret Thatcher, Michaiła Gorbaczowa czy François Mitterranda w Polsce, jak też materiały z podróży Tadeusza Mazowieckiego do Włoch i Stolicy Apostolskiej oraz do ZSRR.

     

    Za bardzo ważne uznać należy także protokoły posiedzeń Rady NATO dotyczące wydarzeń w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem protokołu posiedzenia z lipca 1991 roku, w którym wziął udział prezydent Lech Wałęsa wizytujący siedzibę Sojuszu w Brukseli. Wizytę prezydenta RP w Kwaterze Głównej NATO nazwano „kolejnym kamieniem milowym w dążeniu Sojuszu do rozwijania stosunków z narodami Europy Wschodniej i Środkowej w duchu zaufania, przyjaźni i współpracy”.

     

    Stałym zainteresowaniem NATO cieszyły się także reakcje ZSRR na wydarzenia w Polsce i stan stosunków polsko-radzieckich widzianych w kontekście przejęcia władzy przez opozycję przy jednoczesnej przynależności Polski do Układu Warszawskiego. Wg ocen Sojuszu ZSRR nie planował użycia „sił wojskowych, aby narzucić decyzje polityczne Warszawie”.

     

    Intersującym uzupełnieniem całego zbioru są dokumenty wywiadowcze Sojuszu ilustrujące m.in. zainteresowanie działaniami Wojska Polskiego w związku z sytuacją na Litwie w styczniu 1991 roku.

     

    Fragmenty odtajnionych dokumentów NATO

    (tłumaczenie na język polski)

     

    1. 21 listopada 1988, notatka z posiedzenia Rady NATO poświęconego wizycie premier Margaret Thatcher w Polsce

    Krótko mówiąc, była to wizyta o szerokim oddźwięku społecznym. Przesłanie do Polaków [premier Thatcher] zawarła w swoim najbardziej wszechstronnym przemówieniu, które wygłosiła podczas kolacji wydanej na jej cześć przez generała Jaruzelskiego 3 listopada. Tekst przemówienia został w całości opublikowany w polskiej prasie. Pani premier wyraziła zdecydowane przekonanie, że wolność słowa i zgromadzeń, prawo do tworzenia wolnych i niezależnych związków zawodowych oraz podjęcie prawdziwego dialogu przez rząd i przedstawicieli wszystkich grup społecznych, w tym członków Solidarności, są jedyną drogą do skutecznego rozwiązania polskich problemów. Pogląd ten z całą mocą powtórzyła w swoich rozmowach w cztery oczy z generałem Wojciechem Jaruzelskim i Mieczysławem Rakowskim. Najważniejsza i natychmiastowa reakcja na przemówienie nadeszła z Gdańska, podczas spotkania z Lechem Wałęsą i innymi przedstawicielami Solidarności, którzy z dużym zadowoleniem przyjęli słowa Thatcher. Wałęsa stwierdził, że wątpi w szczerość przedstawionej przez polski rząd propozycji rozmów przy okrągłym stole, jako powód tych wątpliwości podając swoje gorzkie doświadczenia w kontaktach z rządem oraz obawę, że Solidarność zostanie wciągnięta w „niekończącą się rundę bezowocnych rozmów”. Wałęsa przypomniał również, że rząd działa „w złej wierze”, co sugeruje zapowiedź zamknięcia stoczni im. Lenina przed rozpoczęciem rozmów przy okrągłym stole.

    […]

    Premier Thatcher przekonywała, że aby Wielka Brytania mogła rozważyć większe zaangażowanie w rozwiązywanie problemów gospodarczych Polski, powinien zostać osiągnięty postęp polityczny w postaci dialogu między rządem a społeczeństwem. Wielka Brytania miałaby zaangażować się dopiero wówczas, gdy będzie to uzasadnione gospodarczo, a jest to mało prawdopodobne, dopóki nie poprawi się sytuacja polityczna w Polsce. [całość zob. niżej dok. nr 16]

     

    1. 13 lutego 1989, notatka o sytuacji w Polsce po rozpoczęciu obrad Okrągłego Stołu

