Europejska Konferencja dot. Podnoszenia Świadomości i Edukacji Rozwojowej na rzecz Solidarności Północy i Południa

Bruksela, 18-20 maja 2005 r.

Zalecenia Konferencji

A. W ramach toczącej się debaty , uczestnicy reprezentujący administracje krajowe, europejskie i międzynarodowe, organizacje pozarządowe i inni przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego, wespół z przedstawicielami różnych mediów, wzięli udział w konferencji w Brukseli, w dniach 19 i 20 maja 2005 r., poświęconej świadomości publicznej i edukacji rozwojowej na rzecz solidarności Północy i Południa.

B. W trakcie posiedzeń plenarnych i określonych grup roboczych, uczestnicy przygotowali następujące zalecenia. Dalsze konkretne propozycje i sugestie ze strony poszczególnych uczestników zawarto w dokumentach konferencyjnych.

1. Należy powitać z zadowoleniem i rozpropagować jak najszerzej w skali Unii ponowione zobowiązanie Unii Europejskiej i Państw Członkowskich do podniesienia do odpowiedniego poziomu Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA) do roku 2010 i osiągnięcia przez większość poziomu 0.7% do 2015 r., zgodnie z propozycją NZ z 1970 r. Skuteczna edukacja rozwojowa i podnoszenie poziomu świadomości stanowią istotne warunki dla uzyskania poparcia na rzecz osiągnięcia tych celów.

2. Biorąc pod uwagę fakt, że na wyniki świadczonej pomocy składają się środki finansowe, skuteczność, jakość, jak też zrównoważony rozwój, Milenijne Cele Rozwoju powinny zostać uwzględnione jako jeden z najważniejszych obszarów w ramach działań dot. kształtowania świadomości publicznej i działań służących edukacji rozwojowej w skali Unii.

3. Kompleksowe i spójne strategie edukacji rozwojowej i podnoszenia świadomości należy opracowywać lub poddawać przeglądom zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim. Odpowiednie władze powinny zapewnić pełną integrację owych strategii ze swą polityką rozwoju i edukacji. Będzie to wymagało ścisłej współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi odpowiednimi przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego.

4. Podnoszenie świadomości i edukacja rozwojowa powinny być włączone do programów w ramach systemów edukacji formalnej i nieformalnej, w obecnych i przyszłych Państwach Członkowskich Unii. Tego rodzaju programy, ukierunkowane na wszelkie warstwy i grupy wiekowe społeczeństwa, są niezbędne dla krzewienia możliwie jak największej solidarności Północy i Południa.

5. Władze krajowe i europejskie powinny zapewnić w swym planowaniu odpowiednie fundusze na edukację rozwojową i podnoszenie świadomości. Proponuje się by Komisja Europejska i Państwa Członkowskie, zgodnie z propozycją Raportu Programu Rozwojowego (UNDP) zbliżyły się ku wielkości 3%, lub ją przekroczyły. Wzrost wydatków zakłada konieczną jakość, sprawność i skuteczność działań związanych z edukacją rozwojową i podnoszeniem świadomości.

6. Zgodnie z ogólną potrzebą podniesienia zarówno jakości, jak i sprawności działania, należy czynnie pobudzać i wspierać dobre praktyki, zwłaszcza pomiędzy Państwami Członkowskimi, ale również w skali międzynarodowej. Dlatego prowadzone obecnie koordynacja i współpraca, jak też czerpanie w jak największym stopniu nauk z doświadczeń przeszłości, są niezbędne dla zapewnienia spójności i maksymalizacji skuteczności.

7. Należy podkreślić, że zarówno podnoszenie świadomości, jak i edukacja rozwojowa różnią się od działań reklamowych i zbiórek pieniędzy. Edukacja rozwojowa i działania mające na celu podnoszenie świadomości powinny być w równym stopniu osadzone w realiach społeczeństw Północy oraz uwzględniać współzależność między Północą i Południem, jak też potrzebę spójności polityki państw Północy.

8. Należy świadczyć pomoc na rzecz skuteczności edukacji rozwojowej i podnoszenia świadomości w nowych Państwach Członkowskich. Aby umożliwić nowym i przyszłym Państwom Członkowskim dostęp do funduszy UE przeznaczonych na edukację rozwojową i podnoszenie świadomości, należy dostosować w sposób dla nich korzystny obecne progi wymogów finansowych oraz kryteria ubiegania się o fundusze.

9. Uznając, że w trakcie ostatnich rund akcesyjnych nie omówiono w sposób właściwy zagadnień dotyczących międzynarodowej współpracy rozwojowej, przyszłe rundy powinny zająć się nimi w sposób bardziej pro-aktywny. Działania doraźne poświęcone edukacji rozwojowej i podnoszeniu świadomości powinny po części zrekompensować szanse stracone przez nowe Państwa Członkowskie i kraje przystępujące do UE.

10. Należy wzmocnić wkład do współpracy między Północą a Południem władz krajowych i samorządowych, parlamentarzystów, organizacji pozarządowych i innych przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego z myślą o zwiększeniu potencjału, świadomości i zaangażowania w obecnej i przyszłej Unii oraz poza Unią.

