Podstawowym dokumentem, regulującym zasady działania Organizacji Narodów Zjednoczonych jest podpisana 26 czerwca 1945 roku w San Francisco Karta Narodów Zjednoczonych (KNZ). Sygnatariusze Karty zdecydowali, iż ONZ jako organizacja o charakterze globalnym powinna dysponować środkami oddziaływania na państwa, które swoim postępowaniem stwarzają zagrożenie dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.

Jednym z takich środków są sankcje. Organem uprawnionym do nakładania sankcji w ramach ONZ jest Rada Bezpieczeństwa (RB), składająca się z 5 członków stałych (Chiny, Francja, Rosja, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania) oraz 10 wybieranych na kadencje.

W razie stwierdzenia przez Radę Bezpieczeństwa aktu agresji bądź zagrożenia lub naruszenia pokoju może ona podejmować działania, które zapewnią przestrzeganie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Pozostałe państwa członkowskie ONZ powinny decyzję Rady przyjąć i pomóc w jej wykonaniu.

Rada Bezpieczeństwa może wezwać strony konfliktu, by poddały się wprowadzonym przez nią środkom tymczasowym, takim jak np. przerwanie walk i zawieszenie broni. Środków tych nie uznaje się za sankcje. Mają one na celu powstrzymanie ewentualnej eskalacji konfliktu.

Rada Bezpieczeństwa może również zastosować określone środki przymusu, czyli sankcje.

Sankcje w systemie Narodów Zjednoczonych dzielą się na:

Sankcje nie wymagające użycia siły opisane zostały w art. 41 Karty Narodów Zjednoczonych. Są to m.in.:

• zupełne lub częściowe przerwanie stosunków gospodarczych;
• przerwanie komunikacji kolejowej, morskiej, lotniczej, pocztowej i innej;
• zerwanie stosunków dyplomatycznych.

• embargo na dostawę określonych produktów;
• odmowa wjazdu na terytorium państw trzecich dla funkcjonariuszy określonego reżimu;
• wycofanie części personelu dyplomatycznego z danego państwa.

Na mocy art. 42 Karty Narodów Zjednoczonych Rada Bezpieczeństwa może zastosować sankcje, związane z użyciem siły. Akcja podjęta w ramach wprowadzania sankcji wojskowych może polegać na:

• demonstracji siły;
• blokadzie morskiej, lądowej lub powietrznej;
• przeprowadzeniu operacji militarnej przez siły zbrojne państw członkowskich ONZ.

Decyzje Rady Bezpieczeństwa w sprawach wprowadzenia sankcji zapadają większością 9 do 15 głosów przy zachowaniu jednomyślności 5 stałych członków Rady (Chiny, Francja, Rosja, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania).

Rada Bezpieczeństwa może powierzyć wykonanie swoich decyzji, dotyczących sankcji wszystkim lub tylko ściśle określonym państwom. Członkowie ONZ powinni udzielać sobie wzajemnej pomocy przy stosowaniu środków uchwalonych przez Radę Bezpieczeństwa.

Warto nadmienić, że Rada Bezpieczeństwa może podejmować działania, które zapewnią przestrzeganie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa także przez państwa, które nie są członkami ONZ.