    Sytuacja w chwili rozpoczęcia obrad Okrągłego Stołu. Postępy dotyczące działalności związkowej i pluralizmu politycznego wynikają z faktu, że kierownictwo partii zdało sobie sprawę, iż reformy gospodarcze nie są możliwe bez zmiany politycznej. W ustroju jest miejsce dla umiarkowanej opozycji. Solidarność stoi obecnie przed dylematem, jak oddzielić działalność związkową od funkcji politycznych, natomiast partia – jak dostosować swoją wiodącą rolę do aktualnej sytuacji. Obie strony zdają sobie sprawę, że reformy polityczne są narażone na niepowodzenie w przypadku zapaści gospodarczej. W programie obrad Okrągłego Stołu nadal jest dużo znaków zapytania. Najbliższych kilka miesięcy może być okresem decydującym dla losów powojennej Polski. [całość zob. niżej dok. nr 19]

     

    1. 18 kwietnia 1989, protokół posiedzenia Rady NATO (z 7 kwietnia 1989) w sprawie sytuacji w Polsce

    PRZEDSTAWICIEL STANÓW ZJEDNOCZONYCH pragnął zwrócić uwagę Rady na fakt podpisania w dniu 5 kwietnia 1989 roku porozumienia między Solidarnością a polskim rządem, na mocy którego zalegalizowano Solidarność oraz umożliwiono przeprowadzenie szeregu innych reform politycznych i gospodarczych. Wyraził pewność, że wszyscy zgromadzeni podzielą jego opinię, iż choć porozumienie nie rozwiązuje wielu problemów, z jakimi boryka się Polska, to jednak stanowi ono istotną i pozytywną zmianę. Biały Dom wydał oświadczenie, w którym wyraził zadowolenie z porozumienia będącego faktycznie „historycznym krokiem na drodze do pluralizmu i wolności”. Sam prezydent przez długi czas był zaniepokojony sytuacją polityczną w Polsce i wyraził osobiste zadowolenie z faktu zawarcia porozumienia. Stany Zjednoczone zamierzają zrobić wszystko, co należy i jest możliwe, aby popierać zawarte porozumienie, które uznają za najlepszą od wielu lat okazję do poprawy sytuacji w tym kraju będącej następstwem zimnowojennego podziału Europy, na warunkach akceptowanych przez Zachód. Stany Zjednoczone wyraziły przekonanie, iż kluczowym jest, aby reformy gospodarcze leżące u podstaw reform politycznych zostały pomyślnie zrealizowane, a także oczekiwanie, że Solidarność, polski rząd, a być może także Kościół katolicki, zwrócą się do Zachodu o pomoc w tym zakresie. W związku z tym Stany Zjednoczone uznały za stosowne i konieczne, aby przeprowadzić w ramach Sojuszu konsultacje na temat tego, w jaki sposób najlepiej zareagować na to wyzwanie.

    […]

    2. PRZEWODNICZĄCY zgodził się z przedstawicielem Stanów Zjednoczonych, że organizacja poszerzonego posiedzenia Rady w celu omówienia sytuacji w Polsce jest doskonałym pomysłem. Zasugerował, aby posiedzenie odbyło się dnia 13 kwietnia o godzinie 15:00 i aby przewodniczył mu Zastępca Sekretarza Generalnego, ponieważ on sam niestety nie może być na nim obecny.

     

    3. PRZEDSTAWICIEL FRANCJI zgodził się ze Stanami Zjednoczonymi, że ostatnie wydarzenia w Polsce miały duże znaczenie oraz że członkowie Sojuszu powinni odbyć konsultacje w tej sprawie. Proponowane spotkanie miałoby się jednak odbyć za mniej niż tydzień, w związku z czym Francja nie może zagwarantować, że będzie mógł w nim uczestniczyć jej ekspert narodowy.

    4. PRZEDSTAWICIEL HISZPANII stwierdził, że zwołanie posiedzenia Rady w sprawie sytuacji w Polsce w dniu 13 kwietnia może być przedwczesne, choć zgodził się ze Stanami Zjednoczonymi co do doniosłego znaczenia ostatnich wydarzeń w tym kraju. Wskazał, że Grupa Ekspertów ds. Związku Radzieckiego i Państw Europy Wschodniej właśnie odbywa spotkanie w siedzibie NATO i że eksperci prawdopodobnie mają tam możliwość szerokiego omówienia ostatnich wydarzeń w Polsce. Sytuację w tym kraju należy gruntownie przeanalizować, dlatego organizacja posiedzenia Rady w perspektywie krótszej niż tygodnia może być przedwczesna.

