Aleksander Mroczkowski (1850-1927)
 „W żniwa”, 1882
olej na płótnie,  42 x 81 cm.

Staraniem Ambasady RP w Waszyngtonie udało się odzyskać zaginiony w czasie II wojny światowej obraz pędzla Aleksandra Mroczkowskiego "W żniwa", pochodzący z przedwojennych zbiorów Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Jego autor, krakowski malarz, uczeń J. Matejki, a następnie  A, Wagnera i O. Seitza w wiedeńskiej akademii sztuk pięknych, znany jest przede wszystkim z realistycznych scen rodzajowych, pejzaży oraz portretów właścicieli ziemskich. 

Obraz znany pod tytułem „W żniwa” odnaleziony został przez amerykańskiego kolekcjonera dzieł sztuki na jednej z popularnych wyprzedaży, tzw. „garażowych” w Lexington w stanie Kentucky. Płótno było uszkodzone i wymagało zabiegów konserwacyjnych, ale w lewym dolnym rogu udało się odczytać sygnaturę autora. Z kolei na  blejtramie znajdowała się pieczątka z wybitym numerem inwentarzowym, wskazująca na pochodzenie obrazu ze zbiorów publicznych. Podejrzewając, że może on pochodzić z kradzieży i biorąc pod uwagę polsko brzmiące nazwisko malarza, kolekcjoner skontaktował się z Ambasadą RP w Waszyngtonie. Jak się wkrótce okazało, dzieło to zrabowane zostało przez Niemców z warszawskiej Zachęty. Jako strata wojenna figurowało w katalogu strat malarstwa polskiego, opublikowanym w 1998, a także w internetowej bazie dzieł sztuki utraconych w latach 1939-1945.

W wyniku uzgodnień pomiędzy Ambasadą RP w Waszyngtonie a posiadaczem płótna Mroczkowskiego, obraz przekazany został polskiej placówce dyplomatycznej, skąd następnie przesłano go do Polski. W dniu 28 kwietnia 2008 roku odbyło się formalnie przekazanie obrazu „W żniwa” do Muzeum Narodowego w Warszawie, które jest sukcesorem przedwojennej Zachęty.

Opracowała: M. Kuhnke