close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć
  • WIADOMOŚCI

  • 16 września 2014

    Polsko-radziecki pakt nieagresji z 25 lipca 1932 roku, deklaracja o niestosowaniu przemocy między Polską a Niemcami z 26 stycznia 1934 roku, instrukcja ministra spraw zagranicznych Józefa Becka dla polskiego ambasadora w Moskwie – MSZ upublicznia mało znane dokumenty związane z 17 września 1939 roku i agresją Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich na Polskę.

    W kwietniu 1939 roku Niemcy wypowiedziały zawartą w 1934 roku polsko-niemiecką deklarację o niestosowaniu przemocy, zaś 17 września 1939 roku ZSRR złamał obowiązujący pakt o nieagresji z 1932 roku, a wojska radzieckie przekroczyły wschodnią granicę Polski.

     

    Nad ranem 17 września 1939 roku polski ambasador w Moskwie, Wacław Grzybowski odmówił przyjęcia od władz radzieckich noty uzasadniającej agresję ZSRR. Krok ten poparł Józef Beck, minister spraw zagranicznych II Rzeczypospolitej, który w tym czasie, wraz z akredytowanym w Warszawie korpusem dyplomatycznym, przebywał już w miejscowości Kuty, w drodze do granicy z Rumunią.

     

    Wojska radzieckie wkroczyły do Polski na podstawie tajnego protokołu do niemiecko-radzieckiego paktu o nieagresji z 23 sierpnia 1939 roku, zwanego od nazwisk podpisujących go ministrów spraw zagranicznych układem Ribbentrop-Mołotow. Żołnierze najeźdźcy od razu przystąpili do zajmowania terenów wytyczonych na mapie, która stanowiła aneks niemiecko-radzieckiego układu.

     

    Radziecka agresja przyśpieszyła klęskę militarną polskich wojsk w kampanii wrześniowej, a nowa sytuacja strategiczna przesądziła o losach Polski w rozpoczętej 1 września 1939 roku II wojnie światowej.

     

    Poniżej w galerii przedstawiamy kilka mało znanych dokumentów, związanych z wydarzeniami sprzed 75 lat. Materiały pochodzą z Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Archiwum Akt Nowych, Archiwum MSZ Niemiec (Politische Archiv des Auswärtigen Amts), Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego oraz Hoover Institution Archives.

     

     