    […]

     

    W związku z tym, aby Zachód mógł w porę zaplanować reakcję, zdecydowanie opowiada się on za zwołaniem posiedzenia Rady na temat Polski w kolejnym tygodniu. Nawet gdyby niektóre państwa nie miały możliwości wysłania swoich ekspertów, można liczyć na to, że ambasadorowie przedstawią stanowiska reprezentowanych przez siebie państw. Przyjął zatem, że Rada zgodziła się na zwołanie poszerzonego posiedzenia na temat sytuacji w Polsce w czwartek 13 kwietnia 1989 roku w godzinach popołudniowych. Posiedzeniu miałby przewodniczyć Zastępca Sekretarza Generalnego. [całość zob. niżej dok. nr 23]

     

    1. 7 czerwca 1989, notatka oceniająca wynik wyborów z 4 czerwca 1989

    Nieoficjalne wyniki [wyborów] wskazują na przytłaczające zwycięstwo Solidarności. Wygląda na to, że nie został wybrany żaden z kandydatów z tzw. listy krajowej. Koalicja została upokorzona, ale jest zdecydowana kontynuować proces rozpoczęty przez Okrągły Stół. Solidarność sprawia wrażanie, jakby chciała pomóc złagodzić cios i umożliwić kontynuację dialogu, chociaż Wałęsa może teraz chcieć forsować przewagę opozycji. Mogą pojawić się problemy konstytucyjne związane z tworzeniem nowego parlamentu. Biorąc pod uwagę rozmiar sukcesu, opozycja będzie musiała przejmować coraz większą odpowiedzialność za sytuację w Polsce. [całość zob. niżej dok. nr 24]

     

    1. 16 czerwca 1989, protokół posiedzenia Rady NATO (z 13 kwietnia 1989 r.) w sprawie wydarzeń w Polsce

    1. PRZEWODNICZĄCY otworzył posiedzenie, przypominając, że to nie pierwszy raz w ciągu ostatnich lat, gdy Rada spotyka się, aby omówić sytuację w Polsce, ale zdecydowanie po raz pierwszy przygląda się sytuacji tego kraju w świetle pozytywnych wydarzeń, jakie miały tam miejsce.

    […]

    3. THOMAS W. SIMONS (Stany Zjednoczone) z zadowoleniem przyjął możliwość przeprowadzenia konsultacji z członkami Sojuszu podczas zwołanego posiedzenia Rady. Kopie jego przemówienia zostały rozdane, dlatego zamierza on poruszyć jedynie niektóre z głównych zagadnień.

     

    4. Pomyślne zakończenie obrad Okrągłego Stołu w Polsce w dniu 5 kwietnia stanowiło istotne wydarzenie w stosunkach między Wschodem a Zachodem. Było to z pewnością ważne wydarzenie dla samych Polaków, ponieważ w obradach uczestniczyli przedstawiciele wszystkich najważniejszych grup społecznych – rządu, Kościoła, a przede wszystkim Solidarności, która nie odeszła od swoich ideałów i zachowała swoją strukturę przez siedem długich lat represji i delegalizacji. Teraz wynegocjowała sobie równe prawa w systemie komunistycznym z komunistycznym rządem. Oczywiście wynik jest niejednoznaczny, a sukces w większej mierze dotyczy sfery politycznej niż gospodarczej, nie ma jednak wątpliwości, że jest to ważny krok na drodze do demokratyzacji i liberalizacji, które przez dziesięciolecia Zachód nieustannie popierał i do których starał się przekonać rządy komunistyczne. O ile uzgodnione reformy polityczne zostaną uczciwie wdrożone, będą one oznaczały zmianę systemu komunistycznego, która jeszcze do niedawna wydawała się nie do pomyślenia. W sferze gospodarki nadal pozostaje jednak wiele do zrobienia, dlatego negocjacje w tym obszarze stanowiły znacznie większe pole do sporów.

