close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć
  • WYDARZENIA

  • 10 października 2014

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych upublicznia dokumenty dotyczące jeńców radzieckich w Polsce w latach 1919–1921 przechowywane w genewskim archiwum Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża.

    Sprawa jeńców radzieckich w Polsce wzbudziła zainteresowanie zarówno Czerwonego Krzyża jak i Komisji Epidemiologicznej Ligi Narodów. Przedstawiciele obydwu instytucji wizytowali obozy, w których przetrzymywano jeńców radzieckich. W przekazywanych raportach opisywali panujące w nich warunki i problemy, z jakimi zmagały się władze polskie.

     

    Cechą charakterystyczną udostępnionych materiałów jest ich wysoka wiarygodność – nie są to bowiem sprawozdania przygotowane przez jedną ze stron konfliktu, ale dokumenty wytworzone przez pracowników organizacji międzynarodowych.

     

    Dokumenty (pliki pdf):

     

    Dokument nr 1.

    Dokument nr 2.

    Dokument nr 3.

    Dokument nr 4.

    Sprawa jeńców

     

    W wyniku wojny polsko-bolszewickiej prowadzonej w latach 1919–1921 do niewoli trafili żołnierze walczący po obydwu stronach frontu. Ocenia się, że w chwili zawieszenia działań wojennych (pod koniec 1920 roku) w Polsce znajdowało się około 80–85 tys. jeńców bolszewickich. Większość z nich znalazła się tam po bitwie warszawskiej z sierpnia 1920 r. Z kolei wg ocen historyków liczbę polskich żołnierzy ujętych przez wojska bolszewickie szacuje się na ok. 60 tys.

     

    Obie strony konfliktu dążyły do wzajemnej wymiany jeńców. W tym celu już 6 września 1920 r. przedstawiciele polskiego i rosyjskiego Czerwonego Krzyża podpisali w Berlinie stosowne porozumienie. Dodatkowo 24 lutego 1921 roku zawarto układ o repatriacji zakładników, jeńców i repatriantów. Na mocy obydwu porozumień do października 1921 roku większość radzieckich żołnierzy została zwolniona z obozów jenieckich i przekazana do Rosji.

     

    Tragicznym aspektem była wysoka śmiertelność jeńców spowodowana głownie epidemiami panującymi w zniszczonej wojną Polsce. Kwestia ta była przedmiotem badań, opartych na bogatym materiale źródłowym, prowadzonych przez polskich i rosyjskich historyków. Wg polskich ocen liczba zmarłych w całym okresie działania obozów wyniosła ok. 16–17 tys. Historycy rosyjscy szacują zaś liczbę ofiar na 18–20 tys.

    W latach 90., po oficjalnym potwierdzeniu przez władze radzieckie odpowiedzialności ZSRR za zbrodnię katyńską z 1940 roku, część dziennikarzy i publicystów sformułowała zarzut masowej eksterminacji jeńców radzieckich. Celem tego typu działań propagandowych była relatywizacja wspomnianej zbrodni katyńskiej.

     

    W prezentowanych dokumentach znajdują się informacje potwierdzające ustalenia historyków mówiące o wysokiej śmiertelności spowodowanej trudną sytuacją gospodarczą państwa polskiego i panującymi epidemiami. Tym samym upublicznione dokumenty stanowią kolejny dowód na nieprawdziwość formułowanych zarzutów o celowej eksterminacji jeńców radzieckich.

     

    Oprac. Historyk MSZ i Wydział Wiedzy Historycznej.

    Kwatera główna Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża w Genewie, 2014 r. (AMSZ).
    Kwatera główna Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża w Genewie, 2014 r. (AMSZ).
    Budynek archiwum MKCK, 2014 r. (AMSZ).
    Budynek archiwum MKCK, 2014 r. (AMSZ).
    Okładka jednego z tomów raportów misji w Warszawie, 2014 r. (AMSZ).
    Okładka jednego z tomów raportów misji w Warszawie, 2014 r. (AMSZ).
    Pieczęcie misji w Warszawie (AMSZ).
    Pieczęcie misji w Warszawie (AMSZ).

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: