Współpracę UE z Organizacją Narodów Zjednoczonych w dziedzinie zarządzania kryzysowego reguluje deklaracja podpisana we wrześniu 2003 r. w Nowym Jorku. UE i ONZ utworzyły mechanizm konsultacyjny na szczeblu roboczym, w ramach którego podejmują działania dotyczące planowania, szkoleń, wymiany informacji i doświadczeń z zakresu zarządzania kryzysowego. W listopadzie 2005 r. w Departamencie Operacji Pokojowych ONZ w Nowym Jorku ustanowiono wojskowego oficera łącznikowego UE. W czerwcu 2007 r. organizacje podpisały Wspólne Oświadczenie w sprawie wzmocnienia współpracy UE – ONZ w zarządzaniu kryzysowym (odwołanie do możliwości użycia Grup Bojowych w operacji prowadzonej przez UE na prośbę RB ONZ). W odpowiedzi na prośbę ONZ o wsparcie sił MONUC w Demokratycznej Republice Konga w celu nadzorowania procesu wyborczego w tym kraju, UE przeprowadziła w 2006 r. DRK operację EUFOR RD Congo. Organizacje koordynowały wysiłki podejmowane w Sudanie, współpracowały przy przejęciu zadań EUFOR Tchad/RCA przez MINURCAT oraz na terytorium Kosowa.

Współpraca UE – Unia Afrykańska (UA)

Działania UE na kontynencie afrykańskim w zakresie zapobiegania konfliktom i reagowania kryzysowego stały się jednym z istotniejszych aspektów WPBiO. W relacjach tych obowiązuje zasada African ownership, oznaczająca zasadniczą odpowiedzialność Afryki, w tym UA za pokój i bezpieczeństwo na kontynencie. Rola UE ma być pomocnicza. W celu wzmocnienia politycznego dialogu z UA w Addis Abebie utworzono przedstawicielstwo Komisji Europejskiej oraz wyznaczono Specjalnego Przedstawiciela UE (EUSR).

W okresie maj 2005 – grudzień 2007 UE udzielała wsparcia rzeczowego i eksperckiego misji pokojowej UA AMIS w Darfurze. W styczniu 2008 r. rozpoczęła się pierwsza edycja programu szkoleniowego dla państw afrykańskich Euro-Recamp, obejmującego cykl szkoleń i ćwiczeń w zakresie zarządzania kryzysowego dla wyższych urzędników, wojskowych i policjantów. UE pomaga w budowaniu tzw. African Peace and Security Architecture (APSA), w tym utworzeniu afrykańskich sił szybkiego reagowania (African Standby Force).

Współpraca UE – Rosja

Na szczycie UE – Rosja w maju 2005 r. przyjęto tzw. mapy drogowe w sprawie czterech wspólnych przestrzeni, w tym dotyczącej bezpieczeństwa zewnętrznego. Zakres proponowanej współpracy obejmuje: wzmocniony dialog i współpracę na arenie międzynarodowej w celu promowania bezpieczeństwa i stabilności; walkę z terroryzmem; nieproliferację broni masowego rażenia (BMR) i środków jej przenoszenia, wzmacnianie reżimów kontroli eksportu uzbrojenia, współpracę w zakresie zarządzania kryzysowego oraz współpracę w zakresie ochrony ludności. Dotychczas rosyjskie propozycje implementacji podjętych zobowiązań skupiały się raczej na próbach przekonywania UE o konieczności tworzenia nowych struktur instytucjonalnych.

Możliwości współpracy w zakresie zarządzania kryzysowego były dotychczas ograniczone. Rosja dążyła do opracowania koncepcji wspólnych operacji Rosja – UE (joint operations), co wykracza poza istniejące struktury współpracy z państwami trzecimi w zakresie operacji kryzysowych, przyjęte na szczycie w Sewilli w grudniu 2002 r. Moskwa odmawia podpisania porozumienia ramowego o udziale w operacjach kryzysowych UE na zasadach oferowanych innym partnerom UE, dążąc do podkreślenia swojego specjalnego statusu. Równoprawny status Rosji mógłby skutecznie blokować działania unijne już na etapie planowania operacji i ustalania mandatu.

Rosja wspierała, w oparciu o porozumienie ad hoc, operację wojskową UE w Czadzie i Republice Środkowoafrykańskiej, wnosząc kontrybucję w postaci 4 helikopterów transportowych i 120 – osobowego personelu do ich obsługi.

Problematyka współpracy w zakresie zarządzania kryzysowego jest elementem agendy negocjacji nowego porozumienia UE – Rosja.

Współpraca UE – Ukraina

Za sukces współpracy UE z Ukrainą w zakresie WPBiO (zwłaszcza w kontekście postawy Rosji) należy uznać podpisanie przez Ukrainę ramowego porozumienia o udziale w operacjach unijnych oraz porozumienia o ochronie informacji niejawnych.

Wysoko ocenia się zaangażowanie Ukrainy w rozwiązywanie konfliktu w Naddniestrzu, w tym plan prezydenta Juszczenki (2005) dotyczący włączenia UE i USA do negocjacji oraz współpracę przy tworzeniu i prowadzeniu unijnej misji granicznej (EUBAM Moldova/Ukraine). W ramach dialogu polityczno – wojskowego ukraiński Szef Sztabu spotyka się regularnie z Przewodniczącym Komitetu Wojskowego UE (EUMC) i Dyrektorem Generalnym Sztabu Wojskowego UE (EUMS); odbywają się też konsultacje na poziomie eksperckim. Ustanowiony został kanał współpracy z Sekretariatem Rady UE w zakresie cywilnego zarządzania kryzysowego. Ukraińcy mają możliwość udziału w ćwiczeniach na potrzeby operacji zarządzania kryzysowego UE oraz kursach oferowanych przez stronę unijną w zakresie WPBiO. Ukraina uczestniczy w operacji EUPM w Bośni i Hercegowinie (obecnie 3 ekspertów).

Współpraca w ramach Procesu Barcelońskiego

Na szczycie szefów państw i rządów uczestniczących w Procesie Barcelońskim, który odbył się w listopadzie 2005 r. w Barcelonie przyjęto 5-letni program pracy tego forum. Dokument wskazuje m.in. na potrzebę rozwijania dialogu w ramach WPBiO i wzmocnienia współpracy w oparciu o dobrowolny udział partnerów w unijnych operacjach poszukiwawczych i ratowniczych, ochrony ludności oraz misjach prewencyjnych i zarządzania kryzysowego. 13 lipca 2008 r. w Paryżu powołano do życia Unię dla Śródziemnomorza, która ma stanowić uzupełnienie i wzmocnienie istniejących struktur współpracy.

Dotychczas możliwości pogłębienia kontaktów z partnerami śródziemnomorskimi w zakresie WPBiO były jednak ograniczone. Konflikt izraelsko – palestyński stanowi jedną z zasadniczych barier dla wzmocnienia współpracy w zakresie bezpieczeństwa z państwami regionu. Ponadto, państwa te preferują rozwijanie dwustronnych stosunków z UE w zakresie bezpieczeństwa i interesów strategicznych oraz przedkładają współpracę rozwijaną w ramach NATO nad dialog w ramach EPBiO. Współpraca ograniczała się dotychczas do dyskusji, wymiany poglądów i przyjmowania deklaracji, którym nie towarzyszyły zobowiązania do podjęcia konkretnych inicjatyw. Część partnerów śródziemnomorskich uczestniczyła w kilku misjach UE.