    […]

     

    RADA:

    (1) z uznaniem odnotowała informację przedstawioną przez Simonsa, zastępcę sekretarza Stanów Zjednoczonych ds. Europy i Kanady, na temat ostatnich wydarzeń w Polsce, związanych z nimi wyzwań dla świata zachodniego oraz możliwych dwustronnych i wielostronnych reakcji członków Sojuszu;

    (2) odnotowała opinie przedstawione w trakcie dyskusji oraz zgodziła się nadal monitorować postępy w realizacji politycznych i gospodarczych reform w Polsce;

    (3) odnotowała dalsze informacje przedstawione przez Simonsa na temat sytuacji w Rumunii. [całość zob. niżej dok. nr 26]

     

    1. 23 sierpnia 1989, notatka w sprawie wpływu zmian politycznych na sytuację Wojska Polskiego

             Główne kwestie:

    1. (s) Polskie wojsko będzie nadal wywiązywać się ze swoich obowiązków wynikających z członkostwa Polski w Układzie Warszawskim.

    2. (s) Wojsko będzie stale wykazywać niechęć do angażowania się w działania polityczne jako niezależny ośrodek władzy.

    3. (s) Mimo wielkich obaw wojsko udzieliłoby każdemu rządowi wsparcia we wprowadzeniu stanu wojennego.

    4. (s) Siły zbrojne będą kontynuowały swój program jednostronnej redukcji sił zbrojnych oraz restrukturyzacji.

    5. (s) ZSRR nie użyje sił wojskowych, aby narzucić decyzje polityczne Warszawie. [całość zob. niżej dok. nr 29]

     

    1. 25 sierpnia 1989, notatka o reakcjach ZSRR na sytuację w Polsce

    Rzecznik Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej stwierdził wczoraj, że w dniu 22 sierpnia sekretarz generalny Gorbaczow odbył ponad czterdziestominutową rozmowę telefoniczną z pierwszym sekretarzem Mieczysławem Rakowskim, przywódcą PZPR.

    Obaj przywódcy partii stwierdzili, że polskich problemów nie można rozwiązać bez udziału polskiej partii komunistycznej. Dnia 20 sierpnia radziecki organ rządowy „Izwiestia” opublikował materiał swojego warszawskiego korespondenta na temat polskiego premiera Tadeusza Mazowieckiego. Dziennik uważnie przeanalizował przebieg kariery Mazowieckiego, w tym internowanie w latach 1981–82, szczególną uwagę poświęcając jego znaczącej roli w niedawnych rozmowach Okrągłego Stołu.

    […]

     

    Komentarz:

    Opublikowana treść rozmowy telefonicznej pokazuje, jak uważnie Moskwa obserwuje sytuację w Polsce. Nie jest jasne, z czyjej inicjatywy doszło do rozmowy. W tym przypadku jednak w interesie polskiej partii komunistycznej leżało ujawnienie stanowiska Moskwy wobec powołania nowego rządu, a tym samym podkreślenie znaczenia jej żądań dotyczących obsadzenia stanowisk ministerialnych. Artykuł w „Izwiestiach” nie jest neutralny – nowy premier jest w nim przedstawiony w raczej pozytywnym świetle, natomiast do polskiej partii komunistycznej autor tekstu odnosi się wręcz pogardliwie. Jest mało prawdopodobne, aby artykuł opublikowano bez wiedzy radzieckiego przywództwa. Wydaje się, że w tym przypadku Moskwa sygnalizuje, iż:

    A) wydarzenia w Polsce zostały zaakceptowane, w związku z czym bezpośrednia interwencja jest obecnie niemożliwa;

    B) decyzji jeszcze nie podjęto i sytuację nadal należy analizować.

     

    W każdym razie postawa Moskwy wydaje się przychylna, w szczególności w świetle artykułu w „Izwiestiach”, i cechuje ją wola, aby w Polsce został wypracowany konsensus między narodem a kierownictwem. Moskwa uważa, że proces ten jest ważniejszy niż obstawanie przy dotychczasowym monopolu władzy PZPR. [całość zob. niżej dok. nr 32]

     

    1. 12 września 1989, notatka w sprawie utworzenia rządu Tadeusza Mazowieckiego

    Rząd Mazowieckiego ma dziś zostać zatwierdzony przez Sejm. Pojawienie się w Europie Wschodniej rządu, którym nie kieruje partia komunistyczna, jest wydarzeniem o historycznym znaczeniu. Sukces ten nie jest jednak zagwarantowany i obawy Wałęsy prawdopodobnie są szczere. Wiele będzie zależało od tego, czy polityka nowego rządu dostosuje się do wymogów, jakie narzuca jej niemal rozpaczliwa sytuacja gospodarcza. [całość zob. niżej dok. nr 33]

     

    1. 28 listopada 1989, notatka z wizyty premiera Tadeusza Mazowieckiego w ZSRR

    Wizyta symbolizowała oficjalną sekularyzację stosunków polsko-radzieckich, choć KPZR będzie nadal ściśle współpracować z PZPR. Mazowiecki potwierdza lojalność Polski wobec Układu Warszawskiego. Obie strony ostrzegają przed zjednoczeniem Niemiec.