11. Należy podkreślić znaczenie łączenia działań służących niesieniu pomocy w następstwie katastrof naturalnych lub spowodowanych przez człowieka w celu doprowadzenia - w sposób zrównoważony i przyjazny dla środowiska naturalnego - do wstępnej stabilizacji, odbudowy i rozwoju.

12. Kompleksowa strategia prasowa służąca solidarności między Północą a Południem powinna objąć szeroką gamę mediów, a w wypadku niedoboru środków skupić się na kanałach zapewniających jak najszerszy odbiór przekazu. Osoby i instytucje zajmujące się rozwojem i sprawami humanitarnymi powinny zwiększyć wysiłki na rzecz tworzenia materiałów użytecznych, klarownych i atrakcyjnych oraz dostarczania dziennikarzom możliwości prezentowania w sposób niezależny precyzyjnych informacji dotyczących Północy i Południa. Prasa odgrywa fundamentalną rolę w niedopuszczaniu do tego by o kryzysach zapominały zarówno rządy, jak i europejskie społeczeństwo obywatelskie i dlatego powinna być uznana za uczestnika współpracy rozwojowej.

13. Wizerunki i artykuły są najlepsze wtedy, gdy z całym szacunkiem prezentują godność, wierzenia i tradycje narodów "Południa".

14. Dlatego też monitorowanie i ocena programów humanitarnych i rozwojowych muszą obejmować nie tylko skutki praktyczne, lecz także ewolucję percepcji publicznej na Północy i na Południu w odniesieniu do osiągniętego postępu. W działaniach prowadzonych w oparciu o istniejące doświadczenia należy zwiększać wysiłki w kierunku ulepszenia monitoringu i oceny działań związanych z edukacją rozwojową i podnoszeniem świadomości celem systematycznego zwiększania ich ogólnego znaczenia, sprawności i skuteczności.

15. Proponuje się by zalecenia niniejszej Konferencji, zwłaszcza te dotyczące roli i miejsca edukacji rozwojowej i podnoszenia świadomości, zostały zintegrowane z Deklaracją w sprawie Polityki Rozwojowej UE zanim zostanie ona przyjęta, oraz by zostały kompleksowo przełożone na inne dotyczące tych spraw procesy i instrumenty polityki.

16. W następstwie niniejszej Konferencji należy powołać reprezentatywną grupę stron zaangażowanych w prowadzenie dalszych działań po konferencji w skali dzisiejszej i przyszłej Unii. Ta reprezentatywna grupa powinna być świadoma wymogu odpowiedzialności – w najszerszym znaczeniu tego słowa – i właściwej oceny tego, co stanowi długoterminowy proces poprawy solidarności między Północą a Południem. Zorganizuje ona zatem kolejne spotkania i seminaria, zgodnie z potrzebami. W tym kontekście należy zwłaszcza z zadowoleniem przyjąć ofertę Przewodniczącego Komitetu Rozwoju Parlamentu Europejskiego opracowania raportu w tej sprawie.
C. Choć zalecenia te adresowane są przede wszystkim do przedstawicieli Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Komisji Europejskiej oraz władz krajowych obecnych na konferencji, kieruje się je również do wszystkich członków społeczeństwa, jednostek i organizacji, które są w stanie podnieść poziom świadomości solidarności między Północą i Południem oraz tę solidarność umocnić we wszystkich jej aspektach.

D. Uczestnicy z przyjemnością zwracają uwagę na fakt, że niektóre władze już teraz czynnie dążą do osiągnięcia owych celów. Do ostatnich pozytywnych tego przykładów należy pismo Komisji przesłane ostatnio Radzie oraz organizacja niniejszej konferencji przez Komisję Europejską i władze belgijskie.

------------------------------------------------------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK 1

Europejska Konferencja dot. Podnoszenia Świadomości i Edukacji
Rozwojowej na rzecz Solidarności Północy i Południa

Zobowiązanie polityczne UE-25 do edukacji rozwojowej i podnoszenia świadomości dot. solidarności Północy i Południa

