Oficjalne kontakty dyplomatyczne pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Europejską Wspólnotą Węgla i Stali (EWWiS) nawiązane zostały w 1953 r., kiedy USA mianowały pierwszych obserwatorów przy EWWiS. W ramach Deklaracji Transatlantyckiej, przyjętej przez Wspólnoty Europejskie i USA w 1990 r., ustanowiono sformalizowany dialog polityczny pomiędzy stronami, który miał się odbywać na różnych szczeblach i dotyczyć zagadnień politycznych, gospodarczych, naukowo technicznych oraz kulturalnych.

Kolejnym etapem rozwoju wzajemnych stosunków było podpisanie w 1995 r. Nowej Agendy Transatlantyckiej (NTA - New Transatlantic Agenda). Strony zobowiązały się do dalszych działań na rzecz politycznego i gospodarczego partnerstwa, zmieniając przy tym formułę współpracy z "konsultacji" na rzecz "wspólnych działań". Za najważniejsze obszary kooperacji uznano: promowanie pokoju, stabilności i rozwoju demokracji na świecie; podejmowanie działań w odpowiedzi na wyzwania globalne; rozwój handlu światowego i zacieśnianie współpracy ekonomicznej; budowanie tzw. "mostów przez Atlantyk".

Postanowienia podpisanego w 1998 r. Transatlantyckiego Partnerstwa Gospodarczego (TEP - Transatlantic Economic Partnership) stanowiły rozwinięcie zagadnień poruszonych w NTA. Za priorytety współpracy dwustronnej uznano: eliminację barier w handlu towarami i usługami, działania na rzecz wzajemnego uznawania norm i standardów technicznych oraz kwalifikacji zawodowych, a także zagadnienia dotyczące m.in. zamówień publicznych, prawa własności intelektualnej, biotechnologii, ochrony środowiska i standardów w produkcji żywności. W zakresie współpracy wielostronnej skoncentrowano się na postępach w dalszej liberalizacji handlu światowego, a zwłaszcza na implementacji porozumień zawartych w ramach WTO.

W marcu 2008 r. w związku z dalszym rozszerzeniem agendy współpracy UE-USA na nowe obszary podpisano specjalny plan rozwoju współpracy w dziedzinie cywilno-wojskowego zarządzania kryzysowego oraz zapobiegania konfliktom.

W efekcie stopniowego rozszerzania się wzajemnej współpracy pomiędzy UE i USA ustanowiono zinstytucjonalizowany system komunikowania się, w którym najważniejszym elementem są spotkania na szczycie – odbywają się raz w roku w formule Prezydent USA, Przewodniczący Rady Europejskiej oraz Przewodniczący Komisji Europejskiej (w szczycie z reguły biorą udział także Sekretarz Stanu USA i Wysoki Przedstawiciel UE ds. Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa). Decyzje podjęte na tym szczeblu nadają zasadniczy kształt stosunkom transatlantyckim oraz wyznaczają kierunki dalszej współpracy.

Współpraca gospodarcza 

W kontekście wydarzeń bilansu corocznych spotkań na szczycie za najważniejszy element relacji UE - USA uznać należy zacieśnianie więzów ekonomicznych. Intensywność dialogu transatlantyckiego w kwestiach gospodarczych w tej sferze wynika z daleko idącej integracji państw UE w dziedzinie jednolitego rynku. Obecnie UE i USA tworzą największy i najsilniejszy obszar współpracy gospodarczej na świecie. Celem priorytetowym UE pozostaje intensyfikacja działań na rzecz wzmocnienia i liberalizacji wymiany handlowej oraz inwestycji. Jego realizacji służy działalność Transatlantyckiej Rady Gospodarczej (Transatlantic Economic Council, TEC), powołanej do życia podczas szczytu UE – USA (30 kwietnia 2007 r.) w Waszyngtonie. Prace TEC koncentrują się wokół problematyki eliminacji barier handlowych, promocji inwestycji, koordynacji rynków finansowych i ochrony praw własności intelektualnej.

Współpraca polityczna 

UE postrzega Waszyngton jako partnera w rozwiązywaniu problemów o charakterze globalnym. Definiuje „polityczną agendę” tej współpracy w sposób bardzo szeroki. Do jej najważniejszych elementów należą:

1. promocja międzynarodowego pokoju, demokracji, praw człowieka.
   UE i Waszyngton aktywnie angażują się w promocję reform politycznych i gospodarczych w takich regionach jak: Bliski Wschód, Europa Wschodnia, Bałkany Zachodnie, Afryka oraz Ameryka Łacińska.
    
2. walka z międzynarodowym terroryzmem.
   Sojusznicy europejscy poparli działania militarne USA w Afganistanie, wielu z nich uczestniczy w operacji NATO – ISAF. Należy podkreślić aktywność Unii Europejskiej w zakresie rekonstrukcji Afganistanu. Inne dziedziny współpracy w zakresie zwalczania terroryzmu to m.in., walka z finansowaniem działalności terrorystycznej oraz przeciwdziałanie procederowi prania „brudnych pieniędzy”. W sierpniu 2010 r. w życie weszło porozumienie UE - USA ws. przekazywania danych bankowych w ramach walki z terroryzmem (SWIFT). 
3. współpraca w zakresie zarządzania kryzysowego.
   UE i USA współpracują w ramach operacji EUTM i EUNAVFOR w Somalii, EULEX w Kosowie czy EUPOL w Afganistanie.   17 maja br. podpisano Umowę ramową między Stanami Zjednoczonymi a UE w sprawie udziału USA w operacjach zarządzania kryzysowego prowadzonych przez UE.
    
4. współpraca dotycząca Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości.
   Obecnie trwają negocjacje pomiędzy UE a USA dot. umowy o wymianie danych PNR (danych o pasażerach lotniczych, Passenger Name Record) oraz umowy ochrony danych osobowych (wykorzystywanych w celu zwalczania terroryzmu).
    
5. współpraca w zakresie polityki energetycznej.
   Obejmuje m.in. rozmowy nt. dywersyfikacji źródeł pozyskiwania energii, bezpieczeństwa dostępu i transportu surowców energetycznych. Przy okazji  szczytu UE-USA w listopadzie 2009 r. powołano do życia Radę Energetyczną UE-USA. Ten nowy element instytucjonalnej współpracy pomiędzy UE i USA został utworzony w celu pogłębienia dialogu dotyczącego kwestii energetycznych i dalszego wzmocnienia współpracy na rzecz rozwoju nowych technologii w dziedzinie ochrony środowiska. Rada Energetyczna zajmuje się kwestią dywersyfikacji źródeł energii (m in. poprzez zwiększone wykorzystanie skroplonego gazu ziemnego, energii słonecznej i wiatrowej, biopaliw oraz wykorzystania energii nuklearnej). Ponadto dąży do wzmocnienia współpracy w zakresie polityki energetycznej w wymiarze bilateralnym (UE-USA) oraz z krajami trzecimi.