     

    Komentarz:

    Wydaje się, że obydwie strony podeszły do wizyty w sposób ostrożny i taktowny. W swoich oświadczeniach oraz we wspólnym oświadczeniu Mazowiecki i przywódcy ZSRR podkreślili nowe otwarcie w stosunkach polsko-radzieckich, ich dezideologizację oraz wolę odwrócenia tej karty historii i wkroczenia w nową erę, która będzie naznaczona oświeconą dbałością o własne interesy narodowe, takie jak przestrzeganie zobowiązań sojuszniczych. Jednocześnie ich wypowiedzi w kwestii niemieckiej utrzymane były w starym duchu, co zapewne było obliczone na osiągnięcie pozytywnych reakcji zarówno z Warszawy, jak i z Moskwy (o ile nie zostanie to odebrane zbyt poważnie gdzie indziej).

     

    Jest jednak i druga strona medalu. Mimo zapewnień Mazowieckiego, że każdy polski rząd będzie podejmował wysiłki na rzecz budowania jak najlepszych relacji z Moskwą, i pozornej akceptacji tego stanu rzeczy przez radzieckich przywódców, z niedawnych gestów poparcia dla Rakowskiego ze strony tych ostatnich, a także innych publicznych przejawów jej współpracy z polską partią komunistyczną wynika jednak, że KPZR nie spisała PZPR na straty. Istotnie, z otrzymanych relacji wynika, że ZSRR nalega na zaangażowanie PZPR we wszystkie kontakty między Polską a Związkiem Radzieckim (nie tylko w formie, na przykład, obecności Jaruzelskiego i Siwickiego na spotkaniach Układu Warszawskiego). Sądzimy, że musiał to być przynajmniej domniemany warunek współpracy Moskwy z Mazowieckim i innymi ministrami z Solidarności. Jest to również zgodne z wypowiedzią Szewardnadzego na forum Rady Najwyższej w dniu 17 listopada, warunkującą radzieckie poparcie dla rządu Mazowieckiego zgodą tegoż na utrzymanie bliskich powiązań między KPZR a PZPR.

     

    Sugeruje to, że Moskwa nadal będzie dążyć do utrzymania ścisłych stosunków międzypartyjnych jako warunku koniecznego dla dobrych relacji z każdym reformatorskim rządem w Europie Wschodniej. W takim przypadku wydarzenia w NRD mogą być dla ZSRR szczególnym powodem do obaw, gdyby SPJN miała pójść w ślady Węgier i zlikwidować wszelkie podstawy dla takich kontaktów. Może to również tłumaczyć entuzjazm, z jakim Gorbaczow publicznie wyraził zadowolenie z wyboru Urbanka na Sekretarza Generalnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji. [całość zob. niżej dok. nr 39]

     

    1. 3 lipca 1991, protokół posiedzenia Rady NATO z udziałem prezydenta Lecha Wałęsy i ministra Krzysztofa Skubiszewskiego

    Sojusz ma zaszczyt powitać na dzisiejszym posiedzeniu prezydenta Polski Lecha Wałęsę. Jego wizyta jest kolejnym kamieniem milowym w dążeniu Sojuszu do rozwijania stosunków z narodami Europy Wschodniej i Środkowej w duchu zaufania, przyjaźni i współpracy. W imieniu Rady Północnoatlantyckiej pragnę serdecznie powitać prezydenta Lecha Wałęsę oraz ministra spraw zagranicznych Krzysztofa Skubiszewskiego.

    […]

    Sojusz zdaje sobie sprawę z trudności związanych z wdrażaniem reform oraz odbudową narodów dzisiejszej Europy Środkowej i Wschodniej. Zobowiązaliśmy się do wsparcia i aktywnej współpracy w realizacji tego najważniejszego zadania. Obszar zainteresowania Sojuszu nigdy nie będzie się ograniczał jedynie do bezpieczeństwa i dobrobytu jego członków. Bezpieczeństwo jest niepodzielne. Trwające podziały gospodarcze osłabiałyby je nie mniej niż podziały ideologiczne. Materialne i moralne wsparcie członków Sojuszu dla nowych demokracji będzie zatem naszą najlepszą polityką bezpieczeństwa.