    Biuro Rzecznika Prasowego 

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych

    Polsko-radziecki Pakt nieagresji z 25 lipca 1932 r., strona 1 (AMSZ).
    Polsko-radziecki Pakt nieagresji z 25 lipca 1932 r., strona 1 (AMSZ).
    Pakt nieagresji z 25 lipca 1932 r., strona 2, atak na Polskę złamał artykuł pierwszy tej umowy (AMSZ).
    Pakt nieagresji z 25 lipca 1932 r., strona 2, atak na Polskę złamał artykuł pierwszy tej umowy (AMSZ).
    Deklaracja o niestosowaniu przemocy między Polską a Niemcami z 26 stycznia 1934 r., okładka (AMSZ).
    Deklaracja o niestosowaniu przemocy między Polską a Niemcami z 26 stycznia 1934 r., okładka (AMSZ).
    Instrukcja ministra Józefa Becka dla ambasadora Wacława Grzybowskiego, 17 września 1939 r. (Hoover Institution Archives, HI-I-243 kl. 272).
    Instrukcja ministra Józefa Becka dla ambasadora Wacława Grzybowskiego, 17 września 1939 r. (Hoover Institution Archives, HI-I-243 kl. 272).
    Mapa-załącznik do radziecko-niemieckiego traktatu o granicach i przyjaźni z 28 września 1939 r. z ostatecznym określeniem obszarów Polski zajętych przez ZSRR i Trzecią Rzeszę, niebieski kolor podpis Józefa Stalina, czerwony kolor - podpis Joachima von Ribbentropa (reprodukcja wydana przez Politische Archiv des Auswärtigen Amts).
    Mapa-załącznik do radziecko-niemieckiego traktatu o granicach i przyjaźni z 28 września 1939 r. z ostatecznym określeniem obszarów Polski zajętych przez ZSRR i Trzecią Rzeszę, niebieski kolor podpis Józefa Stalina, czerwony kolor - podpis Joachima von Ribbentropa (reprodukcja wydana przez Politische Archiv des Auswärtigen Amts).
    Informacja Agencji Prasowej Rzeszy Niemieckiej o podpisaniu traktatu Ribbentrop-Mołotow, 24 sierpnia 1939 r. (Politische Archiv des Auswärtigen Amts, Büro des Staatssekretär, R-29723 Russland, k. 24029).
    Informacja Agencji Prasowej Rzeszy Niemieckiej o podpisaniu traktatu Ribbentrop-Mołotow, 24 sierpnia 1939 r. (Politische Archiv des Auswärtigen Amts, Büro des Staatssekretär, R-29723 Russland, k. 24029).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, konsula w Konsulacie RP w Czerniowcach o wydarzeniach na terenie placówki w połowie września, 1 listopada 1939 r., strona pierwsza z informacją o transporcie polskiego złota (Instytut Polski i Muzeum gen. Sikorskiego w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, konsula w Konsulacie RP w Czerniowcach o wydarzeniach na terenie placówki w połowie września, 1 listopada 1939 r., strona pierwsza z informacją o transporcie polskiego złota (Instytut Polski i Muzeum gen. Sikorskiego w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona druga, wydarzenia z 13-15 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona druga, wydarzenia z 13-15 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona trzecia, wydarzenia z 15 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona trzecia, wydarzenia z 15 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona czwarta, wydarzenia z 15-16 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona czwarta, wydarzenia z 15-16 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona piąta, wydarzenia z 16-17 września 1939 r., m.in. informacja: "Bolszewicy przekroczyli granicę i że w ciągu dnia należy się spodziewać przyjazdu do Czerniowiec Rządu" (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona piąta, wydarzenia z 16-17 września 1939 r., m.in. informacja: "Bolszewicy przekroczyli granicę i że w ciągu dnia należy się spodziewać przyjazdu do Czerniowiec Rządu" (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona szósta, wydarzenia z 18 września 1939 r., m.in.: "około godziny 3 nad ranem przyjechał pan minister Beck" (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona szósta, wydarzenia z 18 września 1939 r., m.in.: "około godziny 3 nad ranem przyjechał pan minister Beck" (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona siódma, wydarzenia z 18-24 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona siódma, wydarzenia z 18-24 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona ósma, wydarzenia z 18-24 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Raport Tadeusza Buynowskiego, strona ósma, wydarzenia z 18-24 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Załącznik do raportu Tadeusza Buynowskiego, telefonogram z Ambasady RP w Bukareszcie w sprawie noty Władimira Potiomkina z 17 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Załącznik do raportu Tadeusza Buynowskiego, telefonogram z Ambasady RP w Bukareszcie w sprawie noty Władimira Potiomkina z 17 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Załącznik do raport Tadeusza Buynowskiego, telefonogram z Ambasady RP w Bukareszcie w sprawie wezwania ambasadora Wacława Grzybowskiego do Potiomkina 17 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Załącznik do raport Tadeusza Buynowskiego, telefonogram z Ambasady RP w Bukareszcie w sprawie wezwania ambasadora Wacława Grzybowskiego do Potiomkina 17 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Załącznik do raportu Tadeusza Buynowskiego, tekst orędzia prezydenta RP, 17 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Załącznik do raportu Tadeusza Buynowskiego, tekst orędzia prezydenta RP, 17 września 1939 r. (IPMS w Londynie, kolekcja 82/20).
    Jeden z paszportów wydanych przez Konsulat RP w Czerniowcach, 21 września 1939 r. (AMSZ)
    Jeden z paszportów wydanych przez Konsulat RP w Czerniowcach, 21 września 1939 r. (AMSZ)
    Wpis do Paszportu o zapomodze udzielonej przez Konsulat RP w Czerniowcach, 3 października 1939 r. (AMSZ)
    Wpis do Paszportu o zapomodze udzielonej przez Konsulat RP w Czerniowcach, 3 października 1939 r. (AMSZ)
    Paszport dyplomatyczny Juliusza Dzianotta, referendarza w Departamencie Konsularnym MSZ, z wpisem przedłużającym ważność dokumentu sporządzonym 17 września 1939 r. "w miejscu postoju" (Archiwum Akt Nowych).
    Paszport dyplomatyczny Juliusza Dzianotta, referendarza w Departamencie Konsularnym MSZ, z wpisem przedłużającym ważność dokumentu sporządzonym 17 września 1939 r. "w miejscu postoju" (Archiwum Akt Nowych).

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: