Obraz przypisywany znanemu norymberskiemu malarzowi Georgowi Penczowi, uczniowi Albrechta Dürera, zakupiony został przez Muzeum w 1880 roku od Wojciecha Kolasińskiego. Przed rokiem 1939 był wielokrotnie wystawiany i wymieniany w katalogach Galerii Malarstwa tegoż Muzeum. W czasie wojny został zrabowany przez stacjonujące w gmachu wojska niemieckie. Nieodnaleziony po jej zakończeniu, znalazł się na liście polskich strat wojennych.

Dopiero w 2001 roku udało się ustalić, że poszukiwany przez nas obraz przechowywany jest na terenie Stanów Zjednoczonych, w zbiorach The Villa Vizcaya Museum w Miami. Jak się okazało obraz został nabyty pod koniec lat 50-tych na terenie Niemiec, w Monachium. To właśnie w Monachium amerykańskie władze okupacyjne utworzyły w 1945 największy na terenie Niemiec i najbardziej znany tzw. Collecting Point czyli składnicę zabezpieczonych po wojnie dzieł sztuki, które były przeznaczone do zwrotu prawowitym właścicielom w poszczególnych krajach.

Analiza porównawcza (oparta na przedwojennej fotografii obrazu) przeprowadzona na miejscu przez specjalistę z Muzeum Narodowego w Warszawie potwierdziła proweniencję dzieła. Wniosek rewindykacyjny wraz z kopiami dokumentów archiwalnych złożony został pośrednictwem polskiej placówki dyplomatycznej w Waszyngtonie oraz Konsula Honorowego w Miami. Na tej podstawie dyrektor Viscaya Museum - Richard S. Farwell podjął decyzję o zwrocie Trójcy Świętej do Warszawy. Ta jednak musiała zostać zaakceptowany przez Radę Muzeum, a następnie przez odpowiednią terytorialnie Radę Gminy. Obie decyzje były pozytywne i na przełomie 2001 i 2002 roku zorganizowano pożegnalną wystawę obrazu, aby po raz ostatni zaprezentować go amerykańskiej publiczności. Oficjalne przekazanie dzieła nastąpiło 4 lutego 2002 roku w gmachu Konsulatu Generalnego RP w Nowym Jorku.

Powrót obrazu do Polski zbiegł się z ostatnimi przygotowaniami warszawskiego Muzeum Narodowego do wystawy poświęconej oddziaływaniu grafik Dürera na współczesnych jemu artystów. Obraz został na niej zaprezentowany jako jeden z głównych eksponatów.

Oprac. M. Kuhnke