    […]

    Lech WAŁĘSA

    Szanowny Panie Sekretarzu, Ekscelencje, panie i panowie! Potwierdzam naszą wiarę w cele i zasady zagwarantowane w Karcie Narodów Zjednoczonych oraz naszą wolę życia w zgodzie z narodami i rządami świata. Jesteśmy zdecydowani stać na straży wolności, wspólnego dziedzictwa i cywilizacji zbudowanej na fundamentach demokracji, wolności jednostki i państwa prawa. Te oraz inne słowa zaczerpnięte z tego historycznego traktatu są słowami, które polski naród od zawsze chciał wypowiadać.

     

    W podzielonej Europie zawsze staliśmy po stronie tych samych wartości. Wartości, których bronili polscy żołnierze w 1939 roku, a także później, na frontach i w podziemiu. Wartości, które przejęła Solidarność, i które po jej zwycięstwie stały się fundamentem nowej Polski. Wartości, dla których tworzona dziś suwerenna III Rzeczpospolita powraca na swe miejsce w Europie. Układ Warszawski nie był elementem bezpieczeństwa europejskiego, a raczej czynnikiem równowagi sił.

    […]

    Szanowni Państwo! Bezpieczna Europa to jedna Europa – Europa, której granice jako struktury KBWE sięgają Pacyfiku, i Europa, która jako struktura polityczna obejmuje cały kontynent. Polska zrobi wszystko, co w jej mocy, aby przyczynić się do budowy takiej Europy. [całość zob. niżej dok. nr 53]

     

     

    Pełna lista odtajnionych dokumentów

    1987

    1. 22 stycznia 1987, analiza zysków i strat okresu Solidarności
    2. 9 września 1987, notatka w sprawie tzw. Planu Jaruzelskiego (dotyczącego ograniczenia wyścigu zbrojeń)
    3. 14 grudnia 1987, notatka o polskim referendum z 29 listopada 1987 dot. reform gospodarczych

    1988

    1. 13 stycznia 1988, notatka o stosunkach polsko-radzieckich w kontekście przynależności Polski do Układu Warszawskiego
    2. 15 stycznia 1988, notatka na temat aktualnej sytuacji w Polsce
    3. 8 lutego 1988, notatka w sprawie możliwych działań gen. Wojciecha Jaruzelskiego
    4. 28 kwietnia 1988, notatka na temat protestów w polskich zakładach przemysłowych
    5. 11 maja 1988, notatka na temat bieżącej sytuacji w Polsce
    6. 19 maja 1988, notatka o dyskusji Komitetu Politycznego NATO w sprawie sytuacji w Polsce
    7. 20 maja 1988, notatka w sprawie fali strajków w Polsce
    8. 18 lipca 1988, notatka o sytuacji wewnętrznej Polski (dialog władzy z opozycją)
    9. 1 sierpnia 1988, notatka o wizycie Michaiła Gorbaczowa w Polsce
    10. 30 sierpnia 1988, notatka na temat sytuacji strajkowej w Polsce
    11. 12 września 1988, notatka o sytuacji w Polsce i rozmowach władzy z opozycją
    12. 27 września 1988, raport ambasady Kanady w Warszawie o sytuacji w Polsce i planowanych obradach Okrągłego Stołu
    13. 21 listopada 1988, notatka z posiedzenia Rady NATO (z 9 listopada 1988) poświęconego wizycie premier Margaret Thatcher w Polsce
    14. 15 grudnia 1988, notatka o sytuacji w Polsce i zmianach politycznych

     

