Księgi rękopiśmienne - sądowa (2. poł. XV w.) oraz ziemska (XVI w.)

Pierwszy z rękopisów to księga sądowa z lat 1472-1486 dokumentująca prace powołanego przez Kazimierza Wielkiego Sądu Wyższego Prawa Magdeburskiego. Sąd ten udzielał pouczeń prawnych miastom i wsiom z terenu Małopolski, które rządziły się prawem magdeburskim, a także rozpatrywał odwołania od wyroków sądów miejskich niższych instancji. Był więc sądem apelacyjnym. Księga zawiera cenny materiał do historii miast i wsi małopolskich w II połowie XV wieku, szczególnie interesujący, że nie zachowały się akta tych miejscowości.

Drugi rękopis to księga ziemska zatorska, obejmująca lata 1531-1562. Jest to księga sądu szlacheckiego, który funkcjonował na terenie księstwa zatorskiego. Tereny te zostały zakupione od Piastów śląskich przez Kazimierza Jagiellończyka. W księdze znajdują się zarówno zapisy z okresu prawa cywilnego (obrót ziemią, procesy o dobra ziemskie, testamenty), jak i prawa karnego (m. in. napady, kradzieże). Księga ta jest bardzo interesująca, gdyż dotyczy terenów graniczących z cesarstwem i rejestruje ekspansję polskiej szlachty ma obszarze stanowiącym poprzednio samodzielne księstwo piastowskie, związane z państwem czeskim.

Obydwa rękopisy należały do archiwów krakowskich od chwili powstania, a od drugiej połowy XIX wieku pozostawały w zasobie Archiwum Państwowego w Krakowie. W połowie października 1939 roku zostały zrabowane przez niemieckich żołnierzy. Po rabunku, w latach 1941 - 1944 znalazły się w posiadaniu niemieckiego sędziego przebywającego wówczas w Krakowie. Później zostały wywiezione do Niemiec.

W dniu 4 marca 2002 roku odbyło się uroczyste przekazanie ksiąg przez Ministra Włodzimierza Cimoszewicza Prezydentowi Miasta Krakowa.