W listopadzie 2001 r. Ministrowie UE odpowiedzialni za Współpracę Rozwojową przyjęli Rezolucję Rady "w sprawie edukacji rozwojowej i podniesienia publicznej świadomości współpracy na rzecz rozwoju w Europie".
Rezolucja stanowi, że "biorąc pod uwagę globalną współzależność naszego społeczeństwa, podniesienie świadomości za pomocą edukacji rozwojowej […] przyczynia się do umocnienia poczucia międzynarodowej solidarności i pomaga w tworzeniu środowiska sprzyjającego powstawaniu społeczeństwa międzykulturowego w Europie. Podnoszenie świadomości również przyczynia się do zmiany stylu życia na rzecz modelu zrównoważonego rozwoju dla wszystkich. Na koniec, podnoszenie świadomości zwiększa poparcie obywateli na rzecz dalszych wysiłków podejmowanych w obszarze publicznego finansowania współpracy rozwojowej."
Następnie Rezolucja "zachęca organizacje pozarządowe oraz instytucje europejskie i krajowe do podejmowania inicjatyw ma rzecz podnoszenia wśród ludności krajów kandydujących do akcesji do UE świadomości znaczenia, jakie ma okazywanie poparcia dla solidarności międzynarodowej w walce ze światowym ubóstwem oraz promocji edukacji rozwojowej w sensie ogólnym." "[Rezolucja] wzywa Komisję do umocnienia swych działań informacyjnych i komunikacyjnych celem skuteczniejszego zwiększenia świadomości publicznej w Państwach Członkowskich, oraz w Krajach Kandydujących do akcesji w kwestii europejskiej polityki współpracy na rzecz rozwoju."
Niemal pięć lat później, ważnym stało się ustalenie zakresu konkretnych działań podjętych przez Komisję Europejską i Państwa Członkowskie w następstwie zaleceń zawartych w niniejszej Rezolucji.

W listopadzie 2002 r., zwołany w Maastricht Europejski Kongres Edukacji Globalnej, za pomocą tzw. Deklaracji z Maastricht nakłonił przedstawicieli rządów, parlamentów, samorządów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego Państw Członkowskich Rady Europy do zaangażowania się w sprawę zwiększenia poparcia dla Edukacji Globalnej. Do uzgodnionych środków zalicza się, między innymi, rozwój (bądź wzmocnienie) krajowych planów działania na rzecz edukacji globalnej i zwiększenie finansowania oraz integrację edukacji globalnej z systemami edukacyjnymi wszystkich szczebli.

W październiku 2003 r., "proces z Palermo" – zapoczątkowany rewizją przyjętej przez WE linii budżetowej, służącej wspólnemu z organizacjami pozarządowymi finansowaniu przedsięwzięć – podkreślił z naciskiem konieczność przyjęcia "zintegrowanej postawy wobec rozwoju", łączącej działania bezpośrednie na Południu (współpraca rozwojowa) z wpływaniem na postawy i politykę na Północy (edukacja rozwojowa). Od maja 2004 r. Wspólnota uruchomiła dla krajów nie-członkowskich linię budżetową 21-02-03 (wspólne finansowanie z organizacjami pozarządowymi) służącą działaniom podejmowanym w celu podnoszenia w Europie poziomu świadomości publicznej odnośnie problemów rozwojowych w krajach rozwijających się.

W lutym 2005 r., Eurobarometr opublikował badania, które wykazały, że w UE-25 "ograniczona jest świadomość publiczna działań Komisji w dziedzinie współpracy rozwojowej oraz Milenijnych Celów Rozwoju". Cztery lata po przyjęciu przez ONZ – a więc, również, przez wszystkie Państwa Członkowskie UE-25 – Milenijnych Celów Rozwojowych, ukierunkowanych na zmniejszenie o połowę ubóstwa do 2015 r., 88% obywateli UE nigdy o nich nie słyszało. Dlatego Louis Michel, Europejski Komisarz ds. Rozwoju i Pomocy Humanitarnej podjął się "zwiększenia świadomości publicznej w UE naszych działań oraz naszych Milenijnych Celów Rozwoju." Stwierdza on, że "podatnicy europejscy maja prawo wiedzieć jak wydaje się ich pieniądze, jak pomagamy krajom rozwijającym się, jak zwalczamy ubóstwo i choroby zakaźne i co robimy na rzecz promocji dobrego rządzenia, demokracji i praw podstawowych". Ostatnio zapoczątkował podróż po stolicach europejskich, również wielu stolicach państw nie-członkowskich, celem wyjaśnienia swej strategii, zwłaszcza w odniesieniu do Milenijnych Celów Rozwoju.

"Większa widoczność" działań zewnętrznych UE, w tym pomoc rozwojowa i humanitarna, stanowi jeden ze znaczących filarów nowej strategii informacyjnej i komunikacyjnej WE. Trzeba wielu jeszcze starań by działania prowadzone na rzecz edukacji rozwojowej i podnoszenia poziomu świadomości w pełni zmobilizowały europejską opinię publiczną wokół zagadnień dotyczących Północy i Południa, Milenijnych Celów Rozwoju oraz bardziej konkretnych celów wytyczonych przez politykę współpracy rozwojowej i pomocy humanitarnej. Czy istnieją wszystkie już niezbędne warunki dla pomyślności wyniku? Takie jak zaangażowanie polityczne? Finansowanie ze środków publicznych? Czy uczestniczą już w tym wszystkie zainteresowane podmioty? Czy stworzono skuteczną politykę niesienia pomocy, która zapewni wiarygodność przy zabieganiu o poparcie społeczne? Czy istnieje właściwe zrozumienie tego jak należy budować elektorat dla Solidarności między Północą i Południem? Czy zadania te stały się bardziej ambitne od momentu poszerzenia UE? Czy "starsze" Państwa Członkowskie stoją wobec podobnych wyzwań, a jeśli tak, jaki jest ich zakres?