    1989

    1. 6 stycznia 1989, notatka o sytuacji politycznej i osłabieniu PZPR
    2. 13 lutego 1989, notatka o sytuacji w Polsce po rozpoczęciu obrad Okrągłego Stołu
    3. 5 kwietnia 1989, raport ambasady Kanady w Warszawie o podpisaniu porozumień Okrągłego Stołu
    4. 7 kwietnia 1989, propozycja zwołania Rady NATO w związku z sytuacją w Polsce
    5. 11 kwietnia 1989, raport ambasady Kanady w Warszawie o ewentualnych planach utworzenia IV RP
    6. 18 kwietnia 1989, protokół posiedzenia Rady NATO (z 7 kwietnia 1989) w sprawie sytuacji w Polsce
    7. 7 czerwca 1989, notatka oceniająca wynik wyborów z 4 czerwca 1989
    8. 13 czerwca 1989, informacja na temat reakcji władz komunistycznych na wynik wyborów
    9. 16 czerwca 1989, protokół posiedzenia Rady NATO (z 13 kwietnia 1989) w sprawie wydarzeń w Polsce
    10. 21 czerwca 1989, notatka o wizycie prezydenta Francji w Polsce
    11. 4 lipca 1989, notatka w sprawie kryzysu politycznego dot. urzędu prezydenta PRL
    12. 23 sierpnia 1989, notatka w sprawie wpływu politycznych przemian na sytuację Wojska Polskiego
    13. 24 sierpnia 1989, notatka w sprawie polsko-radzieckich prób pozyskania informacji o nowoczesnych technologiach
    14. 24 sierpnia 1989, notatka w sprawie utworzenia koalicji rządowej w Polsce
    15. 25 sierpnia 1989, notatka o reakcjach ZSRR na sytuację w Polsce
    16. 12 września 1989, notatka w sprawie utworzenia rządu Tadeusza Mazowieckiego
    17. 13 września 1989, raport ambasady Kanady w Warszawie: ocena składu rządu Tadeusza Mazowieckiego
    18. 13 września 1989, protokół posiedzenia Rady NATO (z 8 września 1989) w sprawie inicjatywy Wielkiej Brytanii dotyczącej Polski
    19. 15 września 1989, notatka ambasadora Kanady o rozmowie z premierem Tadeuszem Mazowieckim
    20. 21 października 1989, notatka z wizyty premiera Tadeusza Mazowieckiego we Włoszech
    21. 8 listopada 1989, analiza sytuacji w ZSRR i w krajach Europy Środkowej i Wschodniej w okresie kwiecień–październik 1989
    22. 28 listopada 1989, notatka z wizyty premiera Tadeusza Mazowieckiego w ZSRR
    23. 14 grudnia 1989, notatka z wizyty Lecha Wałęsy w Wielkiej Brytanii

    1990

    1. 19 stycznia 1990, notatka o pierwszych 100 dniach rządu Tadeusza Mazowieckiego
    2. 10 kwietnia 1990, notatka w sprawie urzędu prezydenta RP
    3. 17 kwietnia 1990, notatka o prezydenckich planach Lecha Wałęsy
    4. 26 czerwca 1990, notatka w sprawie reorganizacji MSZ RP
    5. 24 lipca 1990, notatka o polskich reakcjach na decyzje szczytu NATO w Londynie
    6. 9 sierpnia 1990, projekt odpowiedzi Sekretarza Generalnego NATO na list ministra spraw zagranicznych Krzysztofa Skubiszewskiego w sprawie nawiązania stosunków dyplomatycznych miedzy Polską a Paktem Północnoatlantyckim
    7. 19 września 1990, notatka z wizyty Sekretarza Generalnego NATO w Polsce
    8. 19 października 1990, analiza w sprawie ustanowienia w Polsce systemu demokratycznego

    1991

    1. 8 lutego 1991, informacja w sprawie polskich działań związanych z działaniami wojsk radzieckich na Litwie
    2. 21 lutego 1991, notatka w sprawie sejmowego wystąpienia ministra Krzysztofa Skubiszewskiego dot. kwestii bezpieczeństwa
    3. 13 marca 1991, notatka w sprawie sytuacji w Polsce po objęciu urzędu prezydenta przez Lecha Wałęsę
    4. 16 kwietnia 1991, notatka w sprawie Partii „X” i Stana Tyminskiego
    5. 3 lipca 1991, protokół posiedzenia Rady NATO z udziałem prezydenta Lecha Wałęsy
    6. 1 października 1991, notatka w sprawie pierwszych w pełni demokratycznych wyborów parlamentarnych w Polsce
    7. 10 października 1991, notatka o polskiej polityce wschodniej
    8. 31 października 1991, notatka w sprawie sytuacji wewnętrznej Polski

    W dokumentach występuje duża liczba skrótów - ich rozwinięcie znajdą Państwo w załączonym materiale (format PDF).

     

    Opracowanie Historyk MSZ i Wydział Wiedzy Historycznej.

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: